วัดพระสิงห์วรมหาวิหาร: สุดยอดวัดศักดิ์สิทธิ์ของเชียงใหม่

ทำไมวัดพระสิงห์ถึงโดดเด่นต่างจากวัดอื่น

เชียงใหม่มีวัดมากกว่า 300 แห่ง หลายคนจึงอาจสงสัยว่าวัดนี้มีอะไรพิเศษ วัดพระสิงห์วรมหาวิหารไม่ได้โด่งดังแค่เพราะจุดเดียว แต่เพราะทั้งวัดกลมกลืนกันงดงามแบบหาได้ยาก แม้อาคารแต่ละส่วนจะสร้างกันคนละยุค แต่กลับต่อเนื่องทั้งขนาด วัสดุ และเจตนา สีครีมของกำแพงชายคาแดงทองลายซ้ำไปมาอย่างเรียบง่าย สถาปัตยกรรมแบบนี้ต้องเดินชมช้าๆ จะเห็นรายละเอียดที่ต่างจากแค่แวะถ่ายรูปเร็วๆ

วัดนี้ยังเป็นสัญลักษณ์สำคัญในชีวิตคนเมือง ทุกปีช่วงสงกรานต์จะมีพิธีแห่พระสิงห์ให้ชาวบ้านสรงน้ำ ถ้าได้เข้าใจพิธีนี้จะเห็นว่าวัดพระสิงห์เป็นมากกว่าสถานที่ท่องเที่ยว เพราะยังคงเป็นศูนย์รวมศรัทธาในชีวิตประจำวันของชาวเชียงใหม่

ย้อนไปดูประวัติศาสตร์: จากวัดเชิงตระกูลสู่พระอารามหลวง

วัดพระสิงห์เชื่อว่าสร้างขึ้นราวปี พ.ศ. 1888 โดยพระเจ้าผายู (กษัตริย์องค์ที่ 5 แห่งราชวงศ์มังรายหรือล้านนา) เพื่อบรรจุอัฐิพระบิดา ในช่วงเริ่มต้นเป็นวัดสำหรับพิธีฌาปนกิจ ต่อมากษัตริย์ล้านนาแต่ละรุ่นต่างขยายวัดและสร้างเพิ่มทั้งวิหารหลัก หอไตร และท้ายสุดคือวิหารลายคำที่ประดิษฐานพระพุทธสิหิงค์

ชื่อ 'พระสิงห์' มาจาก 'สิหิงค์' ซึ่งเป็นพระพุทธรูปปางลักษณะเหมือนสิงห์ว่ากันว่ามีต้นกำเนิดจากศรีลังกาก่อนมาถึงล้านนาผ่านสุโขทัย เรื่องกำเนิดแท้จริงยังเป็นเรื่องที่นักวิชาการศิลปะถกเถียง แต่ไม่มีข้อกังขาเรื่องอายุว่าทรงคุณค่าสร้างราวศตวรรษที่ 19–20 และเป็นสไตล์พุทธศิลป์พื้นถิ่นล้านนาอย่างแท้จริง ใบหน้ากลม ไหล่กว้าง ยอดพระเกศารูปเปลวไฟ ลายเส้นต่างจากพระพุทธรูปภาคกลาง

วัดนี้ได้รับการยกฐานะเป็น 'วรมหาวิหาร' ในยุคใหม่ หมายถึง 'พระอารามหลวงชั่นเอกชนิดวรมหาวิหาร' ซึ่งมีเพียงไม่กี่วัดทั่วไทยที่ได้เกียรตินี้

ถ้าอยากรู้เรื่องเครือข่ายวัดในเขตเมืองเก่าเชียงใหม่เพิ่มเติม ลองอ่าน คู่มือวัดในเชียงใหม่ ที่เปรียบเทียบวัดเด่นๆ แบบเข้าใจง่าย

