ซูเปอร์คีเลน: สวนสาธารณะของโลกที่โคเปนเฮเกน

Superkilen คืออะไรจริง ๆ

ซูเปอร์คีเลนคือสวนสาธารณะที่ทอดตัวยาวราว 750 เมตรกลางย่านนอร์เรโบร เขตที่หนาแน่นและหลากหลายที่สุดของโคเปนเฮเกน เปิดให้บริการตั้งแต่เดือนมิถุนายน 2012 หลังใช้เวลาดีไซน์ระหว่างปี 2009-2010 รวมพื้นที่ประมาณ 30,000 ตารางเมตร เป็นโครงการร่วมของเทศบาลโคเปนเฮเกนและมูลนิธิเอกชน Realdania ชื่อซูเปอร์คีเลนแปลตรงตัวจากเดนมาร์กว่า "ลิ่มยักษ์" เพราะรูปร่างแคบยาวคล้ายลิ่มแทรกระหว่างอาคารและทางจักรยาน

โครงการนี้เกิดจากการร่วมมือของ 3 สตูดิโอสถาปัตย์: Bjarke Ingels Group (BIG) วางคอนเซ็ปต์และมาสเตอร์แพลน, Topotek1 คุมภูมิสถาปัตย์ และกลุ่มศิลปิน SUPERFLEX จากโคเปนเฮเกนดูแลงานศิลป์และเลือกวัตถุต่าง ๆ ผลลัพธ์ที่ได้ไม่ใช่สวนธรรมดา — ไม่มีแปลงดอกไม้เก๋ ๆ หรือน้ำพุสวยงามแบบคลาสสิก — แต่กลายเป็นที่รวมของวัตถุในเมืองจากกว่า 60 ประเทศ สะท้อนชาติพันธุ์ของผู้คนกว่า 57 ประเทศที่อาศัยในพื้นที่นี้

3 โซน 3 สี: เดินเล่นไปตามบล็อกสีสัน

สวนนี้แบ่งเป็น 3 โซนหลัก ๆ แต่ละส่วนมีโทนสีและบรรยากาศเฉพาะตัว ถ้าเดินจากใต้ขึ้นเหนือจะผ่าน Red Square, Black Market (หรือ Black Square) และ Green Park การใช้สีไม่ได้ทำเพื่อตกแต่งธรรมดา แต่ชี้ให้เห็นถึงการเปลี่ยนฟังก์ชัน สังคม และอารมณ์ของแต่ละพื้นที่

Red Square

Red Square อยู่สุดทิศใต้ติดกับ Nørrebrogade โซนนี้มีความเป็นเมืองและพลุกพล่านที่สุด พื้นปูสีแดงลึกสดลากไล่ไปตามผนัง ทำให้บรรยากาศดูเหนือจริงโดยเฉพาะช่วงบ่ายแสงต่ำ มีสนามกีฬาขนาดเล็ก เวทีมวย ส่วนน้ำพุขนาดใหญ่ที่เด็ก ๆ มักใช้เล่นน้ำวันอากาศร้อน เสียงรอบตัวจะคึกคักทั้งล้อสเก็ต เตะฟุตบอล และเสียงพูดภาษาเดนมาร์ก อาหรับ โซมาลีปะปนกันอย่างออกรส

Black Market

โซนกลางปูพื้นยางมะตอยสีดำ มีเส้นขาวไหลโค้งคล้ายแผนที่หรือภาพกราฟเทคนิคัล โซนนี้คนท้องถิ่นใช้เดินทางเป็นประจำ ปั่นจักรยานผ่านไม่ขาดสาย และม้านั่งเต็มไปด้วยคนกินข้าวกลางวันหรือรอเวลา วัตถุต่าง ๆ มีทั้งฝาท่อญี่ปุ่น เครื่องเล่นปีนป่าย Octopus จากญี่ปุ่น และป้ายไฟนีออน ใครรีบเดินจะพลาดรายละเอียดเด็ด ๆ ไปเยอะ

Green Park

ส่วนเหนือสุดกลายเป็นพื้นที่หญ้าไหลเนินนิ่มสบาย สีเขียวโซนนี้เป็นสวนที่ดูปกติกว่าที่สุดเมื่อเทียบกับอีกสองโซน แต่ของตกแต่งที่นี่ไม่ได้ธรรมดา ม้านั่ง เครื่องออกกำลังกาย และเครื่องเล่นเด็กถูกนำเข้ามาหลากหลายประเทศ พร้อมตราโรงงานดั้งเดิม วันแดดดีช่วงบ่ายจะเห็นครอบครัวปูเสื่อปิกนิก หนุ่มสาวนั่งบนหญ้า หมาวิ่งเล่นไปมา

