พิพิธภัณฑ์ระบบขนส่งลอนดอน: คู่มือเที่ยวครบจบในที่เดียว

พิพิธภัณฑ์ระบบขนส่งลอนดอนคืออะไร

พิพิธภัณฑ์ขนส่งลอนดอนตั้งอยู่ในตลาดดอกไม้ยุควิกตอเรียมุมตะวันออกเฉียงใต้ของ Covent Garden ตัวอาคารเหล็กหล่อกับกระจก หลังคาสูงโปร่ง สร้างขึ้นตั้งแต่ปี 1871 จากงานออกแบบของ William Rogers ตั้งแต่พิพิธภัณฑ์ย้ายมาเมื่อปี 1980 และรีโนเวตใหญ่ในปี 2007 อาคารนี้ก็กลายเป็นส่วนหนึ่งของเสน่ห์ ทั้งเสากลมเหล็ก หลังคาสูงโปร่งและมิติอุตสาหกรรมยุคนั้น คือเวทีที่สมบูรณ์สำหรับรถเมล์สองชั้นและตู้รถไฟใต้ดินแบบโบราณ

อย่าให้ชื่อพิพิธภัณฑ์ดูเป็นทางการจนพาลเบือนหนี นี่ไม่ใช่ห้องเอกสารตารางเดินรถให้กรอกเฉยๆ แต่เป็นรวบรวมเรื่องราวการเดินทางกว่า 200 ปี จากรถม้าสมัย 1820-1830 ไปจนถึงยุคไฟฟ้าของ Tube, บทบาทขนส่งยามสงคราม, และความคิดสร้างสรรค์ด้านดีไซน์ที่ผลิตโปสเตอร์ดังอย่างแผนที่ Tube ของ Harry Beck และโลโก้กลมแดงที่เห็นทุกวันนี้ ที่นี่เล่าให้เห็นว่าโครงสร้างระบบขนส่งมีผลต่อหน้าตา เมือง วัฒนธรรม และความเป็นลอนดอนมากกว่าสิ่งใด

ตัวอาคารและบรรยากาศรอบข้าง

เดินมาจากฝั่ง Piazza จะเจอสถานที่ท่องเที่ยวคึกคักมาก หน้าพิพิธภัณฑ์ก็เป็นลานปูหินมีนักแสดงเปิดหมวก ร้านคาเฟ่มีโต๊ะล้นฟุตบาท เสียงดังลอดซุ้มโค้งเข้ามา ตัวทางเข้าพิพิธภัณฑ์อยู่ตรงหัวมุมแบบเนียนๆ แทบไม่สังเกตถ้าไม่ตั้งใจหา ร้านขายของที่ระลึกชั้นล่างเข้าฟรี ไม่ต้องซื้อตั๋ว เผื่อใครอยากเลือกซื้อของหรือดูโปสเตอร์ Tube แบบจำลองโดยไม่ต้องเดินเที่ยวเต็มรอบ

พอเข้า Main Hall จะเห็นความใหญ่โตของอาคารวิกตอเรียชัดเจน รถเมล์และรถรางขนาดจริงจอดเรียงเต็มพื้น ถึงหลังคาสูงลิบแสงลอดกระจก กลิ่นโลหะบางๆ ผสมฝุ่นนิดๆ สไตล์รถเก่าแต่รักษาดี วันที่อากาศแจ่มใส แสงอาทิตย์ตกต้องสวยราวกับโรงละคร ถ้าวันครึ้ม บรรยากาศก็ดูเท่แบบอุตสาหกรรม เหมาะกับธีมคอลเลคชั่นนี้อยู่ดี

ชมนิทรรศการ: เดินทีละชั้นมีอะไรบ้าง

ของสะสมถาวรจัดเรียงตามช่วงเวลาแต่ละยุค เชื่อมแต่ละชั้นด้วยบันไดและลิฟต์ ชั้นล่างเน้นโชว์ยานพาหนะขนาดเต็ม ทั้งรถม้ารุ่นเก่า รถเมล์เครื่องยนต์รุ่นต้นๆ และรถรางให้ขึ้นสำรวจใกล้ๆ จะปีนขึ้นรถเมล์ยุค 1930 แล้วนั่งบนเบาะไม้เก่าก็ได้ ฟินมากกว่าแค่มองในตู้โชว์แน่นอน เด็กๆที่มาก็พุ่งเข้าหารถทันที