ภายในวัดมีอะไรให้ชมจริงๆ

ซุ้มประตูวัดหันไปทางตะวันออกอยู่ปลายถนนราชดำเนิน ใกล้ถนนสิงหราช มีสิงห์เฝ้าประตู เดินเข้ามาจะเจอลานกว้างร่มรื่นด้วยต้นไม้ใหญ่ เย็นสบายกว่าหลายวัดในเมืองเก่า พื้นที่แต่ละอาคารโปร่งกว่ามาก ถ่ายรูปแต่ละหลังได้สบายโดยไม่เจอสิ่งปลูกสร้างอื่นบังสายตา

วิหารลายคำ

โครงสร้างหลักที่โดดเด่นที่สุดทั้งในสายตานักท่องเที่ยวและผู้ศรัทธาคือวิหารลายคำ สร้างขึ้นตั้งแต่ศตวรรษที่ 20 เป็นอาคารหลังย่อมหลังคาต่ำ 3 ชั้น มุงกระเบื้องเซรามิกสีส้มและเขียว งานไม้ด้านนอกโดดเด่น มีแผ่นปูนปั้นลงรักปิดทองเล่าเรื่องสังข์ทองและสุวรรณสามจากชาดกต่างๆ แน่นอนว่าทุกแผงปั้นนั้นควรชมใกล้ๆ ด้านในเป็นที่ประดิษฐานพระพุทธสิหิงค์ รายล้อมด้วยเครื่องสักการะ พระสงฆ์ และแผ่นทองปิดองค์พระ ถ่ายรูปในวิหารได้แต่ควรถ่ายแบบสุภาพและงดใช้แฟลช

วิหารหลวง (ศาลาประชุมหลัก)

วิหารใหญ่อีกหลังตั้งอยู่บนฐานสูง สร้างขึ้นใหม่สมัยรัชกาลเจ้าแก้ว (ศตวรรษที่ 24) มองดูสง่างามกว่าวิหารลายคำ ภายในมีพระพุทธรูปหมู่ ทั้งปางนั่งและยืน จิตรกรรมฝาผนังเป็นภาพชาดกและชีวิตคนล้านนาโบราณ ให้รายละเอียดเรื่องแต่งกาย บ้านเรือน และวัฒนธรรมช่วงนั้น ช่วยให้เห็นบริบททางประวัติศาสตร์ได้ดี

เจดีย์ใหญ่ และ หอไตร

เจดีย์องค์หลักเป็นทรงระฆังฐานสีขาว ยอดปิดทอง เชื่อกันว่าเป็นสถานที่บรรจุอัฐิพระเจ้าคำฟูและพระธาตุอีกหลายองค์ สำหรับหอไตรหรือห้องสมุดคัมภีร์ ตั้งอยู่บนฐานสูงเหนือสระน้ำ ดีไซน์เพื่อป้องกันคัมภีร์ใบลานจากแมลงและความชื้น หอไตรนี้นับว่าสมบูรณ์และเก่าแก่ที่สุดแห่งหนึ่งของล้านนา

บรรยากาศวัดเปลี่ยนไปแต่ละช่วงเวลา

เช้าตรู่ระหว่าง 6.30-8.30 น. คือเวลาที่วัดดูเป็นชีวิตจริง พระในจีวรเหลืองเดินไปมาระหว่างวิหารกับกุฏิ คนท้องถิ่นมากราบไหว้จุดธูปหน้าศาลเล็กๆ แถวหอไตร แสงเช้าส่องเฉียงผ่านลายไม้วิหารลายคำ คนยังน้อย กลิ่นมาลัยมะลิและควันธูปอวลอยู่ทั่ว

ช่วงสายๆ นักทัวร์เริ่มทยอยเข้า ระหว่าง 10 โมงถึงเที่ยงคนจะเยอะมาก บางทีรถทัวร์ก็ปล่อยแขกพร้อมกันหน้าวัด บรรยากาศยังเคารพศรัทธาอยู่แต่ถ้าอยากถ่ายภาพให้โล่งก็ต้องใจเย็น รอช่วงบ่าย (หลังสามโมง) แสงจะนุ่มขึ้นและคนก็เบาบางอีกครั้ง

