St James's Park: สวนสาธารณะยุคเก่าใจกลางลอนดอน

St James's Park คืออะไร

St James's Park คือสวนหลวงที่เก่าแก่ที่สุดจาก 8 สวนหลวงลอนดอน กินพื้นที่ 57 เอเคอร์ (ประมาณ 23 เฮกตาร์) ใจกลางเมือง ระหว่างพระราชวัง Buckingham ทางตะวันตก Horse Guards Parade ทางตะวันออก The Mall ทางเหนือ และ Birdcage Walk ทางใต้ แค่ทำเลก็น่าทึ่ง เพราะแทบไม่มีสวนใจกลางเมืองไหนบนโลกที่โอบล้อมด้วยประวัติศาสตร์แน่นทุกด้านเหมือนที่นี่

สวนนี้อยู่ภายใต้การดูแลของ The Royal Parks เป็นสวนเปิดฟรี มีประตูสำหรับคนเดินเข้า-ออกได้ตั้งแต่ 05:00-24:00 ทุกวัน ไม่ต้องจอง ไม่ต้องลงทะเบียน ไม่มีรั้วขวาง นี่จึงเป็นพื้นที่สีเขียวใจกลางเมืองที่มีคนมาเยือนติดอันดับยุโรป

โดยเฉพาะถ้าคุณมาเที่ยวลอนดอนครั้งแรกและอยากเดินเชื่อมที่เที่ยวหลายแห่ง St James's Park เหมาะจะใส่ไว้ในแผน แผนการเที่ยวลอนดอน 3 วัน ได้เลย เดินผ่านระหว่างทางไปที่อื่นโดยไม่ต้องเผื่อเวลาพิเศษ สวนนี้คุ้มค่าแม้จะแค่เดินตัดผ่าน

ประวัติ: จากล่าสัตว์หลวงสู่สวนสาธารณะ

แต่เดิมสวนนี้เป็นพื้นที่ชุ่มน้ำ เฮนรีที่ 8 สั่งถมและล้อมรั้วในปี ค.ศ. 1532 สร้างเป็นพื้นที่เลี้ยงกวางของพระราชวัง Whitehall เดิมเป็นสวนล่าสัตว์ส่วนพระองค์จนกระทั่งยุค Charles II ซึ่งกลับจากฝรั่งเศสในทศวรรษ 1660 แล้วเปลี่ยนภาพรวมของสวนให้มีทางเดินขนานยาวและคลองยาวสไตล์ฝรั่งเศสเหมือน Versailles และยังเป็นยุคที่ Charles II นำเพลิแกนกลุ่มแรกเข้ามาด้วย ของขวัญจากทูตรัสเซียเมื่อปี ค.ศ. 1664 เราจึงเห็นเพลิแกนประจำสวนนี้มายาวนานที่สุดแห่งหนึ่งในบรรดาสวนในเมืองทั่วโลก

สวนนี้เริ่มเปิดให้ประชาชนเข้าในยุค Charles II แม้ช่วงแรกยังต้องรักษากฎมารยาทเข้ม ต่อมาในยุค John Nash ช่วงปี 1820 ได้เปลี่ยนบรรยากาศสวนให้ดูธรรมชาติมากขึ้น โดยแปลงคลองตรงๆ แบบฝรั่งเศสให้กลายเป็นทะเลสาบโค้งอย่างปัจจุบัน Nash ยังสร้างถนน The Mall เพื่อเส้นทางพิธีกรรม จึงกลายเป็นแนวขอบเหนือของสวนสำหรับขบวนแห่พิธีสำคัญซึ่งยังคงบทบาทมาถึงปัจจุบัน