เบื้องหลังแนวคิดวัฒนธรรม

นอร์เรโบรขึ้นชื่อว่าย่านที่ซับซ้อนสุดในโคเปนเฮเกน ทั้งครอบครัวแดนิชชนชั้นแรงงาน ผู้อพยพจากตะวันออกกลาง แอฟริกาตะวันออก เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ นักเรียน ศิลปิน และครีเอทีฟ อยู่ร่วมกันอย่างแออัด การปะทะกับการร่วมมือเกิดควบคู่กันเสมอ ซูเปอร์คีเลนออกแบบมาโดยเฉพาะเพื่อตอบโจทย์พื้นที่แบบนี้

งานออกแบบนี้มีชาวนอร์เรโบรเข้ามาร่วมเลือกวัตถุที่อยากได้มาจากประเทศหรือชุมชนของตัวเอง ไม่ใช่แค่สัญลักษณ์เก๋ ๆ แต่แต่ละชิ้นมีเรื่องของผู้คนจริง ๆ SUPERFLEX ช่วยประสานนำเข้า จัดส่ง และติดตั้งวัตถุเหล่านี้ในสวน

แนวคิดดีไซน์มีส่วนร่วมแบบนี้ ทำให้ซูเปอร์คีเลนได้รับการยอมรับระดับนานาชาติ และคว้ารางวัล Aga Khan Award for Architecture ปี 2016 สำหรับใครที่อินกับการใช้ดีไซน์สร้างสังคมแบบโคเปนเฮเกน อย่าลืมต่อทริปไปที่ Danish Architecture Center ซึ่งมีนิทรรศการเกี่ยวกับพื้นที่สาธารณะและงานผังเมืองของเดนมาร์กเสมอ

ช่วงเวลาไหนที่สวนเปลี่ยนอารมณ์ที่สุด

เช้าตรู่ราว 7-9 โมง เป็นช่วงที่พื้นที่นี้ดูเป็นชุมชนมากที่สุด เช้านี้จะมีนักปั่นจักรยานผ่านเรื่อย ๆ บ้างก็จูงหมาข้ามฝั่ง Green Park แสงอ่อน ๆ ทำให้สีแดงสวยมาก เหมาะสำหรับถ่ายรูปที่สุด เพราะแสงนุ่ม สีสด ไม่มีผู้คนรบกวนเฟรม

กลางวันคนจะเต็มบริเวณ Black Market โดยเฉพาะช่วงพักเที่ยง ที่นั่งริมแดดจะเต็มไปด้วยชาวเมืองมานั่งกินข้าว หยอกล้อ เล่นมือถือ หรือเล่นกับเพื่อน นี่คือจังหวะที่สวนดูเป็นที่พบปะของคนพื้นที่จริง ๆ ไม่ใช่แค่แหล่งท่องเที่ยว ใครอยากนั่งดื่มด่ำกับวัตถุต่าง ๆ สบาย ๆ เวลานี้เหมาะมาก

เย็นหน้าร้อนสวนยิ่งคึกคัก Red Square ถูกใช้เล่นยาวถึงค่ำ ไฟนีออนและลูกเล่นแสงทำให้บรรยากาศเปลี่ยนไป ฝูงชนเริ่มเป็นวัยรุ่น-นักเรียนมากขึ้น ถ้าเป็นหน้าหนาวคนบางตา สวนดูเหงา เงียบ สีพื้นกับท้องฟ้าหม่นยิ่งตัดกันสุดขั้ว ฟีลคนละโลกกับหน้าร้อนเลย

เดินทางมายังนอร์เรโบรและวิธีสำรวจย่าน

ซูเปอร์คีเลนอยู่ติด Nørrebrogade ถนนหลักของย่านที่มีรถเมล์หลายสายผ่าน จากตัวเมืองปั่นจักรยานมาได้ง่ายสุด เพราะเส้นทางปั่นต่อเชื่อมเข้าถึงสวนโดยตรง ระบบจักรยานของโคเปนเฮเกนดีมาก ไม่ต้องดูแผนที่ก็มาได้

