อุสคูดาร์

การเดินทางและภาพรวมของพื้นที่

อุสคูดาร์ตั้งอยู่จุดที่บอสฟอรัสไหลมาบรรจบกับทะเลมาร์มารา อยู่ตรงข้ามฝั่งยุโรปใจกลางพอดี แกนหลักของเขตนี้คือตรงท่าเรือเฟอร์รี่และจัตุรัสกลางเมือง ที่ซึ่งมัสยิดมิห์ริมาห์สุลต่านตั้งตระหง่านอยู่ริมแม่น้ำ จากจัตุรัสนี้ พื้นที่เมืองจะไล่ระดับสูงขึ้นไปยังเนิน Bulgurlu ถนนที่อยู่อาศัยส่วนใหญ่จึงไต่บนเนินแบบขั้นบันได เขตอุสคูดาร์นั้นใหญ่ ขยายลงใต้ตลอดแนวริมน้ำจนถึง Beylerbeyi และลึกเข้าไปถึงเนิน Çamlıca ด้วย

ทางเดินริมน้ำทอดไปทั้งเหนือและใต้จากจัตุรัสหลัก ให้ความรู้สึกของเมืองที่ยาวตามแม่น้ำ เดินไปทางเหนือจากท่าเรือจะเจอร้านน้ำชาและร้านปลาก่อนเข้าสู่ย่าน Beylerbeyi เดินลงใต้ ทางเดินจะวกไปยังแนว Salacak อ่าวเล็กๆ ที่หอคอย Maiden’s Tower ตั้งอยู่บนเกาะจิ๋วใกล้ฝั่ง พื้นที่ถนนถัดจากแนวน้ำเข้าไปจะเปลี่ยนบรรยากาศเลย เป็นตรอกแคบสูงชัน เต็มไปด้วยร้านขนมปังหัวมุม มัสยิดย่านที่คนท้องถิ่นใช้ชีวิตกันจริงๆ นักท่องเที่ยวไม่พลุกพล่าน

อุสคูดาร์มีเขตติดต่อกับ กาดึคอย ทางใต้ และเบย์คอซทางเหนือ ลักษณะโดยรวมต่างจาก Kadıköy ซึ่งขึ้นชื่อเรื่องบรรยากาศทันสมัยและร้านกินดื่มยามค่ำคืน การเข้าใจความต่างนี้จะช่วยให้เลือกย่านที่เหมาะกับตัวเองมากขึ้น เพราะอุสคูดาร์จะเงียบสงบกว่า เน้นประวัติศาสตร์และชุมชน มัสยิดมากกว่าร้านอาหารหรือบาร์

บุคลิกและบรรยากาศ

ชีวิตที่นี่เดินช้ากว่าฝั่งยุโรปชัดเจน ตอนเช้าตรู่ที่ท่าเรือเฟอร์รี่ คืออิสตันบูลของคนทำงานจริงๆ คนพื้นเมืองเดินลากกระเป๋าโค้ทเข้มผ่านไปมา คนขายชารินแก้วทิวลิปจากหม้อใหญ่ เสียงแตรต่ำของเรือข้ามฟากไปเบซิคตัส ทั่วจัตุรัสหอมกลิ่นซิมิต (ขนมปังวงคลุกงา) ตัดสลับกับไอเครื่องยนต์และกลิ่นทะเล พอ 8 โมงเช้า บรรยากาศจะพลุกพล่าน แล้วก็ค่อยๆ สงบลงหลังพีคชั่วโมงเร่งด่วน