วันพระ (วันขึ้น/แรมตามปฏิทินจันทรคติ) วัดจะคึกคักด้วยเสียงสวดมนต์ในวิหาร ใครมาเจอจังหวะนี้ลองยืนฟังหน้าวิหารซักแป๊บ จะได้อรรถรสที่ต่างจากวันธรรมดา

ถ้าอยากได้ช่วงถ่ายภาพวัดทั่วเมืองเก่าแบบโล่งๆ แนะนำดู คู่มือถ่ายภาพในเชียงใหม่ เส้นทางแนะนำนี้เริ่มที่วัดพระสิงห์แล้วเดินต่อไปทางตะวันออก

คำแนะนำเที่ยวง่ายๆ สำหรับมือใหม่

แต่งกายสุภาพ ห้ามผ่าไหล่หรือเห็นเข่า หน้าประตูวัดมีโสร่งให้ยืมหากจำเป็น แต่ถ้าใส่ชุดเรียบร้อยมาตั้งแต่แรกจะเดินสบายกว่าโดยเฉพาะอาคารด้านใน ร้องเท้าต้องถอดก่อนเข้าวิหารและโถงต่างๆ

วัดนี้เดินถึงง่ายจากทุกจุดในเมืองเก่า จากประตูท่าแพเดินตรงเข้าถนนราชดำเนินประมาณ 15 นาที จากย่านนิมมานนั่งสองแถวแดงเข้าสู่เมืองเก่าแล้วเดินจากประตูสวนดอกขึ้นเหนืออีก 10 นาที ที่ถนนสิงหราชมีที่จอดรถสำหรับผู้ขับรถหรือเช่ามอเตอร์ไซค์

ควรเผื่อเวลาอย่างน้อย 45 นาทีสำหรับชมจุดสำคัญ 3 จุดหลัก ถ้ามีเวลา 1-1.5 ชั่วโมง จะช้าๆ ดูจิตรกรรมฝาผนังกับงานไม้นอกอาคารได้เต็มที่ วัดนี้ไม่มีเครื่องเสียงบรรยายให้ยืมในสถานที่ ต้องศึกษาด้วยตัวเองหรือจ้างไกด์แล้วจะได้ประสบการณ์ลึกกว่า

วัดพระสิงห์เป็นจุดตั้งต้นที่ดีสำหรับเดินสายวัดในเช้าเดียว แนะนำต่อด้วย วัดเจดีย์หลวง และ วัดพันเตา เดินถึงแค่ไม่กี่นาที ได้ครบวัดสำคัญสายล้านนาในรอบเดียว

ใครบ้างเหมาะมา ใครบ้างอาจไม่อิน

วัดพระสิงห์เหมาะกับคนที่ชอบเตรียมตัวล่วงหน้า เช่น รู้เรื่องพระพุทธสิหิงค์ รู้จักศิลปะล้านนา หรือเคยชมวัดอื่นในเมืองก่อนแล้วจะเปรียบเทียบได้ ถ้าไม่รู้ที่มาอาจมองข้ามความพิเศษไปเพราะมีวัดเยอะเหลือเกินในเชียงใหม่

ใครเวลาจำกัดมากหรือเคยไปวัดสำคัญภาคเหนืออื่นๆ แล้ว อาจรู้สึกว่าบรรยากาศคุ้นๆ ไม่จำเป็นต้องแวะซ้ำ แต่หากจะเลือกวัดเดียวเพื่อดูศิลปะและสถาปัตยกรรมล้านนาอย่างสมบูรณ์ วัดพระสิงห์ยังคงเป็นตัวเลือกที่ครบและลึกที่สุด

ถ้าจะวางแผนเที่ยวให้คุ้ม ดู แผนการเดินทางเชียงใหม่ 3 วัน วางให้วัดพระสิงห์อยู่ต้นวันเช้า ต่อด้วยศูนย์วัฒนธรรมเมืองเชียงใหม่และเดินเล่นรอบคูเมือง รับรองคุ้ม