Mga Sikat na Pusa ng Istanbul: Gabay at Kuwento

Bakit Nga Ba Maraming Pusa sa Istanbul?

Nakagugulat para sa karamihan ng unang beses sa Istanbul ang dami ng pusa dito. Tantya ng mga lokal, nasa 125,000 ang mga pusang kalye—mas marami pa marahil. Hirap tukuyin ang eksaktong bilang sa lungsod na halos 16 milyon ang populasyon at lampas 1,500 km² ang lawak. Ang malinaw: ang mga pusang ito ay hindi mapag-iiwanan o ganap na ligáw sa pananaw ng Kanluran. Sila ay mga pusang-komunidad na regular pinapakain ng mga nakatira, tinitingnan ng mga tindero, at sa ibang distrito binibigyan pa ng munisipyo ng mga tirahang kahoy.

Pinaniniwalaan ng marami na nagsimula ang dami ng pusa sa Istanbul noong kapanahunan ng mga negosyanteng Ottoman. Sinasadyang may mga pusang sakay ng mga barkong naglalayag mula Egypt hanggang Istanbul para sugpuin ang daga sa mga kalakal. Nang bumaba ang mga ito sa daungan ng Istanbul, dito na sila nanirahan. Habang tumagal ng daang taon, lumago ang populasyon at naging bahagi ng lungsod. Ngunit, ayon sa mga historyador at antropologo, bahagi lang ito ng alamat at kolektibong alaala. Maraming sapin-saping pinagmulan at yugto ng pagdating ng mga pusa dito.

Kultura at Pananampalataya: Bakit Marangal ang Pusa sa Istanbul

Sa kulturang Islamiko, may natatanging paggalang sa mga pusa. Tinatanggap silang malinis, di tulad ng mga aso na itinuturing na hindi malinis sa ilang pananaw. Pinapapasok ang mga pusa sa mga mosque. Kilala sa buong mundo ng Islam ang mga kuwento ukol sa pagmamahal ng Propeta Muhammad sa pusa—at sa Istanbul, parte na ito ng araw-araw na buhay—hindi simpleng turo lamang. Makikita silang tulog sa mga patio ng mosque, nakahiga sa dasalan, walang pakialam ang mga nagdarasal.

Noong panahon ng Ottoman, may mga pondong binuo (vakıfs) para magpakain ng mga hayop sa lansangan, lalo na tuwing taglamig na mahirap ang pagkain. Ang ganitong kaugalian ay naging hindi opisyal ngunit kanal sa lipunan: pinapakain ng tao ang mga pusa, tinutulungan ng pusa ang tao laban sa mga peste, at kuntento na ang lungsod. Maging ngayon, mapapansin mo ang mga mangkok ng pagkain, tubig, at pansamantalang silungan ng pusa sa labas ng halos lahat ng gusali—mula sa mayamang Nişantaşı hanggang simpleng Fatih.

Kilalang Mga Pusa ng Istanbul Dapat Mong Makilala

Walang ibang pusa ang higit na sumikat sa kasaysayan ng Istanbul kundi si Gli, ang pusang residente ng Hagia Sophia. Si Gli (binibigkas na 'gli') ay halos 16 na taon nanirahan sa loob ng mosque-museum na ito, at napagkakitaan pa kasama si President Obama noong 2009. May sarili siyang Wikipedia page, maraming followers sa social media, at naging simbolo mismo ng lungsod. Pumanaw siya noong Nobyembre 2020. Pagkatapos gawing mosque muli ang Hagia Sophia, isinama pa rin ang mga pusa, akmang-akma sa pagpapahalaga ng Islam, ngunit nagbago rin ang ayos pagdaan ng panahon.

Si Tombili naman ang isa pang pusang dapat kilalanin ng sinumang bumibisita sa Istanbul. Isang matabang tabby na tumira sa Ziverbey, sa Kadıköy, sumikat siya online dahil sa pamosong posisyon ng pagpapahinga—parang tao, nakasandal at walang pakialam sa mundo! Namatay siya noong 2016, at hindi nagtagal, nag-ambagan ang mga residente para magpatayo ng rebultong tanso sa mismong lugar na paborito niyang tambayan. Nandoon pa rin ang estatwa — dinarayo ng mga mahilig sa pusa.

• Gli (Hagia Sophia) Buhay 2004–2020. Pinakasikat na pusa ng Istanbul sa buong mundo. Nanirahan sa Hagia Sophia nang mahigit isang dekada at nakunan ng larawan kasama ang mga pinuno ng iba’t ibang bansa.
• Tombili (Kadıköy) Pusang lansangan na kinagiliwan dahil sa relax na anyo. Namatay noong 2016; may rebultong tanso sa Ziverbey, Kadıköy bilang alaala.
• Sari (Iba't Ibang Lugar) Hindi iisang pusa, kundi uri—ang mga orange tabby (sarı kedi, 'dilaw na pusa') ay madalas makapal ang bilang at kadalasang palakaibigan sa estranghero.

