สุสานแอสซิสเตนส์: พื้นที่สีเขียวยอดนิยมและแหล่งประวัติศาสตร์แห่งนอร์เรโบร

สุสานแอสซิสเตนส์คือที่ไหน?

สุสานแอสซิสเตนส์ไม่ใช่พิพิธภัณฑ์ ไม่ใช่อนุสรณ์สถาน และไม่ใช่สวนสาธารณะแบบปกติ แต่มันคือทั้งสามอย่างในเวลาเดียวกัน ก่อตั้งขึ้นในปี 1760 นอกกำแพงเมืองโคเปนเฮเกนยุคเก่า เดิมทีเกือบทั้งหมดใช้ฝังศพชาวบ้าน เพราะสุสานในตัวเมืองแน่นขนัดขึ้นเรื่อย ๆ เวลาผ่านไป มันได้กลายมาเป็นหนึ่งในสถานที่ฝังศพที่มีเกียรติที่สุดในประวัติศาสตร์งานศพของเดนมาร์ก ทุกวันนี้ สุสานแห่งนี้เป็นเหมือนสวนสาธารณะของชาวนอร์เรโบร มีคนอ่านหนังสือบนม้านั่ง นักปั่นจักรยานลัดผ่านระหว่างทางกลับบ้าน และหลุมฝังศพของนักคิดหัวกะทิระดับประเทศกระจายอยู่เงียบ ๆ โดยแทบไม่มีป้ายชี้ หรือรั้วขวาง เจอกันโดยบังเอิญก็ยังมี

สุสานกินพื้นที่ใหญ่มากในย่านนอร์เรโบร และมักถูกมองว่าเป็นพื้นที่สีเขียวที่กว้างที่สุดของฝั่งนี้ของเมือง จุดนี้สำคัญ เพราะที่นี่ไม่ใช่แหล่งท่องเที่ยวที่จัดตกแต่งแบบแน่นเป๊ะ ทุกอย่างอยู่กระจายกัน ต้องเดินแบบไม่รีบถึงจะสนุก ถ้าตั้งใจมาหาหลุมศพใครเป็นพิเศษ อาจต้องใช้ความอดทนเล็กน้อย

เวลาเปิดและการเดินทาง

สุสานเปิดทุกวันตลอดทั้งปี ช่วงเมษายนถึงกันยายน ประตูจะเปิด 07:00-22:00 น. ได้แสงเย็นยาวตอนหน้าร้อน ตุลาคมถึงมีนาคม ลดเหลือ 07:00-19:00 น. ไม่มีค่าเข้า ไม่ต้องลงทะเบียน เดินเข้าได้เลย

ทางที่ง่ายที่สุดด้วยขนส่งสาธารณะ คือรถเมล์สาย 5C วิ่งถนน Nørrebrogade ลงป้าย Kapelvej เดินเข้าไปอีกนิดเดียว ถ้ามาจากสถานี Nørreport เดินประมาณ 25 นาที ข้ามสะพาน Dronning Louises Bro (จุดนี้ก็วิวสวยน่าแวะหยุด) แล้วตามถนน Nørrebrogade ไปทางตะวันตกเฉียงเหนือ ก่อนเลี้ยวซ้ายเข้า Kapelvej ระหว่างทางเดินผ่าน Nørrebro ก็จะได้สัมผัสบรรยากาศชุมชนก่อนถึงสุสาน

ทางเดินในสุสานเป็นพื้นเรียบ มีทั้งกรวดและดินอัดแน่น คนใช้วีลแชร์ต้องระวังเรื่องพื้นขรุขระในบางจุด อาจเข้าถึงได้ไม่ครอบคลุม โดยเฉพาะโซนเก่า

สุสานคนดัง: ใครถูกฝังที่นี่บ้าง

ชื่อที่ดึงดูดนักท่องเที่ยวที่สุดคือ Hans Christian Andersen กับสุสานของเซอเริน เคียร์เคอกอร์ ต้องบอกไว้ก่อนเลยว่า หลุมศพของทั้งคู่ไม่ได้ใหญ่โตหรือโอ่อ่า หลุมศพของแอนเดอร์เซนเป็นแท่งหินเรียบง่าย สมถะแม้ผู้แต่งจะเป็นตำนานประจำโลก ส่วนของเคียร์เคอกอร์ในสุสานครอบครัว ก็เด่นแต่เรียบ ๆ เช่นกัน ไม่มีป้ายหรือเครื่องหมายบ่งบอกใด ๆ ว่าอยู่กับ “บิดาแห่งปรัชญาอัตถิภาวนิยม” ความเรียบง่ายตรงนี้เองทำให้บรรยากาศสัมผัสได้ถึงความลึกโดยไม่ต้องมีอะไรอลังการ

