ถนนวัฒนธรรมหลิวลี่ช่าง: ย่านศิลปะ อุปกรณ์พู่กัน และของเก่าในปักกิ่ง

ถนนหลิวลี่ช่างคืออะไรกันแน่

ถนนวัฒนธรรมหลิวลี่ช่าง (琉璃厂文化街) เป็นทางเดินเท้าความยาว 800 เมตรในเขตซีเฉิง แบ่งออกเป็นฝั่งตะวันออกและตะวันตกโดยถนนซินหัวใต้ ชื่อนี้แปลว่า 'ถนนโรงเผากระเบื้องเคลือบ' ตรงกับยุคราชวงศ์หยวนและหมิงที่มีโรงเผากระเบื้องหลังคาให้วัด สำนักราชสำนัก และคหบดีในย่านนี้ โรงเผาเดิมหายไปหมด แต่ชื่อยังคงอยู่ และพื้นที่นี้ค่อย ๆ กลายเป็นตลาดรวมงานศิลป์ อุปกรณ์พู่กัน ตราประทับ ภาพพิมพ์โบราณ แผนที่เก่า และงานวาดภาพแบบจีน

สมัยชิง ที่นี่เป็นศูนย์รวมของบัณฑิตที่มาสอบสนามหลวง ร้านขายหนังสือ ร้านภาพพิมพ์ และร้านของเก่าแห่กันมาเปิด ย่านนี้เลยกลายเป็นถนนการค้าอันคึกคักทางวิชาการมากที่สุดแห่งหนึ่งในปักกิ่ง สิ่งที่เห็นปัจจุบันเป็นสถาปัตยกรรมตกแต่งใหม่ในสไตล์ชิง—หลังคากระเบื้องสีเทา ป้ายไม้แกะสลัก กรอบประตูแดงสด หากจะพูดให้ตรง อาคารเดิมหายไปนานแล้ว ที่เห็นเป็นการบูรณะใหม่ทั้งนั้น แต่ภายในแต่ละร้านนั้น รับรองว่าของกับชื่อเสียงสืบทอดมาหลายรุ่นจริง

ถนนนี้ช่วงเวลาไหนน่าเดิน

ถ้ามาก่อน 9:30 เช้า คุณจะเห็นเจ้าของร้านเปิดม่านไม้ไผ่ จัดหินฝนหมึกที่หน้าต่าง และนั่งจิบชา ไม่มีใครรีบร้อน กลิ่นสนกับกระดาษเก่าจากหมึกและกองหนังสือโชยมาเบา ๆ ช่วงนี้เหมาะสุด ๆ สำหรับถามอะไรก็ได้—เจ้าของร้านจะใจเย็นและมีหลายคนพูดอังกฤษได้หรือหยิบมือถือแปลให้

สาย ๆ ถึงเที่ยง กลุ่มทัวร์เริ่มมาถึง โดยเฉพาะฝั่งตะวันตกแถวร้านดัง ๆ อย่างหรงเป่าไจ๋ บรรยากาศเปลี่ยนจากเสียงฝนหมึกเป็นเสียงไกด์ดังผ่านไมค์ เดินช็อปยังมีที่ว่าง แต่จังหวะถนนจะไม่เหมือนช่วงเช้าเลย หากอยากถ่ายหน้าร้านแบบไร้คน ควรมาก่อน 9 โมง

บ่ายแก่ ๆ คนเดินเริ่มน้อยลง ไฟยามเย็นสาดลงแผ่นป้ายไม้ ช่วงนี้ถนนดูมีเสน่ห์น่าถ่ายรูปมาก ร้านบางแห่งเริ่มปิดราว 5 โมงครึ่งถึง 6 โมงเย็น ไม่มีตลาดกลางคืน หรือกิจกรรมอะไรหลังพระอาทิตย์ตกที่นี่แน่นอน

ในร้านขายอะไรบ้าง

ร้านแถวหลิวลี่ช่าง แบ่งได้ 3 หมวดหลัก ๆ หมวดแรก คืออุปกรณ์เขียนจีน—พู่กัน (จัดเรียงตามชนิดขนและความแข็งนุ่ม) หินฝนหมึกจากกวางตุ้งกับอันฮุย แท่งหมึกสน/น้ำมัน และกระดาษจีนหลายเกรด งานพวกนี้ขายจริงจังให้ศิลปิน ไม่ใช่ของฝรั่งเป็นที่ระลึก คุณภาพสูง ๆ ราคาจะสูงขึ้นมากโดยเฉพาะถ้าเป็นของเก่า หรือช่างดัง

