Tate Modern: คู่มือเที่ยวแกลเลอรี่อาร์ตระดับแลนด์มาร์กของลอนดอน

Tate Modern คืออะไร ทำไมถึงสำคัญ?

Tate Modern เป็นพิพิธภัณฑ์ศิลปะสมัยใหม่และร่วมสมัยระดับชาติของสหราชอาณาจักร และยังติดโผแกลเลอรี่ที่มีผู้เยี่ยมชมมากที่สุดในโลก เปิดตัวเมื่อเดือนพฤษภาคม 2000 ในอาคารโรงไฟฟ้า Bankside เก่าขนาดใหญ่ออกแบบโดย Sir Giles Gilbert Scott สถาปนิกเดียวกับผู้สร้างตู้อีแดงและ Battersea Power Station ปล่องควันสูง 99 เมตรเป็นแลนด์มาร์กเด่นบน South Bank มองเห็นจากฝั่งเหนือของแม่น้ำ Thames ภายในยังคงบรรยากาศดิบขนาดใหญ่ ไม่เหมือนแกลเลอรี่แบบไหนที่คุณเคยเห็น

คอลเลกชันสะสมงานศิลป์ตั้งแต่ปี 1900 จนถึงปัจจุบัน มีทั้งผลงานของปิกัสโซ, รอธโก, บูร์ชัวส์, วอร์ฮอล, เฮปเวิร์ธ, บอยส์ และอีกหลายสิบศิลปิน แบ่งแสดงใน 2 อาคารหลัก คือ อาคาร Boiler House (หรือ Natalie Bell Building) และอาคาร Blavatnik ที่ต่อขยายใหม่ปี 2016 ทั้งสองเชื่อมถึงกันด้วยทางใต้ดิน และใช้พื้นที่ Turbine Hall ที่สูง 35 เมตร ยาว 152 เมตร เป็นโถงกลาง จัดแสดงอินสตอลเลชันศิลปะระดับโลกมาตลอด

ว่าด้วยตึก: จากโรงไฟฟ้าสู่แลนด์มาร์กวัฒนธรรม

อาคาร Bankside Power Station ถูกสร้างขึ้นทีละเฟส ระหว่างปี 1947-1963 เคยผลิตไฟฟ้าให้ใจกลางลอนดอนสูงสุด ก่อนปิดตัวปี 1981 ตามนโยบายปรับโครงสร้างระบบไฟฟ้าของชาติ หลังจากนั้นตราบอีกเกือบยี่สิบปี อาคารนี้ปล่อยร้าง ก่อนสถาปนิก Herzog & de Meuron จะได้รับเลือกมาดัดแปลงให้เป็นแกลเลอรี่ และกลายเป็นดีไซน์ Adaptive Reuse ระดับตำนานยุคศตวรรษที่ 20

ทีเด็ดของการรีโนเวทคือตั้งใจเก็บของเดิมไว้ รูปร่าง Turbine Hall ที่เคยวางเครื่องปั่นไฟ ยังเหลือขนาดใหญ่เหมือนโบสถ์ โถงโปร่ง เสียงก้อง มีทางลาดลงมาจากถนนสู่ใจกลางอาคาร ผนังอิฐภายนอกยังดูแทบเดิมทั้งหลัง ยืนที่ระเบียงหันทิศไปแม่น้ำ ยังรู้สึกได้ว่าเคยเป็นโรงไฟฟ้า ความตึงระหว่างอดีตอุตสาหกรรมกับปัจจุบันที่กลายเป็นศูนย์ศิลปะนี่เองที่ทำให้ Tate Modern มีบรรยากาศเฉพาะตัว

อาคาร Blavatnik (อาคารใหม่ทรงพีระมิดที่ออกแบบโดยทีมเดิม) เพิ่มชั้นนิทรรศการจำนวนมาก บรรยากาศโปร่ง โล่ง มีบันไดซิกแซกและหน้าต่างบานใหญ่ให้เห็นวิวแม่น้ำ เทมส์ ทั้งสองอาคารรวมแล้วมีพื้นที่จัดแสดงราว 34,500 ตารางเมตร บน 11 ชั้น

ตัวอาคารตั้งอยู่ติดแม่น้ำ Thames เชื่อมตรงกับฝั่งเหนือด้วย Millennium Bridge — สะพานแขวนเหล็กสำหรับคนเดินเท้า ออกแบบโดย Norman Foster เดินข้ามมายังปล่องควันในวันอากาศดีเป็นโมเมนต์ง่ายๆ ของลอนดอนที่น่าประทับใจและถ่ายรูปสวย