Pinakamagandang Lugar Para Makasalubong ang Mga Pusa ng Istanbul

Kahit saan may pusa sa Istanbul, pero may mga lugar na mas mayaman ang karanasan. Ang Fener at Balat sa Golden Horn ay lalo nang sulit puntahan—makikitid at makukulay ang mga kalye sa dating Greek at Jewish na lugar na medyo mailap sa mga malaking grupo ng turista. Doon mo makikita ang matagal nang kolonya ng mga pusa na parang bumabalik sa panahon, nakasampa sa mga sinaunang pader at sumisilip sa pagitan ng mga nakasampay na labada—parang Istanbul noong dekada '70.

Karaköy at ang paligid ng Galata Tower marami ring pusa dahil maraming labasan na tira sa mga tindahan ng isda at palengke rito. Kadalasang palakaibigan ang mga pusa dito at hindi nahihiyang lumapit sa tao. Sa same paraan, ang baybayin ng Eminönü malapit sa Galata Bridge ay mainam para mag-obserba ng mga pusa—mahilig magbahagi ng huli ang mga mangingisdang nakapuwesto sa ilalim ng tulay at may permanente nang kolonya ng pusa roon.

Sa Sultanahmet, ang Ulo ng turismo ng lungsod, marami ring pusa sa bakuran ng Blue Mosque at paligid ng Gülhane Park. Sanay na ang mga pusa sa turista, at madalas nagpapakuha ng litrato. Pero minsan, sobra ang pagpapakain ng hindi tamang pagkain ng mga turista kaya may mga pusa dito na mukhang mas hindi malusog kumpara sa mga tirang pusa sa residential na lugar.

Mga Museo, Silungan, at Espesyal na Lugar Para sa Pusa

May kahit dalawang lugar sa Istanbul na itinataguyod talaga ang pusa bilang bahagi ng kultura. Ang Istanbul Cat Museum sa Beşiktaş, na nasa Çırağan Service Building ng Beşiktaş Municipality, ay itinatag ni Sunay Akın, isang manunulat ng Turkey. Dito tampok ang kasaysayan at sining ng pusa sa Istanbul—may mga eskultura, retrato, pintura, at mga lumang materyal. Ang isa pang museo ng pusa ay nasa Kadıköy, na may katulad ding tema tungkol sa kasaysayang kultural ng pusa sa lungsod. Madalas nag-iiba ang oras at detalye ng pasok, kaya mabuting dumirekta muna sa munisipyo kaysa umasa sa mga third party listing.

Para sa mga gustong hindi lang manood—may Prinkipo Cat Shelter sa Büyükada (pinakamalaki sa Princes' Islands). Tumatanggap sila ng donasyon at volunteers. Walang sasakyan sa isla at ferry lang mula Kabataş ang biyahe—perfect na day trip, may tanawing dagat at hangin, at totoong tulong sa mga pusa—hindi lamang pa-tourist.

Praktikal na Tips Para sa Cat Lover sa Istanbul

Karamihan ng mga pusang lansangan sa Istanbul ay palakaibigan at sanay sa tao, pero may kanya-kanyang ugali pa rin sila. May iba na kusang lalapit, may iba na mahiyain. Golden rule: hayaang ang pusa ang unang magpakita ng interes, lalo na kung may kasamang kuting. Umupo o yumuko para kapantay ang tingin, at dahan-dahang iabot ang kamay. Iwasan buhatin agad, maski mukhang gusto niya ng haplos—maraming pusa dito na enjoy magpakamot, pero hindi nagugustuhan ang buhat.

• Bumili ng kedi maması (cat food) sa kahit anong tindahang-bakál (sari-sari store)—abot-kaya at madaling makita.
• Maglitrato ng mga pusa tuwing umaga o hapon kung saan maaliwalas ang liwanag at hindi matao, lalo na sa Sultanahmet.
• Maganda panoorin ang 'Kedi' (2016, dir. Ceyda Torun) bago bumiyahe—tampok ang pitong pusang lansangan ng Istanbul at mga alaga nila.
• Kapag taglamig (Disyembre–Pebrero), higit na kailangan ng mga pusa ng alaga; makikita mong naglalagay ng ekstra pagkain at silungan ang mga lokal.
• Kadalasang mas mahinhin at mas malusog ang mga pusang mosque kaysa sa sobrang dinadagsa ng turista—mas tahimik ang karanasan.
• Kapag may nakitang nasugatang pusa, pwedeng tumawag sa animal services ng Istanbul Metropolitan Municipality (İBB) o sa mga munisipalidad ng distrito—may kani-kaniyang silungan at vet clinic.