เที่ยวเดอะ มอนูเมนต์แห่งไฟไหม้ใหญ่ลอนดอน: สิ่งที่ควรรู้ก่อนขึ้นชมวิว

เดอะ มอนูเมนต์ คืออะไรกันแน่

เดอะ มอนูเมนต์แห่งไฟไหม้ใหญ่ลอนดอน คือเสาดอริกเดี่ยวสร้างจากหิน Portland เสร็จเมื่อปี 1677 ตามแบบของ Sir Christopher Wren และ Robert Hooke สูง 61 เมตร—พอดีกับระยะห่างแนวราบจากจุดต้นเพลิงที่ Pudding Lane วันที่ 2 กันยายน 1666 เจตนาตั้งใจสุด ๆ ถ้าต่อยอดเสานี้ทางตะวันตก ปลายเสาจะลงจุดเดียวกับที่เกิดไฟพอดี เรียกว่าเป็นงานผังเมืองผสมสถาปัตยกรรมแท้ ๆ รู้ที่มานี้แล้ว มองเสาเมื่อไหร่ก็อดคิดถึงความหายนะเดิมไม่ได้

ไฟไหม้ครั้งนั้นกินเวลาสี่วัน ทำลายบ้านกว่า 13,200 หลัง โบสถ์อีก 87 แห่งทั่วเมืองเก่า มอนูเมนต์สร้างเสร็จหลังจากเหตุการณ์ 11 ปี ไม่ได้เป็นแค่อนุสรณ์ Hooke เอามาใช้เป็นอุปกรณ์วิทยาศาสตร์—เหมือนกล้องดูดาว zenith ขนาดยักษ์ ทะลุแกนเสาหวังวัดระยะทางดาว (parallax) สุดท้ายเครื่องมือล้มเหลวเพราะถนนสั่น แต่สิ่งนี้ก็อธิบายความร่วมมือยุค Restoration ดีมาก ว่าเสาเป็นทั้งของสาธารณะและเครื่องมือวิทย์

การปีนขึ้นชม: 311 ขั้นแล้วคุณจะเห็นอะไรบนนั้น

ข้างในเป็นบันไดวน 311 ขั้น แกะจากแกนหินของเสา มีแสงธรรมชาติโผล่ตามช่องเล็ก ๆ กับไฟสลัวช่วยอีกนิด บันไดแคบ-กลางแสดงรอยลื่นจากผู้มานับร้อยปี ราวจับขนานผนังนอก ขึ้นยิ่งสูงอากาศเย็นลง แคบลง ไม่มีลิฟต์ คนที่กลัวที่แคบควรรู้ไว้ว่า ช่วงบนสุดผนังจะชิดตัวมากและคุณจะสัมผัสถึงคนเดินอยู่ชั้นบน-ล่างบางที

ยอดเสามีชานชมวิวล้อมกรงเหล็ก เพิ่มเข้ามายุคศตวรรษที่ 19 หลังมีคนกระโดด หลังกระชับเข้ากับตัวเสาทำให้ถ่ายรูปบางมุมไม่ง่ายนัก แต่ไม่ได้บดบังวิวเท่าไร สิ่งที่ได้คือวิวหลังคา City ระดับกลาง—ไม่กว้างขวางเท่า the Shard หรือ London Eye แต่เหมือนมองตึกยุคจอร์เจียนระดับเดียวกับชั้นบน ๆ และตึกแก้วการเงินทันสมัยตระหง่านเหนือหัว ถ้าเช้าใสจะมองเห็นโดมทอง St Paul’s ด้านตะวันตกเฉียงเหนือ ทาวเวอร์บริดจ์อยู่ฝั่งตะวันออก แม่น้ำเทมส์จะดูเป็นเส้นแคบ ๆ ตัดตึกสูง

ทางลงให้เดินย้อนกลับทางเดิม ซึ่งต้องระวังสวนทางกับคนเดินขึ้น ส่วนใหญ่จะขึ้นลงเสร็จใน 10–15 นาทีแบบไม่ต้องเร่ง คนที่เข่ามีปัญหา ส่วนใหญ่เจอว่าขาลงยากกว่าขาขึ้น

ช่วงเวลาไหนรู้สึกต่าง? บรรยากาศแต่ละตอน

โซนรอบ Fish Street Hill เปลี่ยนบรรยากาศไปเรื่อย ๆ ตามเวลา ตอนเช้าก่อน 9 โมง จะเงียบมาก เสาดูน่าเกรงขามตัดฉากท้องฟ้า บางวันจะได้กลิ่นแม่น้ำเทมส์อบอวลปนกลิ่นหินฝุ่นแบบถนนเก่าลอนดอน รถขนส่งของออฟฟิศจะวิ่งกันช่วงนี้ ส่วนพนักงาน City ที่มารถไฟสีน้ำเงินจะโผล่กันหลัง 8:30 อีกที

ช่วงกลางวัน รอบ ๆ จะเต็มไปด้วยพนักงานออฟฟิศมานั่งกินข้าวบนบันไดหรือม้านั่ง คิวตั๋ว—ถ้าไม่ได้จองไว้จะยาวสุดช่วง 12.00–14.00 บ่ายแก่ ๆ โดยเฉพาะ 15.00 ถึงก่อนปิดประมาณ 1 ชม. จะเดินขึ้นได้สงบกว่า แถมแสงถ่ายรูปวิว St Paul’s สวยกว่าด้วย ถ้าวันฟ้าครึ้ม มุมแสงจะนุ่ม เหมาะถ่ายลวดลายแกะสลักใกล้ ๆ