ข้างในแกลเลอรี่: ต้องเจออะไรบ้าง

คอลเลกชันถาวรจัดตามธีมมากกว่าลำดับเวลา อาจจะดูงงตอนแรกแต่ยิ่งเดินยิ่งสนุก แต่ละห้องเรียงงานศิลป์ตามแนวคิดหรือบทสนทนา ไม่ได้แยกตามยุคหรือเชื้อชาติ เช่น MATISSE อาจแขวนข้างศิลปินร่วมสมัยจากแอฟริกาที่ได้รับอิทธิพล หรือภาพแนว Surrealist อาจข้างๆ งานวิดีโอใหม่ที่อิงภาพเดียวกัน มีป้ายอธิบายแนวคิดการคิวเรต แต่ประสบการณ์จะยิ่งดีถ้าเดินแบบปล่อยใจ ไม่ต้องตามเส้นทางเป๊ะ

งานเด่นถาวร เช่น รูปปั้นแมงมุมของ Louise Bourgeois (ส่วนใหญ่อยู่แถว Turbine Hall), จิตรกรรมชุด Seagram Murals ของ Mark Rothko — ผืนใหญ่ๆ ในห้องเข้มๆ ดูเงียบสงบเหมือนนั่งสมาธิ — และงาน Surrealist โด่งดังจาก Salvador Dalí, René Magritte, Max Ernst ฝั่งศิลปะมินิมอลและแนวคิดจะแขวนผลงาน Joseph Beuys, Carl Andre, Donald Judd ชั้นงานร่วมสมัยยังเปลี่ยนของบ่อยด้วย

Turbine Hall เองคือประสบการณ์อีกแบบ Tate จ้างศิลปินดังทุกปีมาทำงานเข้าเฉพาะพื้นที่ โชว์ที่นี่ดูฟรี เคยมีตั้งแต่ Olafur Eliasson ทำพระอาทิตย์เทียม (2003) Carsten Höller ทำสไลด์ยักษ์ (2006) จนถึงสฟิงซ์เคลือบน้ำตาลของ Kara Walker (2014) ไปตอนไหนอย่าลืมเช็คก่อน เพราะมักเป็นทีเด็ดวัฒนธรรมประจำปี

แต่ละช่วงเวลาบรรยากาศเปลี่ยนยังไง

Tate Modern เปิด 10:00 ทุกวัน ช่วงแรกสุดคนจะน้อย แสงธรรมชาติบนชั้นบนหรือใน Turbine Hall ดูดีสุดๆ ถ้าจะถ่ายงานศิลป์หรืออยากนั่งชมภาพเงียบๆ มาเช้าวันธรรมดาตอบโจทย์มาก

ถึงเที่ยง โดยเฉพาะวันเสาร์-อาทิตย์และวันหยุดโรงเรียน คนจะมากขึ้น โถง Turbine Hall จะเต็มไปด้วยเสียง วิ่งเล่น วุ่นวาย คาเฟ่และร้านอาหารแถวนี้คิวแน่นขึ้น แม้ประสบการณ์จะต่างจากช่วงเช้า แต่ก็ยังน่าสนุกดี ห้อง Rothko ต้องการความเงียบเป็นพิเศษ ถ้าคนแน่นจะเสียบรรยากาศ

เย็นวันศุกร์กับเสาร์น่าแวะมาก: แกลเลอรี่เปิดถึง 21:00 ช่วงหลัง 18:30 คนจะเปลี่ยนไป กลายเป็นกลุ่มคนท้องถิ่นมากกว่านักท่องเที่ยว เงียบกว่าเดิม Terrace ฝั่ง South Bank และร้านอาหารชั้น 9 บรรยากาศดี วันศุกร์ยิ่งพีค แสงไฟตามแม่น้ำ Thames กับโบสถ์ St Paul’s ที่ส่องสว่างฝั่งตรงข้ามก็สวย ถ้าอยากจับคู่อย่างคุ้ม เริ่มเข้าแกลเลอรี่ราว 17:00 เดินดูของสองชั่วโมง แล้วปิดท้ายบน Terrace รอดูไฟเมือง เป็นค่ำคืนที่คุ้มค่า

เดินทางยังไง เที่ยวในตึกต้องทำอะไรบ้าง

ทางง่ายที่สุดจากใจกลางลอนดอน คือขึ้นรถไฟใต้ดินหรือ National Rail ไปลงสถานี Blackfriars ข้ามสะพาน Blackfriars Bridge เดินเลียบแม่น้ำ Thames ทางทิศตะวันออกประมาณ 8 นาที จะเห็นปล่องชัดตลอดทาง Southwark (Jubilee) ก็เดินได้ ประมาณ 10 นาทีผ่านซอย Bankside

ถ้ามาจากฝั่งเหนือของแม่น้ำ เดินข้าม Millennium Bridge จากบันไดใกล้ St Paul's Cathedral ใช้เวลาเดินราว 10 นาที แถมยังเป็นเส้นทางเดินชมวิว เพราะแกลเลอรี่จะอยู่ปลายสะพานพอดี

