Apsley House: สำรวจความลับในบ้านของดยุกแห่งเวลลิงตัน ใจกลางลอนดอน

Apsley House คืออะไร?

Apsley House ตั้งอยู่ตรงมุมตะวันออกเฉียงใต้ของไฮด์พาร์ค เยื้อง Wellington Arch บนแยกโบราณที่สุดของลอนดอน บ้านหลังนี้ถูกขนานนามว่า ‘บ้านเลขที่ 1 ลอนดอน’ ไม่ใช่เพราะอวดอะไร แต่เป็นเพราะตำแหน่งที่ตั้ง สมัยก่อนแยกนี้คือประตูผ่านเข้าเมืองโดยมีบ้านหลังนี้เป็นหลังแรกสุดเมื่อข้ามเข้ามา ป้ายชื่อนี้ยังสลักอยู่บนตัวอาคารจนถึงปัจจุบัน

บ้านนี้ออกแบบโดยสถาปนิกนีโอคลาสสิก โรเบิร์ต อดัม สร้างขึ้นระหว่างปี 1771–1778 เพื่อเป็นบ้านของเฮนรี่ บาเทิร์สต์ บารอนแอ็ปสลีย์ คนแรก ต่อมาในปี 1817 ดยุกแห่งเวลลิงตันรุ่นแรกได้ซื้อต่อหลังจากชนะศึกวอเตอร์ลู เซอร์อาร์เธอร์ เวลเลสลี ดยุกที่ปราบนโปเลียนย้ายเข้ามาอยู่จนถึงแก่กรรมในปี 1852 ครอบครัวยังใช้อยู่อีกหลายรุ่นจนถึงศตวรรษที่ 20 ปัจจุบัน English Heritage เปิดส่วนหนึ่งเป็นพิพิธภัณฑ์ ส่วนตัวดยุกปัจจุบันก็ยังใช้เป็นบ้านส่วนตัวอยู่บางส่วน

คอลเลกชันศิลปะ: ดีกว่าที่คิด

ของสะสมใน Apsley House ไม่ธรรมดาจริงๆ หลายคนคาดหวังจะเจอบ้านโบราณตกแต่งคลาสสิก แต่กลับได้เห็นภาพวาดระดับเดียวกับ National Gallery ที่ลอนดอนแทบยกนิ้วให้ ที่มาของคอลเลกชันนี้ก็มีเรื่องราวแปลกไม่เหมือนใคร ส่วนใหญ่ได้จากการยึดขบวนสัมภาระของโจเซฟ โบนาปาร์ต หลังศึกวิตอเรียในปี 1813 ภาพเหล่านี้เป็นสมบัติราชวงศ์สเปนที่นโปเลียน (พี่ชาย) ขนออกมา หลังศึก ดยุกแห่งเวลลิงตันจึงได้ครอบครองทั้งหมด ต่อมาราชาสเปน Ferdinand VII มอบให้ดยุกเป็นของขวัญ นี่แหละที่ทำให้บ้านในลอนดอนหลังนี้เต็มไปด้วยงานของ เวลาสเกซ, กอย่า, รูเบนส์, ยาน สตีน และโครเรจจิโอ

ห้องไฮไลต์อยู่ที่ Waterloo Gallery ชั้นหนึ่ง ห้องยาวหุ้มผนังดิ้นไหมสีเหลืองจัดภาพแน่นชิดตั้งแต่พื้นถึงเพดาน สไตล์ต้นศตวรรษที่ 19 ภาพดังอย่างภาพเหมือนโป๊ป Innocent X ของเวลาสเกซ และภาพขี่ม้าของดยุกเองฝีมือกอย่าตั้งอยู่ตรงนี้ ห้องนี้สร้างมาเพื่อจัดเลี้ยงวันครบรอบศึกวอเตอร์ลูทุก 18 มิ.ย.โดยดยุกแห่งเวลลิงตัน ซึ่งตอนนี้คนในตระกูลก็ยังรักษาประเพณีอยู่

นอกจากภาพวาดแล้ว บ้านนี้ยังเต็มไปด้วยของสะสมยุคนโปเลียน ชุดเครื่องเงินโปรตุเกสที่รัฐบาลโปรตุเกสมอบให้ดยุกก็อลังการมาก บางทีจัดวางเต็มโต๊ะอาหาร มีเป็นร้อยชิ้น เรียงแล้วให้อารมณ์เหมือนกำลังดูโชว์มากกว่าชมพิพิธภัณฑ์ปกติ ส่วนใครสนใจพิพิธภัณฑ์เจ๋งๆ ทั่วลอนดอน พิพิธภัณฑ์ที่ดีที่สุดในลอนดอน ชุดนี้มีเทียบของเด่นเมืองอื่นให้ค้นด้วย

