โบสถ์เทมเพิล: มุมลับอัศวินเทมพลาร์ในย่านกฎหมายลอนดอน

โบสถ์เทมเพิลแท้จริงแล้วคืออะไร

โบสถ์เทมเพิลเป็นโบสถ์ Royal Peculiar หมายถึงขึ้นตรงต่อพระมหากษัตริย์ ไม่สังกัดสังฆมณฑลใดในประเทศ เป็นสถานะเดียวกับ Westminster Abbey และ Chapel Royal โดยตั้งอยู่ในอาณาเขตเทมเพิล ซึ่งเป็นบ้านของ Inner และ Middle Temple สองในสี่ Inns of Court สำคัญของลอนดอน ตั้งแต่ศตวรรษที่ 15 ทนายความฝึกงานและทำงานในซอยเหล่านี้ และเมื่ออัศวินเทมพลาร์ถูกปราบระหว่างปี 1307–1314 โบสถ์นี้ก็กลายเป็นโบสถ์ประจำย่านกฎหมายมานับแต่นั้น

โบสถ์แบ่งเป็นสองส่วนสำคัญ คือโถงกลม (Round) กับ Chancel โถงกลมศักดิ์สิทธิ์นี้สร้างเสร็จและถวายเมื่อปี ค.ศ. 1185 โดยอัครสังฆราชเยรูซาเล็ม จำลองต้นแบบจากโบสถ์ Holy Sepulchre ซึ่งศักดิ์สิทธิ์ที่สุดในโลกครูเสด ส่วน Chancel ทรงสี่เหลี่ยมแบบนาวโกธิค สร้างและถวายช่วงปี 1240 รวมกันเป็นตัวอย่างชั้นเยี่ยมของสถาปัตยกรรมนอร์มันช่วงเปลี่ยนผ่านยุคเดียวที่ยังหลงเหลือในลอนดอน

การเดินทาง: พาเข้าย่านเทมเพิล

การไปโบสถ์เทมเพิลครั้งแรกต้องอาศัยการสังเกตเล็กน้อย เพราะอาณาเขตนี้มีประตูรั้ว ตั้งอยู่ระหว่างถนนฟลีททางเหนือกับริมแม่น้ำเทมส์ทางใต้ ส่วนใหญ่แล้วคนจะเข้าทางถนนทิวดอร์ ประตูทางเข้าดูเรียบง่ายไม่หวือหวา ถ้ามาทางรถใต้ดิน สถานี Temple (สาย Circle/District) จะใกล้กว่าทางเลือกหลักอีกสถานี เดินเลียบแม่น้ำขึ้นมาหน่อยก็ถึง ส่วน Chancery Lane (สาย Central) จะให้คุณขึ้นมาถนนฟลีท สนใจมุ่งเข้าเลนไปตามป้ายโบสถ์ได้

ถนนรอบๆ มีรถบัสวิ่งผ่านหลายสาย เช่น 4, 11, 15, 26, 76, 341 ส่วนคนปั่นจักรยานจอดล็อกไว้หน้ารั้วได้ ไม่มีที่จอดรถเฉพาะ บริเวณนี้ขับรถเข้าไปช่วงวันธรรมดาแทบเป็นไปไม่ได้ เดินเท้ามาจากสถานี Blackfriars ก็คุ้มถ้าอยากแวะเที่ยว South Bank ต่อ

งานสถาปัตยกรรม: สิ่งที่คุณจะได้เห็น

ภายนอกโบสถ์กลมดูไม่หวือหวานักเมื่อเทียบกับแหล่งท่องเที่ยวทั่วไป แต่เพราะอย่างนี้เอง เมื่อเข้าไปข้างในจึงสร้างความแปลกใจ โถงกลมใช้เสาหินอ่อน Purbeck หินขัดสีน้ำเงินเทาตามแบบฉบับโบสถ์อังกฤษยุคศตวรรษที่ 12–13 เสาเพรียวตั้งชิดกัน ให้ความรู้สึกแข็งแกร่งแบบโรมันผสมความโปร่งแสงแบบโกธิคยุคต้น

บนพื้นโถงกลมมีรูปสลักอัศวินยุคกลาง 9 นาย ในสภาพสมบูรณ์บ้างเสียหายบ้าง ถือว่าเก่าและทรงคุณค่าที่สุดในลอนดอน เป็นสมาชิกหรือผู้สนับสนุนเทมพลาร์ หลายรูปไขว้ขาและวางมือบนดาบ อดีตเคยเชื่อว่าแสดงถึงผู้ไปร่วมศึกครูเสด แต่ประวัติศาสตร์ปัจจุบันยังถกเถียง มุมไหนก็ตาม รูปสลักของจริงมีพลังบางอย่างที่งานก๊อปปี้แทนไม่ได้