หมวดที่สองคือของเก่าและงานจำลอง เช่น ตราศิลป์แกะหิน โลหะสำริด เครื่องลายคราม ภาพถูโบราณ ภาพเขียนม้วนมือ นักช็อปควรศึกษาเรื่องของเก่าจริงของจำลอง เพราะเมืองจีนร้านแบบนี้ของแท้กับของดีแต่เลียนแบบมักปนกันและเขาบอกไม่หมด หากคิดซื้อแพง ควรรู้ว่าการยืนยันแท้เป็นหน้าที่คุณเอง หากเป็นวัตถุโบราณจะเอาออกนอกประเทศต้องมีใบอนุญาตถูกต้อง

หมวดสุดท้ายคือหนังสือและภาพพิมพ์ ซึ่งกระจุกอยู่ฝั่งตะวันออก ร้านจะเงียบกว่า มีแผนที่ปักกิ่งยุคเก่า ภาพพิมพ์ไม้โบราณ กวีนิพนธ์จีน และหนังสือประวัติศาสตร์ศิลป์ แม้จะอ่านจีนไม่ได้ หลายคนยังเลือกดูงานภาพได้สนุก

ร้านหลัก: หรงเป่าไจ๋และได่เยว่เซวียน

หรงเป่าไจ๋ (荣宝斋) ก่อตั้งปี ค.ศ. 1672 นับเป็นร้านสำคัญที่สุดบนถนนนี้ หรืออาจเรียกได้ว่าเป็นหนึ่งในธุรกิจร้านขายอุปกรณ์และงานศิลป์ที่ทรงอิทธิพลสุดในจีน ร้านตั้งตึกใหญ่หลายชั้น ฝั่งตะวันตกหลิวลี่ช่าง มีงานศิลป์จีนร่วมสมัยต้นฉบับ งานจำลองโบราณที่ใช้เทคนิคพิมพ์ประณีตจากไม้แกะสลักทีละอัน (ตั้งแต่สมัยปลายชิง) รวมถึงอุปกรณ์วาดภาพและพู่กันทุกรูปแบบ งานพิมพ์เหล่านี้บางชิ้นต้องแกะไม้เป็นร้อย ๆ ชิ้น ได้ผลงานศิลป์จริง ๆ ไม่ใช่แค่ภาพแขวน ราคาติดไว้ชัด ร้านนี้ไม่ต่อราคา

ได่เยว่เซวียน (戴月轩) ร้านนี้เน้นพู่กันจีนโดยเฉพาะ ขายมาตั้งแต่ศตวรรษก่อน ร้านไม่ใหญ่แต่พนักงานจัดจ้าน ตั้งแต่พู่กันเด็กในหลักสิบๆ หยวน ยันพู่กันขนแพะหรือขนพังพอนทำมือที่แพงหลายร้อย ถ้าอยากได้ของฝากแบบจีนแท้ ใช้งานจริง ซื้อพู่กันดี ๆ จากร้านนี้ยังไงก็ดีกว่าซื้อของกุ๊กกิ๊กในถนนท่องเที่ยวอื่น ๆ

อยากเข้าใจว่าหลิวลี่ช่างโยงกับโลกศิลปะปักกิ่งยุคใหม่ยังไง ลองอ่าน คู่มือศิลปะร่วมสมัยปักกิ่ง ที่พาตั้งแต่โลกหมึกจีนยุคเก่าสู่ย่านแกลเลอรี่ 798 เหมาะอ่านก่อนหรือหลังมาเที่ยว

การเดินทางและการเดินเล่น

เส้นทางง่ายสุดคือ รถไฟใต้ดินสาย 2 สถานีเหอผิงเหมิน ออกสถานีมาเดินลงใต้ต่อบนถนนซินหัวใต้ประมาณ 550 เมตร จะเห็นร้านทาสีเทาเรียงก่อนถึงสี่แยก รถเมล์สาย 7, 14, 15 ก็ผ่านย่านนี้ หรือจะนั่งแท็กซี่/สั่งแอปให้ไปส่งที่หน้าถนนเลยก็ได้

