Vieux Carré: สัมผัสหัวใจแห่งย่านเฟรนช์ควอเตอร์ของนิวออร์ลีนส์

Vieux Carré คืออะไร?

Vieux Carré — ในภาษาฝรั่งเศสแปลว่า 'จัตุรัสเก่า' — คือผังถนนดั้งเดิมที่วางไว้ตั้งแต่ปี 1718 สมัย ฌ็อง-บาติสต์ เลอ มัวน์ เดอ เบียงวิลล์ ก่อตั้งกลุ่มอาณานิคมฝรั่งเศสที่ต่อมากลายเป็นเมืองนิวออร์ลีนส์ ทุกวันนี้มักเรียกกันว่าเฟรนช์ควอเตอร์ แต่นั่นอาจดูเบาไป เพราะจริงๆ แล้วอิทธิพลสเปนมีบทบาทต่อรูปลักษณ์ย่านนี้มาก อาคารเหล็กดัด หน้าต่างอิฐหนา และผนังฉาบปูนหนาๆ ที่เห็นในปัจจุบัน ส่วนใหญ่เกิดขึ้นหลังจากไฟไหม้ครั้งใหญ่สองรอบในปี 1788 และ 1794 ที่ล้างอาคารฝรั่งเศสเก่าออกเกือบหมด

เขตประวัติศาสตร์ 'Vieux Carré Historic District' ได้รับประกาศเป็นสมบัติประวัติศาสตร์แห่งชาติเมื่อ 21 ธันวาคม 1965 (NRHP #66000377) โดยมีย่านนี้ 78 ช่วงตึกที่อยู่ใต้การดูแลของคณะกรรมาธิการ Vieux Carré ซึ่งจัดตั้งตามกฎหมายรัฐในปี 1936 คณะนี้มีอำนาจควบคุมการปรับเปลี่ยนภายนอกอาคาร เป็นเหตุผลหลักที่ถนนในย่านนี้รอดจากการพัฒนาเมืองยุคใหม่ที่ลบเขตแบบนี้ทิ้งหมดในเมืองอื่นๆ ของอเมริกา

สถาปัตยกรรม: อะไรคือสิ่งที่คุณมองเห็น

อาคารที่โดดเด่นที่สุดคือคฤหาสน์ครีโอล (Creole townhouse): สูง 2-3 ชั้น ติดฟุตบาทไม่มีที่ว่างหน้าบ้าน มีซุ้มประตูสำหรับรถม้าเข้าลานด้านหลัง ชั้นล่างมักเป็นพื้นที่ค้าขาย ชั้นบนสำหรับอยู่อาศัย ระเบียงเหล็กหล่อที่กลายเป็นเอกลักษณ์ย่านนี้ส่วนใหญ่สร้างเพิ่มกลางศตวรรษที่ 19 หลังมีเงินไหลเข้ามากขึ้น อาคารยุคต้นใช้เหล็กตีมือ ซึ่งหนักกว่าและไม่เรียบเท่า ลองสังเกตดีๆ แล้วจะแยกชนิดกันได้

ถนน Royal และ Chartres รักษาบรรยากาศดั้งเดิมไว้ดีที่สุด ตึกทั้งสองฝั่งชิดติดกัน ไม่มีซอยคั่น สร้างเอฟเฟกต์เหมือนเดินในหุบเขา แดดเข้าไม่ถึงพื้นจนสาย ผนังอิฐฉาบปูนสีเหลือง ส้ม โอเคร แดงหม่น ดูดซับความร้อนช้า เหมาะกับอากาศร้อนชื้นก่อนไม่มีแอร์ รูปทรงเหล่านี้จึงสะท้อนสภาพแวดล้อมจริง

ศูนย์บริการนักท่องเที่ยวเฟรนช์ควอเตอร์ (Jean Lafitte National Historical Park & Preserve) ที่ 419 Decatur Street (โทร 504-589-3882) มีทั้งแผนที่และทัวร์เดินฟรี แนะนำให้แวะแรกๆ ในทริป ใกล้ๆ กันมี St. Louis Cathedral บน Jackson Square โบสถ์คาทอลิกเก่าแก่ที่ยังเปิดใช้งานอยู่ต่อเนื่องแห่งแรกในอเมริกา จุดหลักสำคัญสุดปลายย่านนี้

