Jane's Carousel: Zabytkowa Karuzela z Najpiękniejszą Panoramą Brooklynu

Czym właściwie jest Jane's Carousel

Jane's Carousel to ręcznie rzeźbiona drewniana karuzela zbudowana w 1922 roku przez Philadelphia Toboggan Company, pierwotnie zainstalowana w Idora Park w Youngstown w stanie Ohio. Ma 48 rzeźbionych drewnianych koni i dwa powozy, każdy pomalowany i ozdobiony w stylu typowym dla amerykańskiego rzemiosła wesołych miasteczek z początku XX wieku. Po zamknięciu Idora Park karuzela została zakupiona na aukcji w 1984 roku przez Jane i Davida Walentasów – deweloperów, którzy mocno zainwestowali w ówczesną, przemysłową jeszcze dzielnicę DUMBO. Jane Walentas przez kilka dekad nadzorowała drobiazgową renowację każdego konia i każdego elementu mechanicznego, zanim karuzela ostatecznie otworzyła się dla publiczności 16 września 2011 roku.

Pawilon, w którym się znajduje, zaprojektował francuski architekt Jean Nouvel. Ma wymiary około 22 na 22 metry i jest pokryty dużymi szklanymi panelami, które w cieplejszych miesiącach można rozsunąć, otwierając wnętrze na bryzę od rzeki. Zimą panele są szczelnie zamknięte, dzięki czemu karuzela działa przez cały rok. Efekt jest naprawdę wyjątkowy: stuletnia karuzela z wesołego miasteczka stoi wewnątrz współczesnego dzieła architektury, oprawiona przez dwa najbardziej rozpoznawalne mosty Nowego Jorku.

Atmosfera o różnych porach dnia

Wizyty poranne – mniej więcej między 10:00 a 12:00 w tygodniu – są tu najspokojniejsze. Park o tej porze ma w sobie coś kojącego: bruk na Water Street jest jeszcze wilgotny od nocnej rosy, a niskie światło odbijające się od East River pada na szklane panele pawilonu pod kątem, który sprawia, że cała konstrukcja zdaje się świecić. Karuzelę dzielisz wtedy najwyżej z kilkoma rodzicami i małymi dziećmi.

Wczesne popołudnie w weekendy to już zupełnie inna historia. Rodziny przyjeżdżają masowo, a kolejka do karuzeli może wyciągać się poza pawilon. Sama karuzela nie jest duża, więc w ruchliwe sobotnie popołudnia wiosną i jesienią czas oczekiwania 15–20 minut jest jak najbardziej realny. Poziom hałasu wewnątrz pawilonu mocno rośnie, gdy się zapełni – oryginalna katarynka karuzeli rywalizuje z dziecięcymi głosami odbijającymi się od szklanych ścian. To raczej żywa i radosna atmosfera niż coś uciążliwego, ale jest to zupełnie inne doświadczenie niż spokojny poranek w środku tygodnia.

Najpiękniejsze światło do fotografii pojawia się na godzinę przed zachodem słońca, gdy panorama Manhattanu widoczna przez południowe szklane panele łapie ciepłe promienie, a mosty otaczają widok z obu stron. O tej porze oświetlenie karuzeli i zewnętrzne iluminacje zaczynają konkurować z gasnącym niebem – efektu tego nie da się powtórzyć o żadnej innej porze. Jeśli zdjęcia są twoim głównym celem, planuj wizytę późnym popołudniem, nie w południe – przy płaskim świetle szkło odbija blask prosto w obiektyw.

Architektura i otoczenie

Pawilon Jeana Nouvela zasługuje na uwagę niezależnie od karuzeli w środku. Konstrukcja stoi na skraju sekcji Empire Fulton Ferry parku, tuż przy wodzie. Szklane panele można latem całkowicie rozsunąć, zacierając granicę między wnętrzem a promenadą nad rzeką. Gdy pawilon jest w pełni otwarty, czuć zapach East River, słychać dźwięki z mostów nad głową – ciche dudnienie ruchu na Moście Brooklińskim i od czasu do czasu sygnał przejeżdżającego promu.

Usytuowanie pawilonu między Mostem Brooklińskim a Mostem Manhattańskim nie jest przypadkowe. Obie konstrukcje górują bezpośrednio nad nim i wokół niego, tworząc warstwową kompozycję dziewiętnastowiecznego kamienia, stalowej konstrukcji z początku XX wieku i współczesnego szkła – właściwą tylko temu małemu fragmentowi nabrzeża. Pawilon łączy się naturalnie z szerszą ofertą Brooklyn Bridge Park, który rozciąga się wzdłuż nabrzeża w obu kierunkach i oferuje jedne z najpiękniejszych widoków na panoramę Manhattanu dostępnych z Brooklynu.

Brukowane ulice DUMBO tuż za karuzelą dodają całości jeszcze więcej charakteru. Ta dzielnica, której nazwa to skrót od Down Under the Manhattan Bridge Overpass (czyli „pod wiaduktem Mostu Manhattańskiego"), zachowała na wielu ulicach dziewiętnastowieczną architekturę magazynową. Połączenie żeliwnych elewacji budynków, granitowego bruku i stalowej konstrukcji mostu nad głową tworzy tło, którego żadna specjalnie wybudowana strefa turystyczna nie jest w stanie odtworzyć.