ฝั่งตะวันออกกับตะวันตกของหลิวลี่ช่างเชื่อมกันด้วยสะพานลอยคนข้าม (ถนนซินหัวใต้) ที่มีลิฟต์ด้วย ทางเท้าบนถนนปูเรียบ เดินง่าย แต่แต่ละร้านจะมีธรณีหน้าประตูสูงต่ำไม่เท่ากัน ใครใช้วีลแชร์หรืออุปกรณ์ช่วยเดินควรรู้ว่าเดินได้แค่บางจุด เข้าทุกร้านไม่ได้แน่นอน

หลิวลี่ช่างอยู่ในเขตซีเฉิง เดินเที่ยวย่านนี้ครึ่งวันยังไปรวมกับที่เที่ยวสำคัญอย่าง ถนนช้อปปิ้ง Dashilar ที่อยู่ทางตะวันออก หรือเดินลอดตรอกซอกซอยโบราณใน ย่าน Xicheng ด้านเหนือด้วย

ถ่ายภาพและโน้ตวันจริง

ถนนนี้ถ่ายรูปสวยในวันฟ้าครึ้ม กระเบื้องเทาและป้ายแดงตัดกับแสงไม่แรงเกินไป วันฝนตกยิ่งน่ารัก—เงาบนพื้นหินคนเดินโล่งกว่าแต่ละร้านก็สว่างเป็นพิเศษ แนะนำเลนส์ไวด์เก็บหน้าร้านเต็ม ๆ ถ้าชอบรายละเอียดควรมีเลนส์มาโคร ถามเจ้าของร้านก่อนถ่ายในร้าน ส่วนใหญ่อนุญาตและยินดี

ถ้าอยากได้คำแนะนำถ่ายถนนเก่าตรอกหูทงในปักกิ่ง ลองอ่าน คู่มือถ่ายภาพปักกิ่ง มีบอกหมดทั้งเวลา จุดถ่าย และตั้งค่ากล้องในย่านเก่า

คุณภาพอากาศปักกิ่งเปลี่ยนตามฤดู วันไหนฝุ่นเยอะ ภาพนอกอาคารจะขมุกขมัว และการเดินเล่นกลางแจ้งอาจไม่เหมาะกับคนแพ้ง่าย ตรวจค่าฝุ่นปัจจุบันก่อนวางแผนมาใช้เวลาย่านนี้นาน

ถนนหลิวลี่ช่างคุ้มเวลาคุณไหม?

ถ้าคุณชอบศิลปะจีน พู่กัน หรือวัฒนธรรมจับต้องได้ ถนนหลิวลี่ช่างคือหนึ่งในไม่กี่ย่านที่เดินสัมผัสของจริงแบบถึงมือ ไม่ใช่มองผ่านตู้กระจกพิพิธภัณฑ์ เหมาะกับคนตั้งใจเดินช้า ๆ สัก 2 ชั่วโมง ดูทุกซอกความรู้แบบจัดแน่นในระยะแค่ 800 เมตร

แต่ถ้าคุณเน้นตลาดของกิน บรรยากาศคึกคัก หรือวัฒนธรรมป๊อป ถนนนี้อาจไม่ใช่แนว — ที่นี่จะเงียบและเน้นการค้าแบบมีความเฉพาะตัว ไม่ค่อยเหมือนย่าน Nanluoguxiang หรือ Guijie ที่คนแน่นตลอดเวลา ถ้าเน้นความคึกคักหรือความหลากหลายของประสาทสัมผัส ที่นี่อาจดูเฉย ๆ

นักท่องเที่ยวที่มากรุงปักกิ่งครั้งแรกและอยากวางแพลนครอบคลุมทั้งเมือง ลองดู แผนการเที่ยวปักกิ่ง 3 วัน จะเห็นง่าย ๆ ว่าถนนนี้ไปเชื่อมกับแลนด์มาร์กเด็ดอย่าง วัดสวรรค์ และย่านหูทงในซีเฉิงยังไงได้บ้าง