ชั้นบนเกี่ยวกับประวัติรถไฟใต้ดินลอนดอนโดยตรง โชว์ตู้โดยสาร อุปกรณ์สัญญาณ เฟอร์นิเจอร์สถานี และปัญหาวิศวกรรมของการขุดอุโมงค์ผ่านเมืองที่เต็มไปด้วยท่อและฐานราก เดินดูส่วนนิทรรศการเกี่ยวกับสงครามที่นำสถานีใต้ดินมาใช้เป็นหลุมหลบภัยแล้วจะเห็นว่าทำการบ้านมาดี มีทั้งภาพถ่าย บันทึกปากเปล่า และวัตถุต้นฉบับ แถมตรงนี้ออกแบบเสียงให้เงียบพิเศษ ช่วยให้บรรยากาศอินมากขึ้น

ของสะสมกลุ่มงานออกแบบกราฟิกต้องยกให้เป็นไฮไลท์ London Transport ว่าจ้างศิลปินดังอย่าง Man Ray, Edward McKnight Kauffer และ Paul Nash มาสร้างโปสเตอร์ในศตวรรษที่ 20 มีโชว์ต้นฉบับและฉบับทำใหม่ เล่าเรื่องการออกแบบแผนที่ Tube ของ Harry Beck ตั้งแต่ปี 1931 เป็นต้นมา ได้ลึกและน่าสนใจขนาดที่ว่าคนอินสายตัวอักษร การนำทาง หรือกราฟิกโมเดิร์น น่ามาแค่ส่วนนี้ก็คุ้ม

ถ้าชอบความเป็นดิจิทัลหรือกราฟิกของพิพิธภัณฑ์นี้ ลองต่อยอดเดินเที่ยวโซนสร้างสรรค์อื่นๆ ของลอนดอนดูได้ แถว West End ใกล้ๆ Covent Garden มีทั้งโรงละครและแกลเลอรี่เดินเที่ยวสะดวก

บรรยากาศเปลี่ยนตามช่วงเวลา

เช้าวันธรรมดา โดยเฉพาะก่อนเที่ยง จะเงียบที่สุด บางช่วงมีทัศนศึกษาของโรงเรียนแต่ก็มากันกลุ่มใหญ่แล้วไปตามรอบ เวลาแออัดจึงเดาทางได้ ใครมาถึงตอนเปิด (10 โมง ทุกวัน) วันอังคารหรือพุธ เดินดูรถชั้นล่างโล่งๆ ไม่ต้องแย่งใคร

สุดสัปดาห์ช่วงบ่าย (12:00–16:00) คนแน่นมาก ครอบครัวเด็กเล็กเดินกันเต็มพื้น ส่วนกิจกรรมที่ต้องเล่นเองต้องต่อคิว แต่ชั้นบน โดยเฉพาะนิทรรศการดีไซน์และเรื่องสังคม จะสงบกว่า เพราะจูงใจเด็กน้อยน้อยกว่าใครเน้นมาเพื่อโปสเตอร์หรือเรื่องราวประวัติศาสตร์จะยังเดินสบายต่างกับชั้นล่างที่คนเบียด

มุมประวัติศาสตร์และบริบทของเมือง

แม้หัวข้อหลักคือรถไฟใต้ดินลอนดอน แต่แท้จริงแล้วคือเรื่องราว 'การเคลื่อนไหว' ที่กำหนดชีวิตในเมือง—ใครอยู่ไหน พื้นที่ไหนเติบโต ใครแยกตัวชุมชนไหนเกิด ช่วงปี 1930 เมื่อ Tube ขยายขึ้นเหนือสร้าง Metroland หรือชานเมืองแบบใหม่ที่ไม่มีมาก่อน รถไฟสร้างเมือง พิพิธภัณฑ์ถ่ายทอดด้วยแผนที่ ภาพถ่าย และโฆษณาขายบ้านในยุคนั้น ให้ภาพสังคมลอนดอนลึกขึ้น

เครือข่ายรถเมล์ของลอนดอนก็เป็นเรื่องชนชั้นแรงงาน ปี 1958 มีการนัดหยุดงานใหญ่โดยคนงานเชื้อสายเวสต์อินเดียที่ประท้วงนโยบายแรงงานพิกลพิการ พิพิธภัณฑ์เล่าตรงไปตรงมา ไม่ปกปิดปัญหาความเหลื่อมล้ำขององค์กรขนส่งรัฐ ทำให้เนื้อหาน่าสนใจกว่าแบบเฉลิมฉลองผิวเผิน

