คู่มือออกแบบ & สถาปัตยกรรมโคเปนเฮเกน: พิพิธภัณฑ์ ไอคอน เดินชมเมือง

ทำไมโคเปนเฮเกนควรอยู่ในลิสต์เส้นทางสถาปัตยกรรม

มีไม่กี่เมืองในยุโรปที่เปลี่ยนแปลงตัวเองอย่างตั้งใจเท่าโคเปนเฮเกน เมืองหลวงแดนิช (København) เมื่อไม่กี่สิบปีก่อนยังเป็นเมืองรถยนต์ แต่วันนี้กลายเป็นต้นแบบโลกด้านการวางผังเมืองเพื่อคนเดินเท้า โครงข่ายจักรยาน และพื้นที่สาธารณะผสมผสาน การเปลี่ยนผ่านนี้ไม่ได้เกิดโดยบังเอิญ ทุกตึก ทุกตรอก ถูกออกแบบอย่างมีทิศทาง ทำให้โคเปนเฮเกนคือเมืองที่อ่านรหัสได้จากประสบการณ์เดินเล่น คุณจะเห็นการตัดสินใจสำคัญด้านเมืองแค่ด้วยการเดินชม

เส้นเวลาสถาปัตยกรรมที่นี่เริ่มจากศูนย์กลางยุคกลาง Middelalderbyen ผ่านความงามแบบบาโรกแห่ง Frederiksstaden — อาณาบริเวณราชสำนักที่สร้างล้อมรอบ Amalienborg Palace เมื่อปี 1750s — ไปจนถึงงานทดลองทันสมัยใน Ørestad และเขตริมน้ำ สไตล์ใดๆ ไม่ได้ครอบงำเด่นชัด แต่นั่นแหละที่ทำให้โคเปนเฮเกนดึงดูดสายตาคนรักสถาปัตยกรรม

พิพิธภัณฑ์สำคัญ: จุดเริ่มต้นของสายดีไซน์

Designmuseum Danmark คือพิพิธภัณฑ์ที่แนะนำวัฒนธรรมดีไซน์เดนมาร์กได้ครบจบในที่เดียว ตั้งอยู่ในอาคารโรงพยาบาลศตวรรษที่ 18 แถบ Frederiksstaden คอลเลกชั่นถาวรจะเล่ายาวจากยุคเรอเนสซองส์ถึงปัจจุบัน ไฮไลท์เด็ดอย่างโซนเฟอร์นิเจอร์ยุค 1900s — เก้าอี้โบสถ์ของ Kaare Klint, เก้าอี้ Wishbone ของ Wegner, เก้าอี้ Egg และ Swan ของ Arne Jacobsen — และส่วนจัดแสดงผ้า กับแฟชั่นใหญ่โต ใช้เวลาอย่างต่ำสัก 90 นาที ค่าบัตรและนิทรรศการพิเศษต่างๆ ดูจากเว็บทางการได้เลย คาเฟ่ข้างในก็อร่อยมาก ควรหยุดพักสักหน่อย

Danish Architecture Center (DAC) ตั้งอยู่ตรง BLOX อาคารขนาดใหญ่ริมท่าเรือผลงาน OMA (Rem Koolhaas) ที่อยู่นี้ Bryghuspladsen 10 จัดนิทรรศการหมุนเวียนด้านสถาปัตยกรรมเมือง สิ่งแวดล้อม และมีทัวร์นำชมงานในเมือง ตัวอาคาร BLOX เองก็ควรเดินดูดีๆ จุดเด่นคือปริมาตรที่ยื่นลอยออกไปบนรางน้ำเก่าและทางเดินลอดชั้นล่างที่เปิดพื้นที่สาธารณะให้ทะลุผ่าน–แสดงแนวคิด 'เชื่อมเมือง' อย่างมีความหมาย ตั๋วนิทรรศการต้องซื้อแยกจากการเข้าถึงตัวอาคารนะครับ ดูเวลาเปิดปิดอัพเดตได้ที่ dac.dk

สายอาร์ตแนวโมเดิร์นที่อยากชมศิลปะร่วมสมัยในมุมสถาปัตย์ต้องแวะ SMK National Gallery of Denmark อาคารเก่าอายุร้อยปีฝีมือ Vilhelm Dahlerup ถูกต่อเติมด้วยโถงกระจกเชื่อมในปี 1998 โดย Henning Larsens Tegnestue ความต่างระหว่างยุคเก่ากับใหม่ สะท้อนบทสนทนาเรื่อง 'รักษาอดีต' กับ 'ต่อยอดสมัยใหม่' ในโลกสถาปัตยกรรมแดนิชได้ชัด