ข้างในอาคาร Layout ค่อนข้างงงสำหรับมือใหม่ ตึก Natalie Bell กับ Blavatnik จะเชื่อมกันแต่ระบบเลขชั้นคนละแบบ บางชั้นก็ไม่ตรงกัน แผนที่แจกฟรีมีที่ Information Desk ทั้งสองฝั่ง พนักงานช่วยถามทางได้ โถง Turbine Hall คือจุดหาง่ายสุด ถ้าหลง ให้กลับมาตรงนี้จะรู้ทิศทางทันที

เรื่องจัดอำนวยความสะดวกทำดีทีเดียว ทางลาดตรง Turbine Hall เข้าตึกได้โดยไม่ต้องขึ้นบันได ทางเข้าตึก Blavatnik ก็ไม่มีขั้นบันไดเช่นกัน ลิฟต์เชื่อมทุกชั้นทั้งสองตึก ผู้พิการมีราคาตั๋วพิเศษ นิทรรศการพิเศษ ผู้ติดตามเข้าได้ฟรี

นิทรรศการพิเศษและกิจกรรม

Tate Modern จัดนิทรรศการพิเศษแบบเก็บเงินหลายครั้งต่อปี อยู่ที่ชั้น 2 และ 3 อาคาร Natalie Bell เนื้อหามีทั้งโชว์เดี่ยวศิลปินและนิทรรศการรวมธีม ชื่อดัง เคยจัดทั้ง Paul Gauguin, Henri Matisse, Cézanne, Zanele Muholi ทุกงานจริงจัง มีแค็ตตาล็อกพิมพ์พร้อมให้อ่านลึก ใครสายเจาะต้องลอง

ราคาตั๋วนิทรรศการไม่ตายตัว ขึ้นกับแต่ละงาน มีราคาสำหรับผู้ถือบัตรลด และ Tate Collective มีตั๋ว £5 สำหรับอายุ 16-25 สมาชิก Tate เข้าได้ฟรีทุกงานโดยไม่ต้องจองล่วงหน้า ถ้าวางแผนมาหลายรอบ Membership อาจคุ้มกว่า แนะนำจองออนไลน์ล่วงหน้าทุกกรณี โดยเฉพาะช่วงปลายๆ นิทรรศการดังจะเต็มหมด

Tate Modern ยังมีกิจกรรมเล็กๆ อย่างเวิร์กช็อปสำหรับครอบครัว งานพูดคุยยามเย็น นอกจากนี้ ถ้าวางแผนเที่ยวย่าน South Bank ทั้งวัน แกลเลอรี่แห่งนี้เหมาะกับการจับคู่กับ Shakespeare's Globe ทางตะวันตกและ Borough Market ที่อยู่ตะวันออก ใช้เวลาเดินนิดเดียว ได้โปรแกรมเต็มวันใน Bankside เลย

ควรรู้: ใครจะอิน ใครอาจไม่ใช่

Tate Modern เหมาะกับคนที่พร้อมเปิดใจและอินกับงานศิลป์ที่ต้องใช้ความคิด เยอะ โดยเฉพาะกลุ่มงานแนวคิดหรือลดทอนที่เห็นแล้วอาจ 'ไม่สวย' ในทันที ถ้าใครชอบงานคลาสสิก เนี้ยบ ละเอียด หรือภาพแนวเล่าเรื่องไปเรื่อยๆ แนะนำ National Gallery ที่ Trafalgar Square หรือ Courtauld Gallery จะตรงใจมากกว่า

แต่ถ้าคุณเปิดรับศิลปะร่วมสมัย ภาพถ่าย หรือแค่มาเดินดูตึกอาร์ต ก็ต้องบอกว่า Tate Modern ให้ประสบการณ์ที่ดีแบบฟรี แม้วันที่โชว์ไม่ว้าว แค่โถง Turbine Hall หรือวิวชั้นบนก็คุ้มแล้ว เด็กส่วนใหญ่จะชอบความใหญ่และสเปซที่แปลกตา มาเที่ยวเป็นครอบครัวได้สบาย ยกเว้นลูกเล็กมากๆ อาจไม่ค่อยสนใจตัวเนื้อหานิทรรศการ

ทำเล South Bank เองก็เป็นจุดขายสำคัญ ถ้าอยากรู้ข้อมูลย่านรอบๆ แกลเลอรี่ ที่นี่มี คู่มือย่าน South Bank แนะนำครบทั้งเส้นทางเลียบแม่น้ำตั้งแต่ Waterloo ถึง London Bridge

ถ้า Tate Modern เป็นเพียงหนึ่งในโปรแกรมตระเวนพิพิธภัณฑ์ ดูคำแนะนำเรื่อง คู่มือพิพิธภัณฑ์ที่ดีที่สุดในลอนดอน เพื่อวางแผนแบ่งเวลาให้คุ้มทั่วลอนดอน