ฐานเสามีแผ่นสลักนูนละเอียดด้านทิศเหนือเป็นฉาก Charles II สั่งฟื้นฟูลอนดอนหลังไฟ ควรสังเกตก่อนเข้า โดยเฉพาะตอนเช้าที่มุมแสงเอียง เงาแกะรูปชัดมาก ส่วนใหญ่เดินผ่านมาแบบไม่ทันดู

ภูมิหลังประวัติศาสตร์และสถาปัตย์

มอนูเมนต์อยู่ใน Square Mile ใจกลางประวัติศาสตร์ลอนดอนที่เป็นแหล่งการค้ามาตั้งแต่โรมันก่อตั้ง Londinium ราว ค.ศ. 43 หลังไฟปี 1666 Wren กับ Hooke บูรณะเมืองด้วยโบสถ์และอาคาร civic ใหม่ ซึ่งมอนูเมนต์เป็นผลงานแรก ๆ ที่สร้างเสร็จ ตั้งอยู่เหนือ London Bridge ซึ่งศตวรรษที่ 17 ยังเป็นสะพานข้ามเทมส์แห่งเดียวของลอนดอน ทำให้ย่าน Fish Street Hill สำคัญกับการค้ามาก

เสาออกแบบตามสถาปัตย์คลาสสิกแบบดอริก แต่ลักษณะแกะลายและมีแจกันสำริดสีทองบนยอดที่แทนไฟไหม้ เป็นสิ่งที่แยกมันจากเสาอนุสาวรีย์ทั่วไป แจกันนี้ถกเถียงกันมาก สถาปนิกบางคนเคยเสนอให้ปั้นกษัตริย์ Charles II, Wren ไม่ยอม เพราะอยากให้ความทรงจำเหตุไฟไหม้เด่นชัดกว่า เส้นพิกัดตรงจุดเกิด-ดับไฟก็มีทั้งความหมายจริงเชิงผังเมืองและเชิงสัญลักษณ์ใน City of LondonCity of London ถือเป็นจุดสิ้นสุดไฟในเชิงสัญลักษณ์และจริง

John Keats ก็เคยอ้างอิงถึงเสานี้ในบทกวี 'Sleep and Poetry' ส่วนใน 'Martin Chuzzlewit' ของ Dickens ก็บรรยายไว้ใกล้ Monument Street สะท้อนว่าสัญลักษณ์นี้ฝังรากในจินตนาการลอนดอนอย่างลึกซึ้งตั้งแต่ยุควิคตอเรีย

เดินทางอย่างไร ใช้เวลาแบบไหน

วิธีง่ายสุดคือออกจากสถานีใต้ดิน Monument (สาย Circle/District) ทาง Fish Street Hill แล้วจะเห็นเสาทันทีทางซ้ายมือ ใช้เวลาเดินแค่ไม่ถึงนาที ส่วนสถานี Cannon Street ก็เดินแค่ 5 นาทีจากทิศตะวันออก สำหรับคนที่ใช้รถไฟสายหลัก ไม่แนะนำขับรถเอง เพราะถนนแน่นมาก หาที่จอดยาก

ย่านรอบเดอะ มอนูเมนต์เชื่อมกับแหล่งอื่น ๆ ใน City ได้ง่าย ๆ St Paul's Cathedral เดินไปแค่ 12 นาทีทางเหนือ Leadenhall Market เดินแค่ 8 นาทีฝั่งตะวันออก และ Tower Bridge เดินเลียบแม่น้ำ 15 นาที มอนูเมนต์จัดเข้าทริปเดินครึ่งวันใน City ได้สบาย ไม่ต้องเดินทางแยก

ตัวอนุสรณ์ไม่มีคาเฟ่หรือห้องน้ำ สองข้างถนนมีร้านกาแฟ เบเกอรี่ และร้านแซนด์วิชเป้าหมายพนักงานออฟฟิศ ราคาก็บรรยากาศ City ฐานเสาส่วนใหญ่เป็นทางเท้า เดินถ่ายรูปเสาได้แบบไม่ต้องระวังรถ

คุ้มเวลาคุณไหม? สิ่งที่ควรรู้

มอนูเมนต์ไม่ได้เร้าใจแบบจุดชมวิว the Shard หรือ London Eye วิวบนยอดดีแต่ไม่ว้าวเมื่อเทียบกับมาตรฐานยุคใหม่ และกรงเหล็กทำให้ถ่ายรูปยากกว่าวิว open air จุดเด่นจริง ๆ คือการสบตากับโครงสร้างศตวรรษที่ 17 ที่ยังไม่ได้แต่งเติมสมัยใหม่ บันไดยังคงเดิม หินก็ยังมีรอยเดินผ่านร้อยปี ไม่มีกิ๊ฟต์ช็อป ไม่มีโชว์มัลติมีเดีย

สำหรับนักเดินทางที่ชอบเก็บรายละเอียดประวัติศาสตร์ลอนดอนมากกว่าวิวหลัก ๆ มอนูเมนต์ตอบโจทย์แท้ ๆ คุ้มสุดเมื่อเดินชมควบคู่กับตรอกยุคกลางของ City เช่น St Bartholomew the Great หรือเดินเล่นแถวตรอก Cornhill ถ้าเน้นวิวแบบพาโนรามา แนะนำขึ้นดาดฟ้า Sky Garden (ฟรี ต้องจองล่วงหน้า) มุมสูงกว้างกว่าเดิม

กลุ่มที่อาจไม่ควรเหนื่อยขึ้นคือคนที่มีปัญหาเรื่องการเคลื่อนไหว, ไม่ชอบบันไดวนในที่แคบมาก ๆ, หรือใครที่มีเวลาน้อยแต่เคยขึ้นจุดชมวิวสูง ๆ ในเมืองแล้ว ถ้าฝนตกแรงก็ไม่แนะนำ เพราะทั้งวิวปิดและบันไดจะลื่นมาก