อนุสรณ์สถาน 11 กันยายน: เยือนสระสะท้อนใจใจกลางแมนฮัตตัน

สิ่งที่คุณจะพบเมื่อก้าวเข้ามาที่นี่

อนุสรณ์สถานและพิพิธภัณฑ์ 11 กันยายน ตั้งอยู่บน 8 เอเคอร์กลางคอมเพล็กซ์ World Trade Center 16 เอเคอร์ในโลเวอร์แมนฮัตตัน ตรงจุดซึ่งเคยเป็นฐานของตึกแฝดก่อนเหตุการณ์วันที่ 11 กันยายน 2001 ที่นี่ไม่ใช่สถานที่ท่องเที่ยวแบบจุดเช็กอินทั่วไป แต่เป็นอนุสรณ์ขนาดใหญ่ พื้นที่ฝังศพผู้ไม่ทราบชื่อจำนวนมาก และยังเป็นแลนด์มาร์คที่มีคนมาเยือนมากที่สุดแห่งหนึ่งในสหรัฐฯ ความเข้าใจเรื่องความพิเศษของสถานที่นี้จะช่วยให้คุณวางแผนการเข้าชมและเลือกเวลามาได้เหมาะสม

ที่นี่แบ่งเป็น 2 ส่วนหลักที่มีบุคลิกแตกต่างกันอย่างชัดเจน ส่วนกลางแจ้งหรือสระสะท้อนใจ (Reflecting Absence) ออกแบบโดย Michael Arad กับนักภูมิสถาปัตย์ Peter Walker ประกอบด้วยช่องว่างทรงสี่เหลี่ยมจัตุรัสขนาดใหญ่ 2 แห่ง วางตรงจุดฐานตึกแฝดเดิม น้ำตกไหลตลอดเวลาจากขอบด้านบนทุกด้านลงสู่ฐานสแควร์เล็กตรงกลาง คล้ายกับว่าน้ำหายลงไปใต้ดิน ชื่อผู้เสียชีวิต 2,983 คนจากเหตุการณ์ 11 กันยายน 2001 และเหตุก่อการร้ายปี 1993 ถูกสลักบนแผ่นทองเหลืองรอบสระนี้ ซึ่งเปิดให้เข้าชมฟรีทุกวัน

ใต้ดินด้านล่างคือส่วนพิพิธภัณฑ์ ต่อเนื่องกับผนังรองรับฐานตึกเดิม สามารถเข้าจากอาคารพาวิลเลียนที่ออกแบบโดย Snohetta ตรงพลาซ่าอนุสรณ์ พิพิธภัณฑ์นี้เปิดรับผู้ชมตั้งแต่ 21 พฤษภาคม 2014 นับจากวันเปิดสระกลางแจ้งเพื่อสาธารณะวันแรกเมื่อ 12 กันยายน 2011 มาประมาณ 3 ปี

อนุสรณ์กลางแจ้ง: บรรยากาศแต่ละช่วงเวลา

เช้าๆ เวลาประมาณ 9.00-10.30 น. เป็นช่วงที่สระสะท้อนใจเงียบสงบและให้ความรู้สึกวังเวงมากที่สุด เสียงน้ำตกที่กระทบผิวน้ำเป็นสิ่งที่โดดเด่นเหนือเสียงเมืองรอบข้าง ต้นโอ๊กหลายต้นตามแพลนภูมิทัศน์จะส่งเงาแดดเรื่อยลงบนแผ่นทองเหลือง ช่วงนี้มักเป็นเวลาที่ชาวนิวยอร์กเดินผ่านระหว่างไปทำงานและแวะหยุดสักครู่ ทำให้ที่นี่ดูเหมือนส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวันแต่แฝงความหมายลึกซึ้ง

ช่วงสายถึงเที่ยง พื้นที่พลาซ่าจะคึกคักมากขึ้น มีกรุ๊ปโรงเรียนและทัวร์ต่างๆ มาสมทบ จุดทางเข้าพิพิธภัณฑ์เริ่มมีคิวแน่น เสียงผู้คนมากขึ้นแม้ว่าจะยังได้ยินเสียงน้ำตกอยู่ ช่วงนี้ในฤดูร้อนจะร้อนแดดเพราะพื้นที่หินแกรนิตกลางแจ้งมีร่มเงาจำกัด แนะนำสวมเสื้อผ้าเนื้อเบาและเตรียมน้ำดื่ม

บ่ายแก่ราว 16.00 น. ไปจนถึงเย็น เริ่มมีผู้มาเยือนระลอกใหม่ แต่หลังพระอาทิตย์ตก บรรยากาศจะเปลี่ยนชัด ชื่อผู้เสียชีวิตบนแผ่นทองเหลืองจะมีแสงไฟส่องจางๆ และผิวน้ำดูเข้มขรึมกว่าตอนกลางวัน หากอยากสัมผัสอารมณ์สงบนิ่งจริงจัง แนะนำมาเย็นถึงค่ำราว 19.30-20.00 น. ฤดูร้อน ซึ่งคนน้อยลงและที่นี่จะให้อารมณ์สมกับจุดประสงค์ที่ถูกออกแบบไว้