สายหน่อย ทั้งย่านจะเปลี่ยนจังหวะ ชายฝั่งเต็มไปด้วยผู้สูงวัยนั่งเล่นบนม้านั่ง แม่พาเด็กมาเดินเล่น และมีกรุ๊ปถ่ายรูป Maiden's Tower บ้าง แสงแดดที่นี่ถือเป็นจุดเด่นเลย เพราะหันหน้าตะวันตก รับแดดบ่ายเต็มๆ วิวขอบฟ้าฝั่งยุโรป ไม่ว่าจะหอคอยสุลต่านอาห์เมต เนิน Beyoğlu หอ Galata ยาม 4 โมงเย็นถึงโพล้เพล้จะเป็นมุมมองแสงทองสวยแบบหาชมที่ไหนไม่ได้

อุสคูดาร์ถือว่าค่อนข้างอนุรักษ์นิยมในมาตรฐานอิสตันบูล มัสยิดในย่านนี้หนาแน่นมากจนรู้สึกได้ และจะได้ยินเสียงอะซานจากทุกทิศพร้อมกันวันละห้ารอบ ร้านน้ำชาบนเนินก็ยังเน้นชาและกาแฟตุรกีมากกว่าเครื่องดื่มสมัยใหม่ แทบไม่มีไนท์ไลฟ์จริงจัง หลัง 4 ทุ่มถนนจะเงียบ นอกจากร้านอาหารริมชายฝั่งบางแห่ง แต่ก็ไม่ได้รู้สึกไม่ต้อนรับ ที่นี่แค่มีจังหวะชีวิตแบบของตัวเอง

เที่ยวอะไรดีที่อุสคูดาร์

เมื่อก้าวลงเรือ เฟอร์รี่ สถานที่แรกที่คุณจะเห็นชัดเลยคือ มัสยิด Mihrimah Sultan ผลงานออกแบบของซินาน สร้างตั้งแต่ปี 1548 โดยพระราชธิดาของสุลต่านสุไลมาน ตั้งอยู่แนวริมน้ำพอดีจนเหมือนอยู่น้ำ มินาเร็ตเรียวยาวมองเห็นแต่ไกล ภายในโปร่งและสว่าง คนไม่พลุกพล่านเหมือนมัสยิดดังฝั่ง Sultanahmet จึงเหมาะกับการแวะชมแบบสงบๆ

ส่วน หอคอยสาวพรหมจารี (Maiden's Tower) ก็เด่นไม่แพ้กัน ตั้งอยู่บนเกาะหินเล็กๆ ห่างฝั่ง Salacak ประมาณ 200 เมตร เป็นที่รู้จักจากตำนานและบทกวีตุรกีมานาน วิวจากชั้นบนจะเห็นฝั่งเอเชียและยุโรปพร้อมกัน มีเรือขนาดเล็กบริการไป-กลับ ตัวหอคอยได้รับการบูรณะและเปิดเชิงพาณิชย์ แต่จะชมวิวจากทางเดินริม Salacak ยามเย็นก็สวยสะกดใจแบบไม่เสียเงินเลย

เนิน Çamlıca คือจุดที่สูงที่สุดฝั่งเอเชีย วันที่ฟ้าเปิดจะเห็นทั้งสองสะพานบอสฟอรัส หมู่เกาะเจ้าชายในทะเลมาร์มารา และวิวอิสตันบูลทุกมุม เขาแบ่งเป็นสองยอด Küçük Çamlıca (ยอดเล็ก อุทยานเก่า) และ Büyük Çamlıca (ยอดใหญ่) ที่ปัจจุบันกลายเป็นที่ตั้งของ มัสยิด Çamlıca มัสยิดที่ใหญ่สุดในตุรกี สร้างปี 2019 จุคนได้มากกว่า 60,000 คน มินาเร็ตเห็นโดดเด่นทั่วเมือง จะรู้สึกประทับใจหรืออลังการไปหรือไม่ ขึ้นกับแต่ละคนเลย

