Smithfield Square: największy plac w centrum Dublina

Czym właściwie jest Smithfield Square

Smithfield Plaza, bo tak brzmi oficjalna nazwa, to największa otwarta, wybrukowana przestrzeń publiczna w centrum Dublina. Leży w okręgu pocztowym D7, mniej więcej pomiędzy rzeką Liffey na południu, Bow Street na wschodzie, Queen Street na zachodzie i North Brunswick Street na północy. To nie jest zadbany park ani muzeum pod gołym niebem. To żywa przestrzeń miejska – wyłożona granitem, wystawiona na wiatr – która przez wieki wchłaniała handel, hałas i kolejne wcielenia, nie tracąc przy tym wrażenia, że zawsze była odrobinę za duża na swoje otoczenie.

Po irlandzku dzielnica nosi nazwę Margadh na Feirme, czyli Targ Rolniczy – i już samo to wiele mówi o jej pierwotnym przeznaczeniu. Plac przybrał swój rozpoznawalny kształt w XVIII wieku i widnieje wyraźnie na mapie Dublina z 1756 roku jako uformowana przestrzeń targowa. Przez stulecia odbywały się tu comiesięczne targi końskie, na które handlarze zjeżdżali z okolicznych wsi, by sprzedawać zwierzęta na świeżym powietrzu. Tradycja ta przetrwała aż do XX wieku. Dawna kocia łba dawno zastąpiona została granitową nawierzchnią, lecz skala placu nabiera sensu dopiero wtedy, gdy wyobrazimy go sobie wypełnionego końmi i przekupniami.

Jak plac zmienia się w ciągu dnia

Smithfield rano jest cichy i nieco surowy. Rozległa granitowa płyta odbija szare niebo. Przy bocznych uliczkach parkują samochody dostawcze, a pracownicy z okolicznych biur i bloków mieszkalnych przecinają plac w drodze do Luasa. To niezwykła cisza jak na stolicę, ale doskonale pasuje do skali miejsca. Wiktoriańskie magazyny i przebudowane spichlerze na obrzeżach robią wrażenie w niskim świetle – ceglane fasady pociemniałe z wiekiem.

W południe plac wypełnia się pracownikami jedzącymi lunch na granitowych schodkach i ławkach przy kolumnach z palnikami gazowymi – jednym z charakterystycznych elementów przebudowanego placu. Po południu, szczególnie w weekendy, pojawiają się odwiedzający Destylarnię Jameson lub jej historyczny budynek przy Bow Street, który sąsiaduje niemal bezpośrednio z placem. Związek między destylarnią a placem jest na tyle bliski, że w pewne dni można tu poczuć zapach produkcji – słodką, słodową woń unoszącą się nad granitową nawierzchnią.

Wieczorami nastrój wyraźnie się zmienia. Okoliczne bary i restauracje przyciągają tłumy, a sam plac staje się węzłem komunikacyjnym między kolejnymi lokalami. Latem długi, północny zmierzch sprawia, że przestrzeń jest atrakcyjna fotograficznie jeszcze długo po 21:00. Zimą jarmark bożonarodzeniowy TwinkleTown opanowuje plac lodowiskiem, wesołymi straganami i tymczasowymi konstrukcjami, zmieniając go nie do poznania. Te imprezy mają własne ceny biletów i godziny otwarcia – niezależne od samego placu.

Architektura wokół placu

Zabudowa otaczająca Smithfield to nie są jednolite georgiańskie kamienice znane z południowej strony Liffey. To bardziej przemysłowy Dublin – zdefiniowany przez XIX-wieczne magazyny i budynki destylarni. Wiele z nich przebudowano na hotele i apartamenty, a wynikające z tego zestawienie surowej cegły, nowoczesnych wstawek szklanych i miejskiej infrastruktury nadaje placowi autentyczny, nieoszlifowany charakter, który wyróżnia go spośród bardziej turystycznych zakątków miasta.

Destylarnia Jameson przy Bow Street, dziś funkcjonująca jako Jameson Distillery Bow St. – centrum dla odwiedzających – jest najchętniej odwiedzanym budynkiem w tej okolicy i zajmuje teren oryginalnej destylarni przy Bow Street z 1780 roku. Jej komin to charakterystyczny element panoramy widoczny z całego placu. Po drugiej stronie szereg przebudowanych obiektów przemysłowych mieści bary i biura kreatywne, z lokalami na parterze, które stopniowo zapełniają się od czasu rewitalizacji placu pod koniec lat 90.

12 wysokich kolumn z palnikami gazowymi, zainstalowanych podczas rewitalizacji placu pod koniec lat 90., pełni raczej funkcję architektonicznej interpunkcji niż atrakcji samej w sobie. Nocą są podświetlone i nadają placowi uroczysty charakter podczas imprez, choć za dnia wyglądają po prostu jak wysokie metalowe słupy. Ogólna przebudowa, która zastąpiła nierówną kocią łbę i otworzyła centralną przestrzeń, miała uczynić ze Smithfield europejski plac miejski w stylu piazzy. Efekt jest tylko częściowo udany: skala działa, ale placowi brakuje gęstości kawiarni i ożywienia na parterach, które ożywiają porównywalne place w Europie.