ศิลปินดังอย่าง Christoffer Wilhelm Eckersberg กับศิษย์ของเขา Christen Købke ก็ถูกฝังที่นี่ รวมถึง นีลส์ บอร์ นักฟิสิกส์เจ้าของโมเดลอะตอมผู้เปลี่ยนแปลงวงการวิทยาศาสตร์ยุคศตวรรษที่ 20 บอร์เสียชีวิตในปี 1962 ถูกฝังที่นี่เช่นกัน เดินตามสุสานจะพบทั้งนักเขียนเทพนิยาย นักปรัชญา จิตรกรยุคทองของเดนมาร์ก 2 คน และนักวิทยาศาสตร์รางวัลโนเบล เหมือนได้เห็นบทสรุปวัฒนธรรมและปัญญาชนเดนมาร์กในรอบสามร้อยปีแบบย่อ

สุสานยังคงใช้งานอยู่ หมายความว่ามีการฝังศพใหม่ ๆ คู่กับหลุมศพเก่า ไม่มีเส้นแบ่งเลยว่าคนดังหรือธรรมดาอะไร คือเจตจำนงของสถานที่ หลุมศพของบุคคลสำคัญก็อยู่รวมกับศิลาสีซีด ๆ ของชาวบ้าน ไม่มีชื่อในประวัติศาสตร์แล้วหลายร้อยราย

บรรยากาศแต่ละช่วงเวลาที่แตกต่าง

เช้า ๆ โดยเฉพาะวันธรรมดา เงียบมาก มีแค่เสียงนกร้อง จักรยานวิ่งผ่านเป็นครั้งคราว กับเสียงฝีเท้ากระทบกรวด แสงแดดอ่อน ๆ ส่องลอดต้นไม้สูงใหญ่ โดยเฉพาะช่วงใบไม้ผลิถึงต้นฤดูร้อน ร่มไม้เขียวสุด ๆ แถมกลิ่นหญ้าตัดใหม่กับดินฉ่ำ ๆ ชวนให้รู้สึกสดชื่น

สาย ๆ ผู้คนจะเริ่มทยอยมากับหมา รถเข็นเด็ก หรือหนังสือ นี่คือฟังก์ชั่นสวนของชุมชนอย่างแท้จริง ไม่รู้สึกว่าลบหลู่ ทุกคนปฏิบัติกับสุสานเหมือนเป็นส่วนหนึ่งของย่านมานานแล้ว ความเศร้า ความทรงจำ และชีวิตประจำวันอยู่ร่วมกันอย่างเป็นธรรมชาติ

เย็นฤดูร้อนถือว่าโรแมนติกมากสำหรับนักท่องเที่ยว แสงฤดูร้อนในโคเปนเฮเกนช่วงมิถุนายน–กรกฎาคม จะอยู่ยาวถึงสามทุ่ม ทองอร่ามยามเย็นส่องเข้าหินสีเข้มเก่าแก่แบบชวนถ่ายรูป คนจะน้อยกว่ากลางวัน อากาศเย็นสบาย และเวลาเปิดก็กว้างขวาง จึงไม่ต้องรีบเร่งอะไร

สุสานแอสซิสเตนส์ในฐานะประวัติศาสตร์โคเปนเฮเกน

สุสานนี้เริ่มใช้ในปี 1760 นอกกำแพงเมืองโบราณ เกือบทั้งหมดฝังชาวบ้านธรรมดา เพราะสุสานเดิมในเมืองแน่นขนัด ช่วงแรกคนชั้นสูงยังอายถ้าถูกฝังที่นี่ แต่พอเมืองขยายกับต้นไม้เติบโตกลายเป็นสวนสวย สุสานก็ได้รับความนิยมมากขึ้น โดยเฉพาะช่วงศตวรรษที่ 19 ยุคทองวัฒนธรรมเดนมาร์ก ครอบครัวมีชื่อเสียงจึงหันมาฝังศพที่นี่มากขึ้น หากอยากรู้ว่ากรุงโคเปนเฮเกนพัฒนารอบวัฒนธรรมอย่างไรในช่วงนั้น ลองอ่าน คู่มือการออกแบบและสถาปัตยกรรมโคเปนเฮเกน จะได้เห็นเบื้องหลังการเปลี่ยนแปลงภาพลักษณ์ของเมืองด้วย

ร่มเงาต้นไม้ใหญ่ที่สวยมากทุกวันนี้ ใช้เวลากว่าร้อยปีกว่าจะเป็นแบบนี้ได้ ไม่ว่าจะเป็นต้นลินเดน, แอช หรือแพลน ทุกต้นแผ่ขนาดใหญ่เหมือนโครงสร้างหลักในพื้นที่ พวกมันบอกเราว่าสถานที่แห่งนี้เติบโตตามกาลเวลามากกว่าการออกแบบ