อาคารสำคัญ: Arne Jacobsen, BIG และกลุ่มงานชั้นนำ

Arne Jacobsen คือดีไซเนอร์ที่ทำให้ชาวโลกนึกถึงความเป็นโมเดิร์นเดนมาร์กได้ชัดที่สุด กรุงเทพฯมีผลงานหลักเขามากมาย Radisson Collection Royal Hotel บนถนน Hammerichsgade (อดีตโรงแรม SAS Royal สร้างปี 1960) คือผลงานการออกแบบแบบ 'ครบวงจร' จริงๆ ทุกอย่างตั้งแต่ฟาซาด ผ้าม่าน เฟอร์นิเจอร์ ช้อนส้อม ไปจนถึงมือจับ Jacobsen ดีไซน์เองหมด ห้อง 606 เป็นมิวเซียมจำลองห้องดั้งเดิม เช็คที่ฟร้อนท์ก่อนเข้าชม ตัวอาคารนี้ยังถกเถียงกันในหมู่คนท้องถิ่น บางคนว่าไม่เข้ากับพื้นที่แถวนั้นด้วยซ้ำ ยิ่งทำให้มันน่าสนใจ!

สายงานใหม่ล่าสุดต้องไม่พลาด Bjarke Ingels Group (BIG) กลายเป็นกลุ่มดีไซน์หลักในเมือง ผลงานเด่นมี 8 House ที่ Ørestad (อาคารที่อยู่อาศัยผสม ฟังก์ชั่นปั่นจักรยานวนขึ้นดาดฟ้าได้), VM Houses ที่อยู่ใกล้เคียง, ไปจนถึง Amager Bakke โรงงานผลิตไฟฟ้าขยะซึ่งมีลานสกีอยู่บนหลังคา ส่วน Blue Planet Aquarium (Den Blå Planet) ผลงาน 3XN เปิดปี 2013 โดดเด่นด้วยทรงคล้ายกังหันห้าแฉก มองจากมุมสูงหรือจะเดินเข้าไปหมุนเข้าอาคารก็สัมผัสได้ถึงแนวคิด หมู่บ้านนี้อยู่ห่างใจกลางประมาณ 8 กม. ใกล้สนามบิน นั่ง Metro มาได้สะดวก

• Radisson Collection Royal Hotel (Arne Jacobsen, 1960) ตัวอย่างสมบูรณ์แบบที่สุดของงานออกแบบครบทุกจุดโดย Jacobsen ลองสอบถามเข้าชมห้อง 606 ที่ฟร้อนท์โรงแรมได้
• BLOX / DAC (OMA, 2018) ศูนย์กลางงานด้านสถาปัตยกรรมเดนมาร์ก สังเกตโครงสร้างที่ยื่นลอยและทางเดินทะลุที่รักษาความเป็นสาธารณะริมแม่น้ำไว้
• 8 House, Ørestad (BIG, 2010) คอมมูนิตี้แบบลาดเอียงพร้อมทางจักรยานขึ้นดาดฟ้า ควรมาวนปั่นรอบอาคารเพื่อเข้าใจ
• Copenhagen Opera House (Henning Larsen, 2004) ตั้งเด่นบนเกาะ Holmen โปรเจกต์นี้ทั้งที่ตั้งและงบประมาณยังถกเถียงกันอยู่ งานนี้เปิดดีเบตเรื่องการใช้พื้นที่เมืองของเดนมาร์กแบบเห็นภาพชัด
• Blue Planet Aquarium (3XN, 2013) พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำใหญ่สุดในสแกนดิเนเวีย อยู่ประมาณ 8 กม. จากศูนย์กลาง ควรมาชมตัวอาคารด้วย
• Grundtvigs Kirke, Bispebjerg (P.V. Jensen-Klint, 1940) โบสถ์อิฐขนาดยักษ์แนว Expressionist ที่อลังการทั้งภายนอกและภายใน จริง ๆ ไม่ค่อยมีนักท่องเที่ยวต่างชาติเข้ามาก แต่ถ้ารักสถาปัตยกรรม ห้ามพลาด