บริเวณรอบๆ เป็นส่วนหนึ่งของแคมปัส World Trade Center รวมถึง Oculus ศูนย์ขนส่งและพื้นที่ช็อปปิ้งใหญ่ทางฝั่งตะวันออก ถ้าคุณจะเที่ยวที่นี่ต่อกับจุดอื่นในโลเวอร์แมนฮัตตัน Oculus ที่ World Trade Center อยู่ติดกันเลย ออกแบบโดย Santiago Calatrava สวยแปลกตาและคอนทราสต์กับบรรยากาศอนุสรณ์แห่งนี้มาก

พิพิธภัณฑ์: ห้องใต้ดินและสิ่งที่คุณจะได้เจอ

เมื่อเข้าพาวิลเลียนพิพิธภัณฑ์ คุณจะเดินลงทางลาดยาวผ่านเสาเหล็กทรงตรีศูล (trident) จากฟาซาดของตึกเหนือ เสาสูงเท่าตึก 7 ชั้นนี้เป็นวัตถุชิ้นใหญ่แรกที่คุณได้สัมผัส ซึ่งสร้างแรงกระทบได้ดี พิพิธภัณฑ์ส่วนใหญ่สร้างไว้ใต้ดินตรงฐานเดิมของตึก ซึ่งทำให้รู้สึกทันทีว่าคุณยืนอยู่ในจุดที่เคยเป็นรากฐานตึกสูงที่สุดในโลก

คอลเลคชันหลักแบ่งเป็นนิทรรศการประวัติศาสตร์ เล่าเหตุการณ์ลำดับเวลาและบริบทวันเกิดเหตุโดยใช้วัตถุ ออดิโอ วิดีโอ และนิทรรศการไว้อาลัยที่นำเสนอเรื่องราวชีวิตแต่ละบุคคล ส่วนประวัติศาสตร์มีของจริงที่กู้คืนมา อุปกรณ์หน่วยดับเพลิง ชิ้นส่วนเสาอากาศ รวมถึงฟุตเทจสารคดีจำนวนมากซึ่งบางส่วนรุนแรง เว็บไซต์มีป้ายเตือนจุดที่เนื้อหาละเอียดอ่อน พร้อมพื้นที่สำหรับใครที่ต้องการพักใจ

ส่วน Tribute Walk ในการแสดงนิทรรศการไว้อาลัยจะเน้นเรื่องราวส่วนบุคคล เช่น ภาพถ่าย เสียงบันทึก โน้ตลายมือ และของใช้ของผู้เสียชีวิต ซึ่งให้ความรู้สึกต่างจากแกลเลอรีประวัติศาสตร์ ครอบครัวผู้เสียชีวิตมีม้านั่งและพื้นที่สงบที่ทางพิพิธภัณฑ์จัดไว้ให้ โดยเฉพาะวันหยุดที่คนแน่นอาจรู้สึกอึดอัดถ้าอยากนั่งเงียบๆ ใครอยากใช้เวลาในพิพิธภัณฑ์เต็มที่ แนะนำจองรอบเช้าวันธรรมดา

พื้นหลังทางประวัติศาสตร์และดีไซน์

เริ่มสร้างอนุสรณ์เมื่อ 13 มีนาคม 2006 หลังจบประกวดแบบนานาชาติที่มีผู้ส่งผลงานกว่า 5,200 แบบ ไอเดียที่ชนะของ Michael Arad ในชื่อ Reflecting Absence พัฒนาแบบร่วมกับ Peter Walker & Partners จุดเด่นคือไม่สร้างทดแทนหรือสร้างอะไรขึ้นมาใหม่ แต่เน้นสื่อถึง 'ช่องว่าง' ที่เหลืออยู่ เพื่อการระลึกถึงการสูญเสียเป็นสำคัญ

แต่ละสระมีขนาดราว 1 เอเคอร์ สระเหนืออยู่ตรงฐาน One World Trade Center (ตึกเหนือเดิม) สระใต้อยู่ตรงฐาน Two World Trade Center (ตึกใต้) ชื่อรอบสระไม่ได้เรียงตามตัวอักษร แต่ออกแบบให้ผู้เสียชีวิตที่เกี่ยวข้องกัน เช่น เพื่อนร่วมงาน คนนั่งเครื่องบินลำเดียวกัน เจ้าหน้าที่ที่ทำงานร่วมกัน ถูกจัดให้อยู่ใกล้ๆ ตามคำขอของครอบครัว

ย่านโลเวอร์แมนฮัตตันเปลี่ยนโฉมมากนับตั้งแต่ปี 2001 ตึก One World Trade Center ที่สร้างเสร็จปี 2013 สูง 1,776 ฟุตกลายเป็นหลักของสกายไลน์และอยู่เหนือพลาซ่าอนุสรณ์ ใครอยากเห็นภาพรวมทั้งหมดของย่านฟื้นฟูใหม่ อ่านได้ที่ คู่มือสถาปัตยกรรมนิวยอร์กซิตี้ ซึ่งเล่ารายละเอียดของคอมเพล็กซ์และอาคารสำคัญต่างๆ ทั่วนิวยอร์ก