ส่วน Chancel สว่างและกว้างขวางกว่า มีหน้าต่างปลายแหลมสูงรับแสงเต็มทิศตะวันออก โซนนี้ได้รับการบูรณะยุควิกตอเรียหนัก หลังโดนระเบิดช่วง Blitz ในปี 1941 หลังคาพังและงานเดิมหายไปมาก ทุกอย่างที่เห็นวันนี้คือการบูรณะกลางศตวรรษ 20 ที่เคารพรูปแบบเดิมให้ตรงที่สุด แต่ไม่ได้เก่าแก่ทั้งหมด งานซ่อมแซมรอบนี้ถือว่าดีมากแต่ต้องรู้ไว้ว่าสิ่งที่ดูยุคกลางบางชิ้นก็เป็นของใหม่

เรื่องราวเบื้องหลังหินแต่ละก้อน

อัศวินเทมพลาร์คือกลุ่มนักรบคริสต์นิกายกึ่งทหารก่อตั้งช่วงต้นศตวรรษที่ 12 เพื่อคุ้มครองผู้แสวงบุญเส้นทางเยรูซาเล็ม ช่วงรุ่งเรืองพวกนี้ร่ำรวยและทรงอิทธิพลสุดในยุโรป ฐานที่มั่น New Temple ในนครลอนดอนถูกเลือกให้อยู่ระหว่าง City กับ Westminster ตั้งใจให้ใกล้จุดศูนย์กลางอำนาจทั้งสอง โบสถ์แห่งนี้เริ่มใช้แล้วตั้งแต่ปี 1163 ส่วนโถงกลมถวายในปี 1185

จุดจบของเทมพลาร์มาเร็วและรุนแรง ระหว่างปี 1307–1314 พวกเขาโดนกษัตริย์ฝรั่งเศสบีบให้เลิกกิจการ ประกอบกับโรมซึ่งกำลังขาดเงินนำไปสู่การจับกุม ทรมาน และประหารผู้นำหลัก อาณาเขตนี้เปลี่ยนมือหลายครั้งจน Inner กับ Middle Temple กลายเป็นเจ้าของถาวรช่วงศตวรรษที่ 15 โดยได้รับเอกสารยืนยันสิทธิ์จากพระเจ้าเจมส์ที่ 1 เมื่อวันที่ 13 สิงหาคม 1608 ให้ดูแลโบสถ์มาจนถึงปัจจุบัน

ผู้นำศาสนาประจำที่นี่เรียกว่า Master of the Temple ชื่อนี้ตั้งใจให้อิงกับตำแหน่งเดิมของอัศวินเทมพลาร์ สายใยพิธีกรรมอันเก่าแก่ที่เชื่อมยุคศตวรรษที่ 12 เข้ากับสถาบันกฎหมายร่วมสมัยคือเสน่ห์สำคัญของที่นี่ หากอยากทำความรู้จักประวัติศาสตร์ผสานกฎหมายกับพระราชวงศ์ลึกซึ้งยิ่งขึ้น St Paul's Cathedral ที่อยู่ใกล้เคียง และ City of London ยังมีรายละเอียดแนวเรื่องที่โยงถึงกันอย่างน่าสนใจ

ประสบการณ์แต่ละช่วงเวลาที่ควรรู้

โบสถ์เทมเพิลตั้งอยู่กลางเขตย่านกฎหมาย ทำให้บรรยากาศรอบข้างแตกต่างจากแหล่งท่องเที่ยวทั่วไป เช้าวันธรรมดาจะเห็นทนายสวมเสื้อคลุมดำ สวมวิก เดินไปมาระหว่างตึก กลิ่นหินเก่าและสนามหญ้าในสวนจะหอมฟุ้ง โดยเฉพาะหน้าร้อนกับฤดูใบไม้ผลิ ตัวโบสถ์เองกลับเงียบแม้ภายนอกดูคึกคัก

ช่วงเที่ยงวันธรรมดาคนจะเยอะสุด เพราะมีทั้งนักท่องเที่ยวและพนักงานบริษัทจากรอบๆ เข้ามาพร้อมกัน ถ้าอยากซึมซับบรรยากาศเงียบๆ แนะนำให้มาตั้งแต่เริ่มเปิดตอนเช้า วันหยุดเสาร์อาทิตย์ คนจะน้อยลงโดยปริยาย แต่ต้องเช็คเวลาล่วงหน้าเพราะมักเปิดไม่แน่นอนกว่าวันธรรมดา