เดินเล่นย่านไหน ชมสถาปัตยกรรมแต่ละบริบท

สถาปัตยกรรมจะเข้าใจได้ดีที่สุดเมื่อลองคลุกคลีกับ 'ย่าน' ต่างๆ ในโคเปนเฮเกนเพราะแต่ละที่มีคาแรกเตอร์ของตัวเอง Christianshavn โรแมนติกและถ่ายรูปสวยที่สุด ย่านคลองศตวรรษที่ 17 ที่ได้แรงบันดาลใจจากอัมสเตอร์ดัม มีถนนเล็กๆ สะพานยก และยอดโบสถ์ Church of Our Saviour สูงเด่นใกล้ ๆ อันเป็นเอกลักษณ์ Church of Our Saviour มีบันไดวนรอบยอดให้ปีนขึ้นไปชมวิวทั่วโคเปนเฮเกน — ตอนใกล้ยอดบันไดเหลือกว้างแค่ 30 ซม. อาจไม่เหมาะกับทุกคน แต่วิวข้างบนรับรองคุ้ม

Refshaleøen คือที่ซึ่งอนาคตทางสถาปัตยกรรมของโคเปนเฮเกนกำลังถูกเขียนใหม่ เกาะอู่ต่อเรือเก่าฝั่งตะวันออกแปรสภาพเป็นย่านสร้างสรรค์: Copenhagen Contemporary ย้ายมาฮอลล์อุตสาหกรรมเก่า ตลาดอาหาร Reffen เช่าใช้พื้นที่ open air ทั้งช้อปปิ้งป็อปอัพและกินคราฟต์ฟู้ด อาคารใหม่ด้านศิลปวัฒนธรรมและที่พักผุดขึ้นเรื่อยๆ ย่านนี้ดิบเท่จริงจัง ไม่เนี๊ยบปรุงแต่ง การเดินทางนั่งเรือข้ามฟากหรือปั่นจักรยานข้ามสะพานจาก Christianshavn ก็สะดวก

Ørestad เขตเมืองใหม่แน่นหนาบนเกาะ Amager เป็นพื้นที่ที่ทั้งรักทั้งหมั่นไส้ของชาวโคเปนเฮเกน สร้างหลังยุค 90 โดยรายรอบสถานี Metro จะเห็นอาคารที่พักสุดล้ำผสมผสานกับพื้นที่สาธารณะที่ดูแห้งๆ กว่าที่คาดไว้ในนอร์ดิก การเดินสำรวจจะเห็นชัดเจนว่าบางทีงานออกแบบอาคารเจ๋งๆ ก็ไม่รับประกันคุณภาพชีวิต แต่ไปเองแล้วจะเข้าใจ หลง Metro ลงที่สถานี DR Byen หรือ Ørestad แล้วเดินเล่นได้เลย ส่วน Copenhagen Contemporary อยู่ที่ Refshaleøen ไม่ใช่ Ørestad แต่ถ้าจะเก็บสองที่นี้ในวันเดียวก็ลุยได้เลย

เส้นทางจักรยาน & ออกแบบกลางแจ้ง: โครงสร้างพื้นฐานคือเสน่ห์หลัก

ชื่อเสียงด้านดีไซน์ของโคเปนเฮเกนไม่ได้มาจากอาคารอย่างเดียว ระบบจักรยานและทางเดินเท้าคือผลงานออกแบบที่ต้องสัมผัสเองเสมอ Cykelslangen (Cycle Snake) เป็นสะพานจักรยานยกสูง 220 เมตรข้ามท่าเรือแถว Fisketorvet ผลงาน Dissing+Weitling ในปี 2014 ผ่านง่ายและฟรี ใช้เวลาปั่นไม่กี่นาทีแต่เห็นคุณภาพดีไซน์ละเอียดยิบทุกจุด ทั้งกว้างที่เหมาะกับจักรยานบรรทุก, ลาดเอียงที่ไม่ชันเกินไป, และมุมมองเหนือน้ำ ลองปั่นช่วงเร่งด่วนกับชาวเมืองดู รับรองดีกว่าชมพิพิธภัณฑ์

