Wabash Arts Corridor: ไมล์แห่งสตรีทอาร์ตขนาดใหญ่ใจกลางชิคาโก

Wabash Arts Corridor คืออะไร?

Wabash Arts Corridor (WAC) คือเขตศิลปะสาธารณะกลางแจ้งที่ออกแบบมาเฉพาะ เรียงตามเส้น Wabash Avenue ยาวประมาณ 1 ไมล์ในย่าน South Loop ของชิคาโก ตั้งแต่ Van Buren Street ถึง Roosevelt Road โดยเริ่มขึ้นเมื่อปี 2013 จาก Columbia College Chicago (เจ้าของอาคารหลายหลังในเส้นนี้) และกลายเป็นย่านสตรีทอาร์ตที่คัดสรรและดูแลจริงจังที่สุดแห่งหนึ่งในสหรัฐ

จิตรกรรมฝาผนังขนาดยักษ์หลายสิบชิ้นอยู่ทั้งบนผนังอาคาร กำแพงโรงจอดรถ ไปจนถึงข้างโครงสร้างทางรถไฟยกระดับแต่ละที่ ภาพแต่ละภาพใหญ่มาก หลายงานกินพื้นที่หลายชั้นของตึก หรือเต็มกำแพงจนเห็นเด่นมาตั้งแต่ไกล ที่นี่ไม่ใช่แค่ผนังที่ถูกพ่นกราฟิตี้กระจัดกระจาย ทุกชิ้นถูกจ้างสร้างและคัดเลือกดูแลโดยเน้นความหลากหลาย ตั้งแต่ปี 2016 มุ่งเน้นไปที่ศิลปินหญิงและ BIPOC จนกลายเป็นหนึ่งในพื้นที่รวมศิลปะสาธารณะเหล่านี้มากที่สุดในอเมริกา

เดินจริงเห็นอะไรบ้าง?

เริ่มจากสถานีรถไฟฟ้า Roosevelt (สายแดง ส้ม เขียว) แล้วเดินตรงขึ้นเหนือไปตาม Wabash Avenue แค่ช่วงบล็อกแรกก็จะเริ่มเห็นงานขนาดใหญ่ทั้งสองฝั่งถนน บนผนังตึกสูงกลางๆ หลายชิ้นโดดเด่นโดยเฉพาะช่วงเที่ยงที่แสงแดดชิคาโกตกกระทบกำลังดี ระดับพื้นข้างถนน ให้สังเกตผลงานตามตรอกที่ขนานกับ Wabash โดยเฉพาะช่วงระหว่าง Michigan Avenue (ทางตะวันออก) กับ State Street (ทางตะวันตก)

ตรอกข้างเป็นจุดที่ควรแวะให้ละเอียด เพราะเป็นตรอกบริการตามแบบฉบับชิคาโก เข้าฟรี เดินได้ปกติ แต่การเปลี่ยนจากถนนหลักวุ่นวายเข้าไปในพื้นที่เงียบๆ ซึ่งรูปวาดขนาดใหญ่แผ่เต็มกำแพงขึ้นสูงเหนือถังขยะมันมีความรู้สึกเฉพาะตัว ความต่างระหว่างสภาพเมืองธรรมดากับงานอาร์ตที่ตั้งใจและคุณภาพสูง คือเสน่ห์เฉพาะของ WAC ที่ทำให้ต่างกับแกลเลอรี่หรือสวนประติมากรรม

เดินขึ้นเหนือไปฝั่ง Harold Washington Library จะเห็นโครงสร้างทางรถไฟยกระดับเหนือ Wabash ที่เรียงเสาเหล็กกับเงาสะท้อนเป็นจังหวะ ผลงานบางชิ้นจัดวางให้ดูได้ผ่านโครงสร้างนี้เพื่อเห็นมิติเปลี่ยนไปตามมุมที่เดิน เสียงรถไฟ L วิ่งผ่านข้างบนดังสั่นตลอดทั้งทาง เป็นกลิ่นอายอุตสาหกรรมที่ย่านศิลปะอื่นไม่มี

เวลาและฤดูกาล: เดินตอนไหนเหมาะสุด?