เดินชมสวนตลอดความยาว 750 เมตรแบบเนิบ ๆ พร้อมแวะอ่านป้ายวัตถุจะใช้เวลาราว 20-30 นาที ส่วนใหญ่แล้วคนจะเดินเล่นรวมกับสำรวจย่านนอร์เรโบร ร้านกาแฟ เบเกอรี่ และแผงอาหารอิสระเพียบทั้งแนวถนนหลักและตรอกข้าง ๆ หรือจะไปเดินตลาดที่ Torvehallerne เดินไปใต้แค่ 15 นาที กินหรือแวะกาแฟก่อนเข้าเมืองสบาย ๆ

ถ้ามาโคเปนเฮเกนครั้งแรก อยากแบ่งเวลาสำรวจให้คุ้ม ซูเปอร์คีเลนเหมาะกับทริปครึ่งวันรวมกับ Assistens Cemetery อยู่ห่างไปฝั่งตะวันตกไม่กี่นาที ที่นี่เป็นสุสานของ Hans Christian Andersen และ Søren Kierkegaard ได้ฟีลสัมผัสย่านทั้งยุคศตวรรษที่ 19 กับโปรเจกต์ดีไซน์ศตวรรษที่ 21 ในพื้นที่เดียว

รีวิวตรง ๆ: จุดแข็งจุดอ่อน

ซูเปอร์คีเลนเป็นสวนที่น่าทึ่งทั้งในแนวคิดและการลงมือทำของจริง วัตถุที่เลือกมีตัวตนจริง ความมีส่วนร่วมของผู้คนก็จริงจัง ใครตั้งใจอ่านเรื่องราวของแต่ละชิ้นในสวนจะได้ประสบการณ์ที่หลากหลายลึกซึ้งกว่ามาเดินผ่าน ๆ แบบคาดหวังสวนสีเขียวธรรมดา

แต่ก็มีเสียงวิจารณ์จากดีไซเนอร์เมืองเหมือนกัน ว่าการหยิบของจาก 60 ประเทศอาจกลายเป็นการโชว์ความแตกต่างเฉย ๆ ไม่ได้ช่วยลดความเหลื่อมล้ำของชุมชนจริง ๆ สวนนี้สวยแน่ แต่ความเท่าเทียมเป็นอีกเรื่องที่ดีไซน์ตอบไม่ได้ทั้งหมด

ในทางปฏิบัติ สวนนี้ไม่เหมาะถ้าเจออากาศแย่ ๆ เพราะพื้นเปิดโล่ง ไม่มีร่มเงาหรือที่หลบฝน พื้นสีอาจลื่นถ้าเปียก ใครหวังจะเข้ามาซึมซับสวนเขียวร่มรื่นหรือส่องสัตว์จะผิดหวัง เพราะนี่คือโปรเจกต์ออกแบบเมือง ไม่ใช่สวนหย่อม

โน้ตฉบับจริงจังสำหรับคนจะไป

แนะนำให้ใส่รองเท้าสบาย เดินง่าย พื้นบางโซนโดยเฉพาะ Red Square อาจขรุขระหรือลื่นนิด ๆ ไม่เหมาะกับรองเท้าแฟชั่นหรือแตะ ที่นี่ไม่มีจุดตรวจคน ไม่มีฝากกระเป๋า ไม่มีทัวร์ไกด์ onsite แต่หาข้อมูลรายละเอียดได้จากเว็บของ BIG และ SUPERFLEX ก่อนมา

สวนเปิดฟรีและไม่มีวันปิด เหมาะกับใครที่วางแผนเที่ยวโคเปนเฮเกนแบบประหยัดมาก ๆ หรือมีเวลาน้อยก็แวะชมเฉพาะ Superkilen ได้ใน 1 ชั่วโมง ถ้าอยากวางแพลนครบสายดีไซน์ให้ดูที่ แผนการท่องเที่ยวโคเปนเฮเกนแบบประหยัด และ คู่มือการออกแบบและสถาปัตยกรรมโคเปนเฮเกน เพราะจะครอบคลุมโปรเจกต์ออกแบบสร้างสรรค์ในเมืองให้แน่น ๆ

สายปั่นควรรู้ว่าทางจักรยานในสวนเป็นเส้นทางหลัก used by commuters ไม่ใช่ทางเล่นปั่นฟรี ๆ อยู่ฝั่งขวาและส่งสัญญาณทุกครั้งก่อนจอดหรือหยุด