Co robić na placu i w okolicy

Smithfield to nie jest miejsce, do którego się przyjeżdża, rozgląda i odjeżdża. Jego wartość polega na tym, że stanowi centrum dla całego skupiska ciekawych miejsc w okolicach Smithfield i Liberties. Oczywistym punktem obowiązkowym jest doświadczenie w Destylarni Jameson przy Bow Street. Dla kogoś, kto woli coś z bardziej lokalnym charakterem, Destylarnia Whiskey Teeling jest krótki spacer na południe do dzielnicy Liberties – to czynna destylarnia z wycieczkami po zakładzie produkcyjnym.

Pięć minut spaceru na wschód wzdłuż nabrzeża prowadzi do Four Courts – XVIII-wiecznego kompleksu sądowego zaprojektowanego przez Jamesa Gandona, z charakterystyczną miedzianozieloną kopułą górującą nad Liffey. Budynek nie jest udostępniony turystom jak muzeum, ale fasada i spacer nadbrzeżem są warte krótkiego nadłożenia drogi.

Pub Cobblestone w północno-zachodnim narożniku placu to jeden z bardziej cenionych lokali z muzyką tradycyjną w Dublinie – znany z nieformalnych sesji, a nie biletowanych koncertów. Stał się punktem odniesienia w dyskusjach o presji deweloperskiej w tej okolicy i jest świetnym celem, jeśli chcesz posłuchać na żywo tradycyjnej muzyki w nieudawanej atmosferze.

Jeśli układasz szerszy plan zwiedzania, Smithfield naturalnie łączy się z Muzeum Narodowym Irlandii – Sztuka Dekoracyjna i Historia w Collins Barracks, dziesięć minut spacerem na zachód. Muzeum jest bezpłatne i mieści się w jednym z najstarszych nieprzerwanie użytkowanych koszarów na świecie.

Informacje praktyczne dla odwiedzających

Smithfield Square jest ogólnodostępny przez całą dobę i bezpłatny. Nie ma bramek ani barier. Granitowa nawierzchnia jest równa i rozległa, co sprawia, że plac jest generalnie przejezdny dla wózków inwalidzkich i dziecięcych, choć dostępność okolicznych ulic i wejść do obiektów bywa różna. Warto potwierdzić dostępność konkretnych miejsc bezpośrednio z operatorami.

Najlepiej fotografuje się tu wczesnym rankiem, gdy plac jest pusty, a ceglane fasady łapią nisko padające światło ze wschodu. W południe latem rozległa granitowa nawierzchnia pod płaskim, białym niebem może być niemal oślepiająca. Kolumny z palnikami gazowymi wyglądają fotogenicznie o zmierzchu, gdy są zapalone. Podczas jarmarku bożonarodzeniowego (zwykle od końca listopada) plac zmienia się nie do poznania – tymczasowe konstrukcje, ciepłe oświetlenie i tłumy tworzą zupełnie inny klimat.

Dojazd jest prosty. Przystanek Luas Red Line Smithfield jest mniej więcej dwie minuty spacerem od krawędzi placu i łączy bezpośrednio z centrum, Dworcem Heuston i punktami na zachodzie. Alternatywą jest przystanek Four Courts, około pięciu minut drogi. Z głównego centrum miasta, w okolicach O'Connell Street, plac jest oddalony o mniej więcej kwadrans spaceru.

Szczera ocena: dla kogo to miejsce, a kto może się rozczarować

Smithfield Square nagradza tych, którzy interesują się miejską tkanką i charakterem dzielnicy, a nie wypolerowanymi atrakcjami. Sam plac nie jest szczególnie piękny w konwencjonalnym sensie. Jest duży, niestłoczony i wielowarstwowy historycznie, ale nie oferuje ozdobnych ogrodów St. Stephen's Green ani georgiańskiej symetrii Merrion Square. Jeśli zależy ci przede wszystkim na pocztówkowym Dublinie, to jest zła strona Liffey.

To, co oferuje, to kawałek Dublina, który funkcjonuje jako prawdziwe miejsce, a nie scenografia. Dzielnica ma autentyczny charakter, szczególnie w okolicach pubu i targowych obrzeży placu. Odwiedzający, którzy połączą wizytę na placu z Destylarnią Jameson, spacerem nadbrzeżem i wieczorem w Cobblestone, wyniosą stąd pełniejsze wyobrażenie o mieście niż ci, którzy pozostaną wyłącznie w Temple Bar lub korytarzu Grafton Street.

Odwiedzający z małymi dziećmi docenią równą nawierzchnię wygodną dla wózków, ale plac nie oferuje wiele konkretnych atrakcji dla najmłodszych. Rodziny szukające aktywności z angażowaniem dzieci lepiej zrobią, planując wizytę wokół wycieczki po destylarni lub pobliskiego Muzeum Narodowego.