รูปปั้นนโปเลียน: ห้องที่ไม่มีวันลืม

ตรงเชิงบันไดหลัก มีรูปปั้นหินอ่อนนโปเลียนฝีมือแอนโตนิโอ คาโนวา สูงมากกว่าสามเมตรครึ่ง นโปเลียนเป็นคนจ้างให้ปั้นแต่พอได้เห็นของจริงถึงกับส่ายหน้า เพราะเป็นรูปเปลือยฮีโร่ที่เขามองว่าดูแปลกตา พอบ้านเมืองเปลี่ยน รัฐบาลอังกฤษจึงซื้อให้ดยุกแห่งเวลลิงตันแทน จะว่าน่าขบขันก็ใช่ เพราะบ้านนี้ตั้งใจโชว์ความเหนือกว่าคู่แข่งขนาดใหญ่ตั้งแต่หน้าบันได

รูปนี้เด่นมาก ภาพถ่ายยังสื่ออารมณ์ไม่หมด ต้องเห็นกับตาจริง เพดานห้องบันไดสูงและแสงเช้าอาบตัวรูปปั้นจนหินอ่อนดูอบอุ่นเรืองรอง ถ้ามาตั้งแต่เช้าวันธรรมดาก่อนคณะกรุปแรกจะถึงตอนเที่ยง ก็จะได้มีช่วงเวลาอยู่กับรูปปั้นนี้แบบไม่ต้องแย่งใครเลย (ขอแนะนำว่าคุ้มสุดๆ แล้ว)

เดินชมทีละห้อง รอบบ้าน

บ้านนี้มีสามชั้นหลัก ชั้นล่างเป็น Inner Hall ห้องของสะสมเงิน-เครื่องลายคราม และห้องรับรองขนาดย่อมๆ หลายห้อง บรรยากาศจะเหมือนอยู่บ้านผู้ดีอังกฤษจริงๆ มีของใช้ กระเป๋าสตางค์เอกสาร ไปจนถึงของสะสมจากชีวิตรับราชการ ทั้งเอกสารสนามรบ ดาบของขวัญ และเครื่องอิสริยาภรณ์จากทั่วยุโรป ของแน่นจนคนรีบๆ อาจพลาดความเด็ดของห้องเหล่านี้ได้

ชั้นหนึ่งจะอลังการที่สุด ห้อง Piccadilly Drawing Room มองเห็นแยกถนนจอแจด้านล่าง ความต่างระหว่างเสียงแก๊สกับความนิ่งเงียบของห้องตกแต่งไหมเหลืองนี่ว้าวพอสมควร ถัดมา Striped Drawing Room มีภาพวาดผลงานของตระกูลอีกหลายชิ้น และสุดปลายชั้นคือ Waterloo Gallery ห้องใหญ่สุดประจำบ้าน

บ้านนี้จริงๆ ไม่ใหญ่มากเมื่อเทียบกับคฤหาสน์นอกเมือง ส่วนใหญ่ใช้เวลาชมห้องได้ประมาณ 90 นาที ถ้ามีเวลาสองชั่วโมงจะได้อ่านป้ายอธิบายต่างๆ ซึ่งเขียนดี ให้รายละเอียดลึกซึ้งยิ่งขึ้น ใครอยากซึมซับเรื่องราวสงครามและการเมืองแบบละเอียดก็สามารถยืมเครื่องเสียงไกด์ได้

ควรไปเมื่อไหร่ และควรคาดหวังอะไร

Apsley House ถือเป็นแหล่งท่องเที่ยวใหญ่ที่คนแน่นน้อยในลอนดอน ข้อดีคือง่ายต่อการชม แม้เสาร์-อาทิตย์หน้าร้อนก็ยังเดินชมสบาย ไม่เหมือนแหล่งใหญ่รอบๆ อย่าง Wellington Arch หรือ Hyde Park ที่คิวยาว ถ้าอยากเงียบสุดๆ มาตอนเช้าวันธรรมดาหลังเปิดจนก่อนเที่ยงจะดีที่สุด เสาร์อาทิตย์ช่วงกรกฎาคม–สิงหาคมจะมีคนเพิ่ม แต่ก็ไม่ได้แน่นจนอึดอัด