ทะเลสาบ สัตว์ป่า และเพลิแกนในตำนาน

ทะเลสาบกลางสวนนี้ทอดยาวตะวันออกถึงตะวันตก คือเหตุผลสำคัญที่ควรชะลอฝีเท้าตอนเดินผ่าน เป็ด ห่าน หงส์ และนกกาน้ำจะวนเวียนในน้ำตลอดทั้งวัน มีนกหลากหลายมาก จุดเด่นคือ Pelican Rock ฝั่งใต้ใกล้ Duck Island ตรงนี้จะเห็นเพลิแกนเจ้าถิ่นประจำสวน โดยปกติพนักงานจะให้อาหารราวบ่ายสองครึ่ง เหมาะแก่การชมที่สุด แต่ถ้านอกเวลาให้อาหาร เพลิแกนมักยืนเฉยๆ บนหินหรือว่ายคลอเลียริมฝั่ง ชอบจ้องนักท่องเที่ยวแบบนิ่งๆ ท่าทางน่าขนลุกเบาๆ

Duck Island เองเป็นเขตอนุรักษ์ธรรมชาติสำหรับนก สวนนี้ไม่เปิดให้เข้าภายใน ชมได้จากด้านนอก บนสะพาน Blue Bridge ที่ตัดกลางทะเลสาบคือจุดชมวิวขึ้นชื่อ มองตะวันตกจะเห็นพระราชวัง Buckingham ทอดท้ายทะเลสาบ มีต้นไม้ล้อมกรอบ มองกลับไปฝั่งตะวันออกก็จะเห็นหลังคา Foreign, Commonwealth and Development Office กับ Horse Guards เป็นสเน่ห์ของสวนนี้จริงๆ เพราะไม่ว่าอยู่มุมไหนก็มักเห็นอาคารสำคัญเป็นฉากหลัง

สวนในแต่ละช่วงเวลา

แต่เช้าตั้งแต่ 5 โมงจนราว 8 โมง จะสงบกว่าที่คิดเมื่อเทียบกับโลเกชั่น ช่วงนี้จะเห็นคนวิ่ง วนรอบเส้นทาง ทะเลสาบกลายเป็นผืนน้ำราบสีเขียวอมเทา กลิ่นหญ้าตัดใหม่ กลิ่นดินชื้นและความกรุ่นจากน้ำ อากาศมีเสียงนกดังมาก จนลืมไปว่ารอบข้างคือเขตราชการและถนนสายหลัก

หลัง 9 โมงไปจะเริ่มเห็นขบวนคนเดินตัดสวนไปทำงานย่าน Whitehall กับ Westminster ปะปนกับนักท่องเที่ยวกลุ่มแรก ยิ่งถ้าวันไหนอากาศดีหรือวันหยุด สนามหญ้าจะเต็มไวมาก ช่วง 11.00-15.00 น. ในหน้าร้อน ถนน The Mall และรอบทะเลสาบจะหนาแน่นเป็นพิเศษ เที่ยงวันธรรมดามักมีพนักงานสำนักงานนั่งกินแซนด์วิชบนสนามหญ้า

สายๆ หลังกลุ่มเด็กนักเรียนและรถบัสทัวร์ออกจากสวน เป็นอีกช่วงที่บรรยากาศดี แสงตอนเย็นในหน้าร้อนจะตกกระทบผิวน้ำให้วิบวับราวห้าโมง หลังใบไม้ร่วงจะเห็นสวนในมุมสงบมาก: ทางเดินปูลาดด้วยใบไม้ เพลิแกนห่อคอกับความเย็นเงียบ แตกต่างกับซิตี้รอบข้างอย่างแท้จริง

เส้นทางเดินและไฮไลต์ในสวน

สวนนี้ขนาดไม่ใหญ่ เดินข้ามแค่ 10 นาทีถ้าเร่งฝีเท้า แต่ถ้าจะให้คุ้มควรเดินวนชิลๆ สัก 45 นาที–1 ชั่วโมง เส้นทางคลาสสิกเริ่มฝั่งสถานีรถไฟใต้ดิน St James's Park เข้าทาง Birdcage Walk เดินเลียบฝั่งใต้ของทะเลสาบไปจุดชมเพลิแกนแถว Duck Island ข้ามสะพาน Blue Bridge ไปฝั่งเหนือ แล้วเดินต่อทาง The Mall กลับออกฝั่ง Trafalgar Square หรือเดินย้อนกลับ Buckingham Palace ก็ได้