วันฟ้ามืดแสงข้างในโถงจะออกฟ้าเย็น ยิ่งเน้นอายุของหิน วันที่แดดจัด หน้าต่างตะวันออกของ Chancel จะส่งแสงแรงเข้าเนฟ ไม่มีสภาพไหนดีหรือไม่ดีขึ้นอยู่กับจุดประสงค์ ถ้าถ่ายภาพรูปสลักอัศวิน แสงธรรมชาติผ่านหน้าต่างเหมาะกว่าสปอตไลท์ตรง เพราะเงาแข็งจะกลบรายละเอียดใบหน้า

คุ้มไปไหม? รายละเอียดที่ควรรู้

สำหรับใครที่อินกับลอนดอนยุคกลาง เรื่องครูเสด หรือสถาปัตยกรรมโรมัน-โกธิค โบสถ์เทมเพิลคือที่เที่ยวคุ้มค่ามากในเวลา 45 นาที โครงสร้างทรงกลม เสาหิน Purbeck กับงานรูปสลักอัศวินนั้นหาได้ยาก น้อยแห่งในลอนดอนที่จะได้ยืนอยู่ในสถาปัตยกรรมที่ถูกถวายตั้งแต่ปี 1185 และยังใช้จัดพิธีจริงมาจนปัจจุบัน ยืนเคียงคู่กับSt Bartholomew the Great ย่าน Smithfield ถือเป็นสองตัวอย่างงานสถาปัตย์โบสถ์นอร์มันอายุแท้ที่คนทั่วไปเข้าชมได้ในลอนดอน

แต่ถ้าคาดหวังทัวร์ใหญ่หรูหราสไตล์แลนด์มาร์ก เทมเพิลจะดูเรียบง่ายและเล็กกว่าที่คิด ไม่มีนิทรรศการใหญ่ ไม่มีออดิโอไกด์ ไม่มีลูกเล่นแบบโบสถ์หรือพิพิธภัณฑ์ใหญ่ ค่าเข้า 5 ปอนด์ถือว่าเหมาะสมกับสิ่งที่ได้ สิ่งสำคัญคือควรตั้งความคาดหวังไว้ถูกจุด ที่นี่เหมาะกับการมองอย่างเงียบๆ มากกว่าการเดินหาความบันเทิง

ใครมีเวลาน้อย หรือมีลิสต์สถานที่ในลอนดอนยาวเหยียด อาจรู้สึกไม่คุ้มกับการต้องหาประตูเข้าและเช็คเวลาเทียบกับแลนด์มาร์กฟรีขนาดใหญ่ เช่น British Museum แต่ถ้าแวะเดินถนนฟลีทหรือไปชม Sir John Soane's Museum ที่อยู่ใกล้ๆ ก็ถือว่าเป็นแพ็กคู่ชั้นดี

เกร็ดปฏิบัติเมื่อจะไปเยือน

ค่าเข้าชมผู้ใหญ่ 5 ปอนด์ เด็กรวมถึงสมาชิก-and-staff ของ Inns of Court ฟรี ที่นี่เป็น Royal Peculiar ที่มีภารกิจรับใช้วงการกฎหมาย มีจัดงานศาสนาและพิธีทางกฎหมายบ่อย อาจปิดไม่ให้ชมเมื่อมีกิจกรรม ควรตรวจสอบ templechurch.com ก่อนเดินทางทุกครั้ง

ทางเดินหินรอบโบสถ์และพื้นในโบสถ์เป็นหินขรุขระ ใครมีปัญหาเคลื่อนไหวควรติดต่อสอบถามโบสถ์โดยตรงถึงการอำนวยความสะดวกก่อนเดินทาง ไม่มีที่จอดรถเฉพาะ ละแวกนี้ไม่เหมาะขับรถมาโดยเฉพาะวันทำงาน

พื้นที่รอบเทมเพิลควรแวะเดินเล่นช้าๆ ไม่ว่าจะก่อนหรือหลังชมโบสถ์ สวนริมแม่น้ำเทมส์ น้ำพุในลาน หรือซอยระหว่างอาคาร Inns บรรยากาศเหมือนมหาวิทยาลัยแบบไม่มีศูนย์ต้อนรับนักท่องเที่ยว หากอยากเดินเที่ยว City ต่อ สวนโบสถ์ซากปรักหักพัง St Dunstan in the East และ Leadenhall Market อยู่ใกล้กันเดินถึงได้ใน 20 นาที พอดีสำหรับทริปประวัติศาสตร์ของเมือง