Corridor นี้เปิดตลอด 24 ชั่วโมง 365 วัน เพราะอยู่บนถนนและผนังอาคารสาธารณะ แต่เวลาเยือนก็ส่งผลกับประสบการณ์โดยตรง กลางวันแสงจ้า (โดยเฉพาะฤดูร้อน) จะทำให้สีในผนังดูสดชัดที่สุด ถ้าเน้นถ่ายภาพ ไม่มีคนบัง แนะนำเช้าตรู่ก่อนทั้งคนและรถจะพลุกพล่าน

ถ้าไปช่วงค่ำจะได้อารมณ์อีกแบบ หลายชิ้นมีไฟส่องกลางคืน ตัดกับเงาตรอกที่ไม่ได้เปิดไฟบางจุด เกิดบรรยากาศเข้มข้นมากขึ้น แต่ตรอกในบางช่วงไม่สว่างและเปลี่ยวโดยเฉพาะถ้าเดินคนเดียว ถึงพื้นที่จะไม่อันตราย แต่ให้เดินบนทางเท้า Wabash หลักเท่านั้นตอนกลางคืน ไม่แนะนำเดินเข้าตรอก

หน้าหนาว Corridor ไม่ปิด แค่ถ้ามาช่วงมกราคม ลมจาก Lake Michigan อาจพัดหนาวเฉียบตัดถนนข้ามควรเตรียมตัวดี ข้อดีคือคนลดลงมาก และแสงเทาเรียบของหน้าหนาวช่วยให้บางภาพสีตุ่นหรือขาวดำดูคมชัดกว่าปกติ ส่วนหน้าร้อนหรือต้นใบไม้ร่วงจะเดินสบายสุดสำหรับสายชิล

ย้อนรอย: ที่มาทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม

Columbia College Chicago ซึ่งตั้งอยู่ทางตอนใต้ของ Loop ริม Wabash เป็นผู้ริเริ่มโครงการ WAC ในปี 2013 เพื่อลงมือเปลี่ยนย่านที่แต่เดิมถูกมองข้าม ระหว่าง Van Buren ถึง Roosevelt เป็นถนนเข้าบริการ โรงจอดรถ และใต้รางเหล็ก L-track เป็นหลัก มหาวิทยาลัยใช้บทบาทเจ้าของทรัพย์สินและตัวกลางไปเจรจาขออนุญาตวาดฝาผนังตามอาคารรอบๆ

ปี 2016 WAC เริ่มเปลี่ยนนโยบายเป็นพื้นที่ให้โอกาสศิลปินหญิงและ BIPOC อย่างชัดเจน ต่างกับโปรแกรมศิลปะเมืองอื่นที่มองแค่ฝีมือ ไม่เน้นภูมิหลัง หรืออัตลักษณ์ ผลงานที่เกิดขึ้นจึงเน้นประเด็นตัวตน รากเหง้า ความผูกพันเมืองอย่างมีชั้นเชิง ไม่ใช่แค่สวยงามแบบสตรีทอาร์ตตกแต่ง

WAC ตั้งอยู่ใน the Loop ย่านธุรกิจหลักของชิคาโกที่มีทั้ง Art Institute of Chicago พิพิธภัณฑ์ศิลปะระดับโลกอยู่ไม่ไกล จุดนี้เองที่ทำให้การจับคู่ดู Corridor กับการแวะพิพิธภัณฑ์ศิลปะแห่งนี้ในบ่ายเดียวกันคุ้มค่ากว่าทริปทั่วไป

คู่มือจริง: ไปยังไง เดินยังไง ถ่ายยังไงให้ได้ภาพสวย

สถานีที่เดินถึงง่ายที่สุดคือ Roosevelt (สายแดง ส้ม เขียว) ลงแล้วเริ่มเดินขึ้นเหนือไปตาม Corridor ตลอดเส้นทาง หรือจะลงที่ Harold Washington Library–State/Van Buren (สายสีน้ำตาล ม่วง ชมพู) ทางเหนือสุดแล้วเดินย้อนใต้ก็ได้ ขาไหนก็โอเค แต่ถ้าเริ่มจาก Roosevelt ช่วงหน้าหนาวจะมีลมน้อยกว่าเพราะเดินตามลม

ต้องใส่รองเท้าสำหรับเดินจริงๆ ทางเท้าเป็นปูนซีเมนต์มาตรฐานชิคาโก แต่ตรอกบางช่วงพื้นขรุขระ หลายจุดต้องเดินวนกลับไปกลับมาเพื่อเก็บภาพให้ครบ และควรพกสายชาร์จพกพา เพราะถ่ายรูปเยอะมาก ไม่มีห้องน้ำเฉพาะใน Corridor ห้องน้ำสาธารณะใกล้สุดจะอยู่ในอาคาร Columbia College หรือร้านกาแฟข้างทาง