เลียบชายฝั่งลงใต้ในเขตอุสคูดาร์ จะเจอ พระราชวัง Beylerbeyi พระราชวังออตโตมันริมชายฝั่ง สร้างปลายศตวรรษที่ 19 เป็นตำหนักฤดูร้อนของสุลต่านขนาดกำลังดี ดูหรูแต่กันเองกว่าพระราชวัง Dolmabahçe ฝั่งยุโรป ภายในยังคงเดิมพร้อมเฟอร์นิเจอร์โบราณ สวนลดระดับลงสู่บอสฟอรัส ที่นี่คนไม่พลุกพล่าน เหมาะกับสายที่ชอบบรรยากาศราชวังแบบเฉพาะตัว

• มัสยิดมิห์ริมาห์สุลต่าน (İskele): ผลงานสุดขอบน้ำของซินานจากปี 1548
• หอคอย Maidens (Kız Kulesi): แลนด์มาร์กประวัติศาสตร์กลางน้ำ มองวิวบอสฟอรัส
• ยอดเขา Çamlıca: จุดชมวิวพาโนราม่าที่ดีที่สุดฝั่งเอเชีย
• พระราชวัง Beylerbeyi: พระราชวังออตโตมันขนาดกะทัดรัด สวนสวยริมฝั่งใต้
• มัสยิด Şakirin: มัสยิดร่วมสมัยที่มีดีไซน์โมเดิร์นโดดเด่น
• ริมชายฝั่ง Salacak: จุดดู Maiden’s Tower ฟรี พร้อมคาเฟ่ท้องถิ่น

อาหารและเครื่องดื่ม

อุสคูดาร์ไม่ใช่จุดหมายสายกินเหมือน Kadıköy หรือ Beyoğlu ซีนกินดื่มที่นี่จะท้องถิ่นมากจริงๆ มีแต่ร้านเคบับ ร้านเบอเรค ร้านพิเดะโบราณ และร้านปลาที่เปิดมานานหลายสิบปี ราคาอาหารถูกกว่าฝั่งยุโรปแทบทุกเมนู กินอร่อยแบบสบายกระเป๋า

รอบๆ ท่าเรือเฟอร์รี่และจัตุรัสกลางเป็นโซนรวมอาหาร ร้านปลาริมน้ำมีหลายร้าน เน้นเมนูง่ายๆ อย่างปลาเผาและอาหารเมเซ่ชมวิวบอสฟอรัสราคายุติธรรม อาหารข้างทางมีทั้งแผงขายซิมิต ขายโกโกเรชกับโดเนอร์ อยู่รอบสนามไปจนถึงถนนด้านหลังนี่แหละ ใครหาเบเกอรี่กับร้านขนมหวานแบบท้องถิ่น (kadayıf, baklava) ต้องไล่ขึ้นถนนตลาดชันหลังฝั่งน้ำเลย มีร้านของชำให้ซื้อไปปิคนิคเองด้วย

ร้านน้ำชาคือศูนย์กลางวิถีชีวิตประจำวันของอุสคูดาร์ต่างจากคาเฟ่เก๋ในย่านฝั่งยุโรป ร้านเหล่านี้มักอยู่ติดน้ำ หรือมีสวนวิวเมืองบนเนิน นิยมเสิร์ฟชาตุรกี (çay) กับกาแฟตุรกี คาเฟ่สไตล์สมัยใหม่แบบ flat white หรืออะโวคาโดโทสต์เริ่มมีบ้างแต่ไม่ใช่เมนูหลัก ส่วนเครื่องดื่มแอลกอฮอล์หากินได้บ้างในร้านอาหาร แต่ย่านนี้มีบาร์น้อยกว่า Kadıköy หรือ Beyoğlu หากเน้นไนท์ไลฟ์ อุสคูดาร์ไม่ใช่คำตอบ

การเดินทางมาที่นี่และการเดินทางภายใน

อุสคูดาร์เชื่อมต่อขนส่งสาธารณะได้ดีมาก เป็นศูนย์กลางที่คนพื้นที่ใช้เดินทางจริง ทั้งเรือเฟอร์รี่ (vapur) รถไฟใต้ดินสาย Marmaray และรถไฟฟ้า M5 รวมกันที่จัตุรัสหลัก นักท่องเที่ยวมักเลือกขึ้นเรือเฟอร์รี่ เพราะได้ฟีลและวิวสวยกว่าทุกวิธี