วิธีเดินทางและแนะนำพื้นที่รอบข้าง

รถไฟใต้ดินที่ใกล้ทางเข้าอนุสรณ์ที่สุดคือ Cortlandt Street (สาย R, W) เดินออกมาประมาณ 3 นาที สถานี Chambers Street (สาย 1, 2, 3) ก็เดินถึงใน 8-10 นาที สถานี WTC Cortlandt (สาย 1) ก็อยู่ติดพลาซ่าเลย ส่วนสถานี Fulton Street ที่เชื่อมหลายสายก็เดินไปทางตะวันออกอีกนิดเดียว โดยมีป้ายบอกชัดเจนตั้งแต่ข้างบน

พลาซ่าอนุสรณ์เดินได้ทั่วแบบไร้ขั้นบันได อาคารพิพิธภัณฑ์และแกลเลอรี่ใต้ดินมีลิฟต์ครบ เว็บทางการแนะนำให้ผู้ที่มีความต้องการการสนับสนุนพิเศษติดต่อพิพิธภัณฑ์ล่วงหน้าเพื่อรับข้อมูลช่วยเหลือ ส่วนกระเป๋าใบใหญ่ต้องผ่านจุดตรวจบัญญัติคล้ายสนามบิน ให้เผื่อเวลาโดยเฉพาะช่วงคนเยอะ

ถ้าใช้เวลาทั้งวันที่โลเวอร์แมนฮัตตัน สวน Battery Park และ ท่าเรือ Staten Island Ferry ก็เดินไปทางใต้ไม่ไกล พร้อมเรือข้ามฟาก Staten Island ฟรีที่ล่องผ่านท่าเรือและอนุสาวรีย์เสรีภาพ ส่วน Wall Street ย่านการเงินก็อยู่ฝั่งตะวันออกถัดออกไปทันที

สามารถถ่ายรูปส่วนอนุสรณ์กลางแจ้งได้ตลอด แต่ในพิพิธภัณฑ์ บางส่วนถูกจำกัด เช่น Foundation Hall หรือโซนไว้อาลัยสำคัญ จะมีป้ายแจ้งชัด การใช้มือถือถ่ายรูปถือเป็นเรื่องปกติที่นี่ ไม่มีใครถือสา แต่การยืนถ่ายรูปหมู่หรือเซลฟี่เสียงดังมักขัดกับบรรยากาศ และทำให้แขกคนอื่นอึดอัด

ใครควรมาและใครอาจต้องคิดทบทวน

อนุสรณ์ 9/11 เป็นพื้นที่สาธารณะที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของอเมริกาในรอบ 50 ปี ใครที่มาเยือน NYC แล้วสนใจประวัติศาสตร์ร่วมสมัย สถาปัตยกรรม หรือปรากฏการณ์ทางสังคมควรใส่ไว้ในโปรแกรม แม้จะใช้เวลาเพียง 30 นาทีเดินรอบสระโดยไม่เข้าชมพิพิธภัณฑ์ ก็จะสัมผัสอารมณ์และความหมายของสถานที่นี้ได้ดี สำหรับผู้มาใหม่ที่อยากเข้าใจว่าทำไมโลเวอร์แมนฮัตตันถึงมีความรู้สึกเฉพาะตัว ขอแนะนำให้อ่าน คู่มือสำหรับผู้มาเยือนนิวยอร์กซิตี้ครั้งแรก ซึ่งสรุปภาพรวมและประสบการณ์สำคัญต่างๆ ในเมือง

แต่สำหรับพิพิธภัณฑ์ อาจไม่เหมาะกับทุกคน โดยเฉพาะผู้ที่สูญเสียคนรักในเหตุการณ์ 11 กันยายน ผู้ปกครองที่มีเด็กเล็ก หรือใครที่กำลังเผชิญความเศร้าหรือภาวะซึมเศร้า ที่นี่จริงจัง เจาะลึกและตั้งใจให้รู้สึกสะเทือนใจ นั่นคือเจตนาของผู้ออกแบบ แต่อาจเป็นประสบการณ์ที่หนักทางอารมณ์กว่าแหล่งท่องเที่ยวทั่วไป

ถ้าเป้าหมายหลักคือถ่ายรูปแลนด์มาร์ค วิวสวย หรือเดินเที่ยวง่ายๆ อนุสรณ์แห่งนี้อาจให้ความรู้สึกหนัก แนวทางของที่นี่กลับต้านความรีบเร่งและการเที่ยวแบบ 'ผ่านๆ' ถ้าชอบบรรยากาศเมืองสูงมากกว่าประสบการณ์ทางจิตใจ อาจลองขึ้นชมวิวที่จุดสังเกตการณ์ตึก One World Trade Center หรือจุดอื่นแทน