Historia i renowacja

Philadelphia Toboggan Company, która zbudowała tę karuzelę w 1922 roku, była jednym z najbardziej cenionych producentów karuzeli i kolejek górskich w Stanach Zjednoczonych na początku XX wieku. Ich rzeźbione konie słyną z precyzji wykonania i ekspresji – cech, które odróżniają je od masowo produkowanego sprzętu wesołych miasteczek z tej samej epoki. Idora Park, gdzie karuzela pierwotnie działała, był regionalnym parkiem rozrywki funkcjonującym od 1899 roku aż do 1984, kiedy pożar poważnie go zniszczył i park zamknięto. Karuzela ocalała.

Projekt renowacji Jane Walentas, trwający przez niemal dwie dekady po zakupie w 1984 roku, polegał na zeszlifowaniu każdego konia do gołego drewna, naprawie uszkodzeń strukturalnych i przemalowaniu każdej figury z wykorzystaniem archiwalnych fotografii i technik z epoki. Odbudowano również elementy mechaniczne karuzeli, w tym oryginalny napęd i katarynkę. Efektem jest działająca karuzela, która dziś jeździ tak samo jak w latach 20. XX wieku – co czyni ją naprawdę rzadkim przykładem amerykańskiej sztuki ludowej i historii przemysłowej, a nie repliką czy stylizacją.

Dojazd i poruszanie się po okolicy

Najwygodniejszy dojazd metrem z Manhattanu to linia A lub C do stacji High Street – wysiadasz już po stronie brooklyńskiej, ok. 10 minut spaceru od karuzeli. Idź w stronę nabrzeża i wejdź do parku od strony Main Street lub Dock Street. Alternatywą jest linia F do stacji York Street, skąd spacer jest podobnej długości. Jeśli dotarłeś tu pieszo przez Most Brookliński, ścieżka dla pieszych wyprowadzi cię na Tillary Street w Brooklynie; spacer stamtąd do karuzeli zajmuje ok. 15 minut i prowadzi przez samo serce DUMBO.

Rower to wygodna opcja. Nadbrzeżna ścieżka rowerowa przez Brooklyn Bridge Park jest dobrze utrzymana i łączy karuzelę z Pier 1 i Pier 6 na południu oraz ze ścieżką pod Mostem Manhattańskim na północy. Przy wejściu do pawilonu dostępny jest parking rowerowy.

Co warto połączyć z wizytą

Karuzela leży w samym centrum skupiska naprawdę wartych uwagi miejsc, które można zwiedzić przez pół dnia bez poczucia pośpiechu. Promenada Brooklyn Heights to 20-minutowy spacer na południe przez park, skąd roztacza się rozległy widok na panoramę Manhattanu z podwyższonej alejki. W drugą stronę – ulice DUMBO kryją kilka galerii, niezależne kawiarnie i oryginalny targ Brooklyn Flea, czynny w weekendy. Dzielnica DUMBO spokojnie zasługuje na własną, nieśpieszną eksplorację.

W weekendy od kwietnia do października Smorgasburg działa na Pier 5 w Brooklyn Bridge Park, ok. 15 minut spaceru na południe od karuzeli. Połączenie karuzeli, spaceru nad wodą i targu z jedzeniem to logiczny i przyjemny plan na sobotę – szczególnie dla rodzin z dziećmi.

Jeśli interesuje cię historia DUMBO i to, jak ta dzielnica przeobraziła się z robotniczego centrum przemysłowego, warto zapoznać się z kontekstem przed przyjazdem. Rola rodziny Walentasów w rozwoju DUMBO – która tłumaczy też, skąd tu karuzela – to część większej nowojorskiej opowieści o przemianach dzielnic i rynku nieruchomości. Więcej na ten temat znajdziesz w przewodniku po dzielnicach Brooklynu.

Dla kogo to może nie być gwóźdź programu

Sam przejazd karuzelą trwa zaledwie kilka minut. Jeśli podróżujesz bez dzieci i nie interesujesz się szczególnie historycznym sprzętem wesołych miasteczek ani architekturą, sam przejazd może nie uzasadniać specjalnej wyprawy przez most. Prawdziwą atrakcją jest tu połączenie otoczenia, architektury pawilonu i lokalizacji nad wodą – a to wszystko można podziwiać bezpłatnie, bez kupowania biletu na karuzelę. Dorośli przychodzący dla atmosfery i widoków uznają bilet za 4 $ za uczciwy; ci, którzy spodziewają się samodzielnej, dużej atrakcji, mogą poczuć pewien niedosyt.

Latem w środku dnia wnętrze szklanego pawilonu może być naprawdę gorące, nawet przy otwartych panelach. Osoby z małymi dziećmi, które łatwo się przegrzewają, powinny planować wizytę rano lub późnym popołudniem, a nie przyjeżdżać w samo południe w lipcu. Pogoda wpływa też na komfort w otaczającym parku: nabrzeże jest wystawione na żywioły i nieprzyjemne przy silnym deszczu lub wietrze, a pochmurna pogoda skutecznie odbiera widokom ich główny urok.