เรือเฟอร์รี่จากฝั่ง Beşiktaş จะใช้เวลาประมาณ 10 นาที มีออกแทบทั้งวัน (Şehir Hatları) และเชื่อมไป Eminönü ด้วย ใครอยู่ย่าน Sultanahmet กับตัวเมืองเก่าสะดวกสุดๆ ท่าเรือเฟอร์รี่ตั้งอยู่หน้ามัสยิดมิห์ริมาห์สุลต่านพอดี เรียกว่ามาถึงก็รู้เลยว่าถึงแลนด์มาร์กหลักของย่าน

รถไฟ Marmaray วิ่งลอดใต้บอสฟอรัสจากสถานีอุสคูดาร์ไป Sirkeci ฝั่งยุโรป ใช้เวลาแค่ 4 นาที ต่อไปยังเครือข่ายรถไฟยุโรป เป็นทางเลือกเร็วสุดระหว่างอุสคูดาร์กับโซนเมืองเก่า สาย M5 (Üsküdar–Çekmeköy) ก็เชื่อมต่อกับ Kadıköy โดยเปลี่ยนสายที่ Ayrılıkçeşmesi ส่วนการเดินทางไปสนามบินฝั่งเอเชียต้องต่อรถบัสหรือแท็กซี่เพิ่ม ทั้งหมดนี้ใช้บัตร Istanbulkart เหมือนกัน คือบัตรแตะขึ้น-ลงขนส่งสาธารณะของเมือง

ภายในย่าน การเดินเท้าเหมาะสุดโดยเฉพาะแถวริมน้ำและรอบจัตุรัส ถนนขึ้นเนินชันแต่เดินด้วยใจยังไหว มีมินิบัส (โดลมูช) วิ่งจากจัตุรัสขึ้น Çamlıca กับฝั่งในตลอดวัน เรียกแท็กซี่ก็ง่ายแถวท่าเรือเฟอร์รี่ ถ้าจะไปพระราชวัง Beylerbeyi ขึ้นแท็กซี่หรือรถบัสใต้เลียบแม่น้ำอยู่นิดเดียว

พักที่ไหนดี

อุสคูดาร์ไม่ได้เป็นย่านโรงแรมหลัก ตัวเลือกที่พักมีน้อยกว่าฝั่งยุโรป คนที่อยากนอนฝั่งเอเชียมักเลือก Kadıköy เพราะมีโรงแรม ร้านอาหาร บาร์ ครบกว่า แต่ที่อุสคูดาร์ก็มีเกสต์เฮาส์หรือโฮเทลเล็กๆ ใกล้ริมน้ำและจัตุรัสหลักเหมือนกัน ใครเลือกพักย่านนี้ จะได้อยู่ใกล้ท่าเรือเฟอร์รี่ต่อไปยุโรปหรือฝั่งเมืองสะดวกมาก

คนที่จะเหมาะกับการใช้ชีวิตที่อุสคูดาร์ คือพวกชอบประสบการณ์จริงแบบคนท้องถิ่น ไม่เน้นท่องราตรี ชอบมุดรถไฟและแพร่ระบาดผ่านเฟอร์รี่ สนุกกับมัสยิดเก่าและตลาดสดมากกว่าบาร์ดาดฟ้า ใครต้องการเดินไป Sultanahmet, Beyoğlu, หรือ Taksim ง่ายๆ ยังไงฝั่งยุโรปสะดวกกว่า แม้ที่นี่จะต่อขนส่งดีก็ตาม หากอยากเปรียบเทียบที่พักแต่ละเขต ลองดูที่ คู่มือที่พักในอิสตันบูล จะอธิบายข้อดีข้อเสียแต่ละพื้นที่ชัดเจน