เข้าใจประวัติขนส่งของลอนดอนดีขึ้น จะช่วยมองเครือข่ายจริงบนถนนได้ลึกขึ้น ลองอ่านคู่มือ คู่มือการเดินทางในลอนดอน จะช่วยให้เข้าใจทั้งเครือข่ายจริงและเรื่องราวพิพิธภัณฑ์ลึกขึ้นอีก

แนะนำการเดินทางและวิธีเข้าชม

สถานีใต้ดินที่ใกล้ที่สุดคือ Covent Garden สาย Piccadilly เดินออกมาก็ถึงหน้าประตูเลย สถานีนี้ไม่มีบันไดเลื่อน ใช้ลิฟต์กับบันไดแทน แต่เดินออกจากสถานีถึงทางเข้าพิพิธภัณฑ์ไม่ถึงสองนาที หากมาจาก South London ขึ้นรถไฟ National Rail ลง Charing Cross แล้วเดินต่อประมาณ 10 นาที หรือจะลง Leicester Square (สาย Northern/Piccadilly) แล้วเดินต่อ 7 นาที เผื่อ Covent Garden คิวแน่นก็สะดวก

ค่าเข้าพิพิธภัณฑ์ใช้แบบ Annual Pass ไม่ใช่ตั๋ววันเดียว ซื้อครั้งเดียวเข้าได้ทุกเมื่อใน 12 เดือน ผู้ใหญ่ราคา £24.50 กลุ่มพิเศษ (นักศึกษา, ผู้สูงอายุ, กลุ่มที่กำหนด) £23.50 ชาวลอนดอนบางพื้นที่อาจได้โปรพิเศษ (เช็คราคาปัจจุบัน) ผู้ถือ Universal Credit/Pension Credit จ่ายแค่ £1 ผู้ดูแล ผู้ช่วย และเด็กอายุต่ำกว่า 18 เข้าฟรี พนักงาน TfL ที่มีบัตรประจำตัว อาจมีสิทธิ์เข้าใช้ฟรี (กรุณาเช็คสิทธิ์ล่าสุด)

เปิดทุกวัน 10:00-18:00 (เข้ารอบสุดท้าย 17:15) ปิดเฉพาะช่วงคริสต์มาส มีลิฟต์ทุกชั้น รองรับรถเข็น ผู้ใช้วีลแชร์เดินได้สะดวก ยกเว้นรถบางคันที่ขั้นบันไดเป็นของเดิม อาคารเปิดสำหรับรถเข็นเด็กและรถเข็นผู้ป่วย

ถ่ายรูป ช้อปปิ้ง และที่เที่ยวข้างเคียง

สามารถถ่ายรูปในพิพิธภัณฑ์ได้ทั่ว ยกเว้นห้ามใช้แฟลช รถที่ชั้นล่างถ่ายยังไงก็สวยโดยเฉพาะช่วงเช้าที่แสงเข้าดี ส่วนแกลเลอรีชั้นบนมีโปสเตอร์และของสะสมเล็กๆ ที่แสงค่อนข้างมืด ใครใช้กล้องที่ถ่ายในที่แสงน้อยได้จะได้เปรียบ ตู้รถไฟชั้นในได้รับความนิยมเพราะดีไซน์ต่างกับรถไฟปัจจุบัน

ร้านของฝากพิพิธภัณฑ์ที่นี่ถือว่าดีสุดๆ ในลอนดอนเลย มีโปสเตอร์แบบจำลองของ Tube ของใช้แต่งบ้านลายดั้งเดิม หนังสือเกี่ยวกับขนส่งและกราฟิก รวมถึงของขวัญสินค้าโลโก้รอบวงแดง สามารถเข้าได้จากถนนคนที่ไม่ได้ซื้อตั๋วเลยขายดีแม้วันไม่ค่อยมีคนเดิน

ออกจากพิพิธภัณฑ์แล้ว พื้นที่รอบๆ เดินต่อได้ทันที Covent Garden มีทั้งตลาด อาหาร สตรีทฟู้ดและบรรยากาศโรงละคร ใครอยากแวะเดินทางไป Somerset House เดินต่อไปทางตะวันออกตามถนน Strand 10 นาที เข้าชมลานฟรี มีนิทรรศการหมุนเวียนเหมาะ หรือลองวางแผนทั้งวันด้วย แผนการเที่ยวลอนดอน 3 วัน ก็ช่วยเรียงสถานที่ West End รอบๆ ให้เที่ยวง่ายขึ้นอีก