ทิปถ่ายรูปและเดินเล่นแบบชาวท้องถิ่น

สำหรับช่างภาพ โคเปนเฮเกนมักมีฟ้าครึ้ม ๆ ซึ่งกลับช่วยให้รายละเอียดหินเก่า มอสสีเขียว และตัวอักษรบนรั้วเหล็กหรืองานแกะสลักดูเด่นแบบไม่เกิดแสงเงารุนแรง ถ้าอยากถ่ายวิวระนาบต้นไม้ แนะนำใช้เลนส์มุมกว้าง ส่วนสายมาโครหรือมือถือโหมดโฟกัสใกล้ ถ่ายลายตะไคร่น้ำ อักษรสลัก หรือผิวสัมผัสหินก็สวย

รองเท้าเรียบธรรมดาก็เดินได้ทั่วส่วนใหญ่ของสุสาน ถ้าเป็นช่วงตุลาคม–เมษายน บางจุดดินจะนุ่มหรือเฉอะแฉะ โดยเฉพาะหลังฝนตก อาจต้องใส่รองเท้ากันน้ำ พื้นที่ด้านในกว้าง เดินชิล ๆ ใช้เวลาราว 1–2 ชั่วโมง แต่ถ้ามีเวลาแค่ 45 นาที แนะนำเดินเฉพาะแกน Kapelvej กับโซนตะวันออกซึ่งรวมสุสานคนสำคัญไว้เยอะที่สุด

สุสานแอสซิสเตนส์ตั้งอยู่ในนอร์เรโบร เป็นย่านที่ดีที่สุดย่านหนึ่งของโคเปนเฮเกนเรื่องอาหาร ร้านค้าอิสระ และวิถีท้องถิ่น ตลอดถนน Nørrebrogade มีคาเฟ่และอาหารกลางวันที่ดีมาก ควรจัดครึ่งวันให้เดินสุสานควบเที่ยวรอบย่านนี้ ถ้ากำลังวางแพลนเที่ยวโคเปนเฮเกน ลองอ่าน คู่มือเดินชมโคเปนเฮเกน มีเส้นทางเดินเที่ยวผ่านนอร์เรโบรที่เหมาะจัดรวมกับที่นี่ได้ลงตัว

แหล่งนี้คุ้มค่ากว่าที่เล่าต่อกันไหม?

ต้องขอเตือนไว้ก่อน ถ้าคุณตั้งใจมาที่นี่เพื่อดูหลุมศพคนดังแบบเดียวกับการเยือนสุสานอื่น ๆ โดยไม่ได้อินกับประวัติศาสตร์เดนมาร์กหรือชีวิตของแอนเดอร์เซน เคียร์เคอกอร์ คุณอาจรู้สึกว่าค่อนข้างจืด หลุมศพเองไม่ได้ยิ่งใหญ่ ไม่มีศูนย์จัดแสดงหรือเสียงบรรยาย หรือป้ายรายละเอียดครบอย่างสุสานดังในปารีส ถ้าคาดว่าจะได้เห็นอะไรอลังการแบบ Père Lachaise ที่นี่จะดูเงียบเนิบ ๆ กว่ามาก

ในทางกลับกัน ถ้าเคยอ่านนิทาน อาจอินกับปรัชญาอัตถิภาวนิยมหรือสนใจวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์เดนมาร์ก จะรู้สึกว่าการยืนอยู่ข้างหลุมศพเหล่านี้พิเศษไปอีกแบบ สายชอบเดินสำรวจ ชอบถ่ายรูป หรืออยากหาร่มเงาและความสงบในเมืองก็ใช่ สำหรับครอบครัวที่มีเด็กและเคยอ่านนิทานของแอนเดอร์เซน จะยิ่งเชื่อมโยงมากขึ้น ดูข้อมูลเที่ยวโคเปนเฮเกนกับเด็กเพิ่มเติมใน คู่มือโคเปนเฮเกนสำหรับครอบครัว ได้เลย

ใครควรข้ามสุสานแอสซิสเตนส์: นักท่องเที่ยวที่มีเวลาเที่ยวโคเปนเฮเกนสั้น ๆ และยังไม่เห็นแลนด์มาร์กสำคัญ คนที่ไม่ชอบสุสานจริง ๆ ต่อให้มีเรื่องราวทางวัฒนธรรมก็ตาม เพราะที่นี่ต้องอาศัยความเข้าใจเชิงประวัติศาสตร์ และต้องเปิดใจพอสมควร สำหรับบางคน อาจเป็นแค่พื้นที่สีเขียวดี ๆ ในย่านที่มีอย่างอื่นให้เลือกอีกเยอะ