Harbour bath ที่ Islands Brygge คืออีกคุณค่าใจกลางเมือง — สระว่ายน้ำกลางแจ้งในท่าเรือ ใช้งานฟรี ผลงาน PLOT (รุ่นก่อนของ BIG และ JDS) สร้างปี 2002 เปลี่ยนอู่ต่อเรือรกร้างให้กลายเป็น public space ที่มีชีวิตชีวาสุดในเมือง โดยเฉพาะฤดูร้อนคนจะแน่นมาก ซึ่งก็ตรงกับเป้าหมายของดีไซน์ที่อยากให้พื้นที่นี้คนใช้จริงๆ อยากว่ายน้ำแบบเงียบๆ แนะนำมาแต่เช้า

ถ้าอยากเที่ยวเป็นเส้นทาง ลองดู เส้นทางจักรยานในโคเปนเฮเกน ที่รวมแลนด์มาร์กสายสถาปัตย์ไว้หมดใน 1 วัน เส้นที่ปั่นวนได้จากศูนย์กลางผ่าน Frederiksstaden ข้ามไป Refshaleøen ทางสะพานคนเดิน Inderhavnsbroen วนลงใต้ Christianshavn แล้วกลับมาทาง Cykelslangen กับ Islands Brygge ทั้งชุดปั่นประมาณ 15-18 กม. ใช้ 3-4 ชั่วโมงรวมแวะพัก

วางแผนเที่ยว: ฤดูกาล โลจิสติกส์ และข้อพึงระวัง

ถ้าจะเดินชมสถาปัตยกรรมกลางแจ้ง สะดวกที่สุดช่วงพ.ค.–ก.ย. อากาศวันธรรมดา 17–22°C กลางฤดูร้อน (มิ.ย.–ส.ค.) นักท่องเที่ยวมากหน่อย แต่เส้นทางสถาปัตย์มักไม่แออัดแบบ Tivoli หรือ Nyhavn หายห่วงคิว BLOX หรือ Ørestad เลย ถ้าอยากถ่ายรูปแสงสวย แนะนำปลายพ.ค.หรือก.ย.เพราะแสงต่ำ นักท่องเที่ยวบางตา ถ้ามาหน้าหนาว แนะนำเก็บพิพิธภัณฑ์ในร่ม — Designmuseum Danmark, DAC, SMK — ที่เที่ยวในเมืองก็ยังดี คริสต์มาสที่ Frederiksstaden ก็มีเสน่ห์เฉพาะตัว ดูเพิ่มเติมใน บรรยากาศคริสต์มาส ของเรา

การเดินทางไม่ยุ่งยาก Metro กับ S-train ไปได้ครบทุกย่านสำคัญสำหรับสายสถาปัตย์ ระบบตั๋วเป็นโซนปกติ ค่า Metro จากสนามบินเข้าเมืองประมาณ 36 DKK ควรเช็คราคาล่าสุดก่อนเดินทาง ส่วนเส้นทางสายออกแบบ แนะนำปั่นจักรยาน — มีจุดให้เช่าทั่วเมือง รายละเอียดการเดินทางทั้งหมดดูใน คู่มือการเดินทางในโคเปนเฮเกน ได้เลย

• ทัวร์สถาปัตยกรรม DAC ควรจองล่วงหน้าช่วงหน้าร้อน — มักเต็มเร็ว
• Designmuseum Danmark ปิดวันจันทร์ เช็คเวลาเข้าชมที่เว็บไซต์ก่อนเดินทาง
• Blue Planet Aquarium (3XN) เหมาะกับการแพลนคู่กับ Ørestad เพราะที่ตั้งอยู่เกาะ Amager เหมือนกัน ถึงแม้อควาเรียมจะอยู่ในเขต Kastrup
• Grundtvigs Kirke ตั้งอยู่แถว Bispebjerg ห่างจากศูนย์เมือง 4 กม. แม้ไม่มีในแผนที่นักท่องเที่ยวส่วนใหญ่แต่เป็นอาคารสำคัญของเดนมาร์กจริงๆ
• ที่คาเฟ่พิพิธภัณฑ์และทัวร์ ไม่นิยมให้ทิป ค่าบริการรวมในราคาแล้ว
• สกุลเงินคือโครนาเดนมาร์ก (DKK) ส่วนใหญ่รับบัตรโดยสารแบบ contactless ได้ แต่ควรพกเงินสดเล็กน้อยสำหรับร้านตลาดอย่าง Reffen