เกร็ดประวัติศาสตร์

ประวัติศาสตร์ของอุสคูดาร์ยาวนานกว่าอิสตันบูลเสียอีก กรีกยุคโบราณปักหลักที่นี่ในชื่อ Chrysopolis ('เมืองทองคำ') บนฝั่งเอเชีย ชื่ออุสคูดาร์ มาจากยุคไบแซนไทน์ว่า 'Scutari' ซึ่งในเอกสารยุโรปก่อนศตวรรษที่ 20 จะเห็นคนเรียกย่านนี้ว่า Scutari ด้วย ฟลอเรนซ์ ไนติงเกล เคยมาบริหารโรงพยาบาลทหารอังกฤษที่นี่สมัยสงครามไครเมีย และสุสานใหญ่ Büyük Mezarlık ก็ยังมีหลุมฝังทหารอังกฤษจากสงครามนั้นถึง 8,000 หลุม

สมัยออตโตมัน อุสคูดาร์คือประตูสู่เอเชีย เป็นจุดเริ่มต้นเส้นทางสายไหมและขบวนแสวงบุญไปมักกะฮ์ ดังนั้นสุลต่านสร้างมัสยิดใหญ่เพื่อแสดงความศรัทธา เช่น Mihrimah Sultan Mosque ที่เด่นสุดริมน้ำเลย เส้นขอบฟ้าที่เห็นมินาเร็ตขาวเรียงบนเนินเขายังคงบรรยากาศเมืองออตโตมันดั้งเดิมไว้ ใครสนใจยุคนี้โดยเฉพาะไปอ่านเพิ่มที่ คู่มืออิสตันบูลยุคออตโตมัน จะเห็นบทบาทของอุสคูดาร์ในอาณาจักรนี้ชัดเจน

เขตนี้ยังเชื่อมโยงกับอดีตไบแซนไทน์ของอิสตันบูลที่ปกคลุมทั้งสองฝั่งบอสฟอรัสด้วย ลองอ่าน ประวัติศาสตร์ไบแซนไทน์ของอิสตันบูล จะเข้าใจว่าทำไม Chrysopolis ฝั่งเอเชียถึงสำคัญต่อคอนสแตนติโนเปิลเสมอ และจุดข้ามตรงนี้มีค่าทางยุทธศาสตร์และการค้าเกินกว่าพันปี

ทิปส์คนพื้นที่

อุสคูดาร์เหมาะกับการวางแผนเที่ยวฝั่งเอเชียรวม Kadıköy ในวันเดียว ทั้งสองย่านอยู่ห่างกันแค่ 3 กิโลเมตรริมแม่น้ำ มีรถบัสเชื่อม นักเดินทางมัก สำรวจฝั่งเอเชียของอิสตันบูล เดินเที่ยวอุสคูดาร์ ชมมัสยิดบรรยากาศเก่าแต่เช้า แล้วค่อยไปเดินตลาดและคาเฟ่เก๋ที่ Kadıköy บ่ายๆ จะลงตัวที่สุด เพราะแลนด์มาร์กอุสคูดาร์เหมาะกับเที่ยวตอนเช้า ส่วนตลาดที่ Kadıköy คึกสุดก่อนเที่ยง

ใครอยากเข้า Beylerbeyi Palace ควรเผื่อเวลาเที่ยวครึ่งวันฝั่งใต้เต็มๆ ถ้ารวมกับ ล่องเรือช่องแคบบอสฟอรัส จะเดินทางสะดวกที่สุด เพราะเรือผ่านหน้าพระราชวังพอดี หากจะเข้ามัสยิด รอบเที่ยงวันศุกร์จะมีศาสนิกชนมากและอาจปิดไม่ให้เข้าชม ควรจัดเวลาให้มาก่อนเสียงเรียกละหมาดหรือหลังละหมาดจบ