ห้อง Waterloo Gallery จะมีแสงสวยสุดช่วงบ่าย เพราะแสงธรรมชาติตกลงมาบนภาพวาด ใครเน้นถ่ายรูปเน้นบ่ายได้เลย แต่ถ้าอยากชมรูปปั้นคาโนวาและห้องชั้นล่าง แนะนำให้มาตอนเช้าเมื่อแสงกำลังนุ่มและเงียบสงบ

แยกไฮด์พาร์คคอร์เนอร์เป็นหนึ่งในจุดที่เสียงรถดังที่สุดในใจกลางลอนดอน แต่พอเข้าไปในบ้าน ผนังหนาจนเสียงกลายเป็นแค่พื้นหลัง จุดนี้ระหว่าง Wellington Arch กับทางเข้าไฮด์พาร์คก็ทำให้ดูขลังตั้งแต่แรกเข้า ที่ ย่าน Westminster ยังมีสถานที่สำคัญใหญ่อีกเพียบในระยะเดินถึง ทั้ง Buckingham Palace ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ และ Green Park ที่ติดกันเลย

การเดินทางและข้อมูลปลีกย่อย

สถานีรถไฟใต้ดิน Hyde Park Corner (สาย Piccadilly) อยู่ห่างจากบ้านแค่เดินไม่กี่ก้าว ออกจากสถานีแล้วมองไปด้านซ้ายจะเห็นตึกอยู่ใกล้ๆ เลย สายรถเมล์ก็ผ่านตลอดทั้ง Piccadilly, Knightsbridge และ Grosvenor Place หากปั่นจักรยาน มีจุดจอด Santander Cycles อยู่ข้าง Wellington Arch สะดวกมากสำหรับสายลุยสวน

ไม่มีที่จอดรถยนต์ตรงบ้านและย่านไฮด์พาร์คคอร์เนอร์ไม่เหมาะขับรถส่วนตัว ขอแนะนำให้ใช้ขนส่งสาธารณะเป็นหลัก

ตัวอาคารของ Apsley House เข้าถึงได้จำกัด มีลิฟต์แค่ตัวเดียวและไม่มีทางลาด ทำให้ผู้ใช้วีลแชร์หรือผู้มีปัญหาการเคลื่อนไหวอาจลำบาก ควรติดต่อเจ้าหน้าที่ล่วงหน้าขอคำแนะนำ พนักงานมีเก้าอี้พับเตรียมให้ยืม นี่เป็นข้อจำกัดของบ้านเก่าแก่ดังนั้นใครที่ต้องการการเข้าถึงไร้ขั้นบันไดทุกส่วนควรตรวจสอบละเอียดก่อนเดินทาง

ที่นี่เหมาะกับใคร — และใครอาจผิดหวัง

Apsley House เหมาะกับคนที่อินกับประวัตินโปเลียน สงครามอังกฤษ หรือศิลปะคลาสสิก เพราะของที่มีจะยิ่งสนุกถ้ารู้ที่มาและยุคที่เกี่ยวข้อง มันเผยให้เห็นชีวิตผู้มีอำนาจอังกฤษยุคศตวรรษที่ 19 ได้แบบเนื้อๆ ส่วนคนที่ชอบพิพิธภัณฑ์รูปแบบใหม่ เน้นปฏิสัมพันธ์ หรืออยากได้ interactive multimedia ที่นี่อาจรู้สึกว่าดั้งเดิมไปหน่อย เพราะจะมีแต่ป้าย Room card ฉลากติดชิ้นงาน และเครื่องไกด์เสียงเท่านั้น สำหรับครอบครัวที่มีเด็กเล็ก บ้านหลังนี้ไม่มีของเล่นหรือกิจกรรมจับต้องแบบ Natural History Museum หรือ Science Museum แต่เด็กโตที่สนใจอาวุธหรือประวัติศาสตร์มักจะชอบมาก

ถ้าวางแผนเที่ยวรอบย่านนี้ทั้งวัน Hyde Park เดินถึงได้เลยจากไฮด์พาร์คคอร์เนอร์ และ Buckingham Palace ก็เดินข้าม Green Park ใกล้ๆ ด้าน คู่มือลอนดอนหลวง ก็รวมเส้นทางไฮไลต์โซนนี้ไว้เที่ยวครบในวันเดียว