เส้นนี้เชื่อมต่อกับเส้นทางหลักของ Westminster ได้สบาย: Buckingham Palace อยู่ห่างจากประตูฝั่งตะวันตกแค่ 2 นาที และ Horse Guards Parade อยู่ติดทางออกฝั่งตะวันออก อีกทั้งเป็นทางลัดระหว่าง Westminster Abbey และ National Gallery แบบไม่ต้องฝ่าการจราจรบน Embankment ให้เสียอารมณ์

ในสวนมีคาเฟ่ 2 แห่งและคีออสเครื่องดื่ม 4 จุด Inn The Park คาเฟ่บนฝั่งเหนือน้ำทะเลสาบมีระเบียงชมวิวกลางแจ้ง เสิร์ฟอาหารเครื่องดื่มตลอดวัน ถ้าอากาศดีจะคนเต็มไวมาก ถ้าจะมาทานกลางวันควรเผื่อเวลาด้วย

พิธีหลวงและกิจกรรมพิเศษ

จุดตั้งอยู่ระหว่าง Buckingham Palace กับ Horse Guards ของสวนนี้ ทำให้เป็นเบื้องหลังสำคัญของพิธีหลวงใหญ่หลายงาน ขบวน Changing of the Guard จะเดินผ่าน The Mall ขอบเหนือของสวน St James's Park จึงมักเป็นจุดพักชมของคนที่เข้าไปใกล้พระราชวังไม่ได้ งาน Trooping the Colour เดือนมิถุนายน ขบวนแห่ผ่าน The Mall แล้วเข้าสู่ Horse Guards ทำให้ขอบสวนถูกใช้เป็นเหมือนอัฒจันทร์แบบไม่เป็นทางการ

ถ้าใครมาเที่ยวลอนดอนช่วงที่มีพิธีหลวง ลองอ่าน คู่มือลอนดอนหลวง จะมีปฏิทินกิจกรรมและเทคนิคเลี่ยงคนอย่างละเอียด ช่วงพิธีใหญ่สวนนี้จะคนแน่นมากและทางออกก็แออัด

ข้อมูลการเดินทางสำหรับนักท่องเที่ยว

เดินทางมาสะดวกมาก สถานีรถไฟใต้ดิน St James's Park (สาย District และ Circle) อยู่ห่างจากทางเข้าสวนฝั่งใต้ที่ Birdcage Walk ประมาณห้านาที หรือจะลงสถานี Westminster (Jubilee, District, Circle) เดินเพิ่มอีกสิบนาทีแต่วิวผ่านมา Parliament ที่คนชอบมาก Green Park (Jubilee, Victoria, Piccadilly) เดินเข้าสวนฝั่งตะวันตกเฉียงเหนือทาง The Mall ได้ รถบัสสาย Victoria Street และ Birdcage Walk ก็จอดใกล้ขอบใต้ของสวน

เส้นทางเดินหลักในสวนปูลาดเหมาะกับรถเข็นและวีลแชร์ ส่วนบางจุดโดยเฉพาะพื้นหญ้าหรือเส้นทางธรรมชาติแถว Duck Island อาจเฉอะแฉะเวลาเปียกฝน รองเท้าพื้นเรียบสวมสบายก็เดินได้สบาย โดยเฉพาะช่วงหน้าหนาวหรือฤดูใบไม้ร่วง ทางเดินริมทะเลสาบลื่นบ้างถ้ามีแม่เหล็กหรือน้ำค้าง ต้องดูพื้นยกให้มั่น

ในสวนมีห้องน้ำสาธารณะใกล้คาเฟ่ริมฝั่งเหนือทะเลสาบ นำสุนัขเข้าได้นะ แต่ต้องใส่สายจูงในบางจุด (มีป้ายบอก) ห้ามปั่นจักรยานในสวน แต่ Birdcage Walk ข้างรั้วใต้ของสวนมีเลนจักรยานโดยเฉพาะ