ถ้าอยากได้ประสบการณ์จัดเต็ม ศูนย์ Chicago Architecture Center มีทัวร์พาชม Corridor ด้วย ราคาประมาณ 35 ดอลลาร์สหรัฐ (ทั่วไป) 10 ดอลลาร์ (สมาชิก) ควรตรวจสอบราคาอัปเดต ทัวร์จะอธิบายเบื้องหลังการคัดเลือกศิลปินและแนวคิดที่เดินเองอาจไม่เจอ

ทางเดินตลอด Corridor อยู่ในระดับมาตรฐานถนนกลางเมืองชิคาโก ฝาผนังส่วนใหญ่ดูได้จากทางเท้า ไม่ต้องเข้าเขตส่วนตัว ทางเท้า Wabash หลักเป็นพื้นปูนต่อเนื่อง ตรอกบางแห่งอาจขรุขระหรือมีรางระบายน้ำสูง คนใช้วีลแชร์หรือไม้เท้าต้องสังเกต แต่ดูผลงานหลักๆ ได้จากถนนหลักโดยแทบไม่ต้องเข้าไปในตรอก

ข้อดี-ข้อด้อย: อะไรปัง อะไรไม่ใช่

เส้นทางนี้เหมาะสำหรับคนที่อยากอินกับศิลปะจริงๆ ไม่ใช่แค่ผ่านเร็วๆ เพราะหากเดินผ่านแบบไม่สนใจหรือไม่มีข้อมูลใดๆ อาจแค่มองว่าเป็นภาพวาดใหญ่บ้างเล็กบ้างบนผนังที่ดูไม่น่าสนใจ แต่ถ้าศึกษาศิลปินและเบื้องหลัง จะยิ่งสนุกกับรายละเอียดที่ Corridor ตั้งใจนำเสนอ

คุณภาพภาพสตรีทอาร์ตแต่ละชิ้นก็มีขึ้นมีลง เช่นเดียวกับโซนอาร์ตกลางแจ้งทั่วไป บางชิ้นอาจซีดหรือเก่าตามกาลเวลา บางตำแหน่งตั้งอยู่ในมุมอึดอัด ถูกบังโดยรถสินค้า ป้ายจราจร หรือโครงสร้างเมือง ทำให้บางครั้งดูรกตา ซึ่งก็เป็นเอกลักษณ์และอาจจะถูกใจหรือไม่ถูกใจ ขึ้นอยู่กับความคาดหวัง ใครชอบบรรยากาศสงบแนวสวนประติมากรรม อาจรู้สึกว่าวุ่นวายไปนิด

ถ้าอยากได้ประสบการณ์ศิลปะสาธารณะอื่นๆ แนะนำแวะใกล้ๆ อย่าง Cloud Gate และ Crown Fountain ใน Millennium Park (เดินขึ้นเหนือราว 15 นาที) หรือ Chicago Cultural Center ที่มีนิทรรศการสลับเปลี่ยนฟรีและอยู่ระหว่างสองย่านนี้

ใครควรผ่านเลย

ถ้าเวลาเที่ยวชิคาโกจำกัดมาก อาจรู้สึกว่าการเดินชมจิตรกรรมฝาผนังด้วยตัวเองแข่งขันกับ Landmark ที่ต้องเสียเงินเช่น Art Institute, Field Museum หรือทัวร์เรือชมเมืองไม่ได้ Corridor นี้เหมาะกับคนที่อยากเติมเต็มวันใน Loop ให้สมบูรณ์ ไม่เหมาะจะเป็นที่เที่ยวเดี่ยวถ้ามีเวลาแค่ 24 ชั่วโมง

คนที่หลงรักสถาปัตยกรรมชิคาโกโดยตรง อาจเลือกไป คู่มือสถาปัตยกรรมชิคาโก หรือขึ้น Chicago Architecture Foundation River Cruise มากกว่ามา WAC แม้ที่นี่เองจะอยู่ในถนนที่สถาปัตยกรรมเมืองชิคาโกซ้อนทับกันเยอะที่สุดเส้นหนึ่ง