ชีวิตในควอเตอร์เปลี่ยนไปอย่างไรแต่ละช่วงวัน

ช่วงเช้า 7-10 โมงคือเวลาของคนท้องถิ่นจริง รถส่งของขวางถนนแคบ พนักงานร้านอาหารราดล้างฟุตบาท กลิ่นเหล้าคืนก่อนยังอวลบน Bourbon ก่อนที่แดดและน้ำยาทำความสะอาดจะช่วยจาง บรรยากาศนุ่มนวล ระเบียงเหล็กหล่อทอดเงายาวบนพื้น เหมาะมากกับคนชอบถ่ายรูป และอยากสัมผัสว่าย่านนี้มีชีวิตจริง

สายๆ นักท่องเที่ยวเริ่มทยอยแน่นถนนหลัก — ทั้ง Bourbon, Royal และแถบริมแม่น้ำใกล้ Decatur. Jackson Square คึกคักขึ้นทันที มีหมอดูไพ่ทาโรต์ ศิลปินวาดภาพ นักดนตรีริมถนน กลางวันหน้าร้อน (มิ.ย.-ส.ค.แตะ 33°C และชื้นสุดขีด) หลายคนเลือกเข้าที่ร่ม ใครมาเดือนร้อน แนะนำเดินนอกบ้านก่อนเที่ยงหรือหลัง 5 โมงเย็น

ช่วงเย็นถึงหัวค่ำ บรรยากาศจะเปลี่ยนอีก คนท้องถิ่นออกมาเดินบ้าง นักดนตรีพาเหรดมักเจอในตรอก ตอนเย็นแสงแดดตกกระทบระเบียงกลายเป็นสีทอง ร้านอาหารเริ่มรับแขกมื้อค่ำ หลัง 4 ทุ่มราตรีจะครองเวทีโดยเฉพาะบน Bourbon ที่แปลงเป็นถนนคนเดินคึกคักจนอาจถึงตี 3-4 ในวันศุกร์เสาร์ ถ้าใครว่าเสียงดังวุ่นวายเกิน แค่เลี้ยวออกจาก Bourbon สักบล็อกเดียวจะเงียบขึ้นมาก

จุดเด่นสำคัญในย่าน

Jackson Square คือศูนย์กลางทั้งทางภูมิศาสตร์และสังคมของ Vieux Carré เดิมชื่อ Place d'Armes เป็นลานสวนทหารสมัยอาณานิคม ต่อมาเปลี่ยนชื่อในปี 1851 เพื่อสดุดีพลเอกแอนดรูว์ แจ็คสัน ลานในรั้วปิดไม่ได้เข้า แต่สามารถชมวิวจากรอบรั้ว เหล่าศิลปินและนักแสดงจะมาตั้งทุกวัน อาคาร Pontalba ที่อยู่ริมจัตุรัสฝั่ง St. Ann กับ St. Peter ถือเป็นตึกแฟลตเก่าแก่ที่สุดในอเมริกา สร้างปี 1851

Bourbon Street เป็นถนนสายบันเทิงและโด่งดังที่สุดของย่านนี้ ใครที่ชอบความคึกคักจะชอบมาก ผับ บาร์ ไดกิรี ดนตรีสดเปิดดังตลอดเส้น เต็มไปด้วยผู้คนและสีสัน โดยเฉพาะคืนสุดสัปดาห์ ตรงนี้เอาใจสายปาร์ตี้และเน้นผู้ใหญ่ ใครอยากสัมผัสวัฒนธรรมแบบสงบหรือพาเด็กมา เดินข้ามไปถนนอื่นจะได้บรรยากาศลึกซึ้งกว่า

Royal Street วิ่งขนาบกับ Bourbon แต่บรรยากาศต่างคนละขั้ว เต็มไปด้วยแกลเลอรี่ศิลปะ ร้านขายของโบราณ ของเก่า และร้านอิสระในอาคารศตวรรษที่ 19 ที่ยังสมบูรณ์มาก นักดนตรีมักตั้งวงหน้า St. Louis เล่นให้คนเดินผ่านมากกว่าสายบาร์ ถนนนี้เองที่ทำให้เฟรนช์ควอเตอร์มีภาพลักษณ์หรูเท่อยู่จนทุกวันนี้

ตลาด French Market ริมถนน Decatur เปิดมาตั้งแต่ปี 1791 ถือเป็นตลาดสดเก่าแก่สุดแห่งหนึ่งในอเมริกา ปัจจุบันเป็นตลาดรวมของสด งานฝีมือ อาหาร แนวแผงละร้าน คุณภาพขึ้นกับแต่ละเจ้า เดินดูก่อนเลือกซื้อจะดีกว่า ตรงครอบคลุมหลังคาใกล้ Ursulines Ave. จะคนน้อยกว่าส่วนกลาง

รากประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม

Vieux Carré ตั้งอยู่บนสันดินสูงไม่กี่แห่งในเมืองที่ส่วนใหญ่ต่ำกว่าระดับน้ำทะเล ชาวยุคแรกเลือกที่ตรงนี้เพราะเป็นสันดินริมแม่น้ำมิสซิสซิปปีที่ตะกอนทับถมจนสูงพ้นพื้นที่เสี่ยงน้ำท่วม ด้วยเหตุนี้เอง ย่านนี้ถึงรอดพ้นอุทกภัยหนักช่วงเฮอริเคนคาทรินา ปี 2005 ได้ดีกว่าย่านอื่น

ตัวตนของเฟรนช์ควอเตอร์คือลูกผสมแบบครีโอล — สำหรับนิวออร์ลีนส์ หมายถึงวัฒนธรรมฝรั่งเศส สเปน แอฟริกัน และแคริบเบียนรวมกัน สร้างประชากรผิวสีอิสระและชนชั้นสูงคาทอลิก ก่อนถูกผนวกเป็นอเมริกาในปี 1803 Congo Square ติดกับสวน Louis Armstrong สมัยก่อนเป็นจุดที่ทาสแอฟริกันได้รับอนุญาตให้รวมตัวและเล่นดนตรีในวันอาทิตย์ ซึ่งเป็นรากสำคัญของดนตรีแจ๊สวันนี้ เข้าใจตรงนี้แล้ว จะยิ่งซึ้งความหมายของดนตรีที่ได้ยินในย่านนี้

ประวัติศาสตร์ของย่านนี้แยกไม่ขาดจากเรื่องทาส การค้าทาส และชีวิตคนผิวสีในนิวออร์ลีนส์ ควรอ่าน ประวัติศาสตร์ New Orleans ควบคู่เดินชม Cabildo บน Jackson Square กับตรอกข้างเคียง จะเห็นภาพจริงมากกว่ามองเป็นแค่ย่านสถาปัตย์หรือปาร์ตี้

เดินทางไปและเดินเที่ยวในย่าน

สามารถเดินถึง Vieux Carré ได้จากย่านธุรกิจกลางเมือง (CBD) — Canal Street ขอบอัพริเวอร์ของเขตนี้อยู่ห่างโรงแรมใจกลางเมืองราว 15 นาที รถราง Riverfront วิ่งขนานแม่น้ำ เชื่อมศูนย์ประชุมถึง Esplanade Ave. ใครอยากตะลุยยาวไม่เหนื่อยใช้รถรางช่วยได้ รถรางสาย Canal Street หยุดแค่เขตขอบ ไม่เข้าสู่ย่าน

ขับรถเข้าควอเตอร์ไม่เหมาะสำหรับนักท่องเที่ยว ถนนแคบ วิ่งวันเวย์ และบล็อกบ่อยทั้งรถส่งของและคนเดิน มีที่จอดแถว Canal กับ Esplanade แต่กลางเทศกาลจะขึ้นราคาแรง ส่งรถผ่าน grab มายัง Canal Street สะดวกกว่า เมื่อเข้ามาในย่าน ผังถนนดูง่าย เดินทั่วถึง สุดสายแค่ 10 ช่วงตึกเอง

ใครควรปรับความคาดหวังบ้าง

Vieux Carré จะถูกใจคนที่มีความสนใจประวัติศาสตร์บ้าง ถ้ามาแบบมองหาแต่ปาร์ตี้ Bourbon Street จะตอบโจทย์แน่นอน แต่คุณจะพลาดเสน่ห์สำคัญเกินครึ่ง ขณะเดียวกัน ถ้าคาดหวังจะได้เดินย่านสงบเหมือนพิพิธภัณฑ์จริงๆ อาจช็อกกับความคึกคักและร้านรวงตรงถนนหลัก ที่นี่เป็นทั้งย่านที่อยู่จริง แหล่งสถาปัตย์ระดับโลก ย่านบันเทิง และโซนธุรกิจ ไม่ใช่ที่เที่ยวประเภทเดียวจบ

ใครที่เดินไม่คล่องจะลำบากพอควร ผู้ใช้วีลแชร์หรือมีปัญหาเดินควรวางแผนทางล่วงหน้าและเช็กความสะดวกเข้าถึงสถานที่ที่จะไป สำหรับครอบครัวที่มีเด็กเล็ก ย่านนี้เหมาะช่วงกลางวัน โดยเฉพาะรอบ Jackson Square กับ French Market ช่วงค่ำแถบ Bourbon Street ไม่เหมาะพาเด็กอย่างยิ่งเพราะเสียงดังและปาร์ตี้