Harvard Square: จุดบรรจบปัญญาแห่งเคมบริดจ์

Harvard Square คืออะไร (จริง ๆ)?

Harvard Square ไม่ใช่สนามหญ้าของมหาวิทยาลัยหรือส่วนหนึ่งของแคมปัส แต่นี่คือจัตุรัสสาธารณะรูปสามเหลี่ยมและย่านการค้าที่อยู่ติดกับรั้วฝั่งตะวันตกของมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดแต่มีชีวิตของตัวเองสุด ๆ จุดศูนย์กลางของจัตุรัสคือจุดตัดกันของ Massachusetts Avenue, Brattle Street และ John F. Kennedy Street โดยมีหัวสถานีรถไฟ Harvard Station อยู่ตรงกลาง เป่าลมอุ่นจากรถไฟใต้ดินขึ้นสู่ผิวถนนไม่ว่าอากาศด้านนอกจะเป็นฤดูไหน

ที่นี่คุณจะได้เจอสีสันแบบซ้อนชั้น ต้องใช้เวลาสังเกตถึงจะเห็นเต็ม ๆ มีแก๊งนักศึกษาเป้หนักที่ชอบมาถกเถียงกันหน้าร้าน Au Bon Pain มีชาว Cambridge ขาประจำเล่นหมากรุกริมถนนมากว่าสามสิบปี มีนักท่องเที่ยวจากสามทวีบถ่ายรูปประตูเหล็ก Johnston Gate เดียวกันวนไป และที่ช่วยหล่อหลอมอัตลักษณ์จัตุรัสนี้คือร้านค้าท้องถิ่น ร้านหนังสือ บ้านชา ร้านแผ่นเสียงโบราณที่ยังรอดผ่านยุคฟาสต์ฟู้ดมาหลายสิบปี

ประวัติคร่าว ๆ ที่ควรรู้

พื้นที่ที่กลายมาเป็น Harvard Square นี้ถูกตั้งรกรากในปี 1630 สมัยเป็นหมู่บ้านอาณานิคม Newtowne ซึ่งตอนแรกผู้ก่อตั้งหวังจะให้เป็นเมืองหลวงของอาณานิคมแมสซาชูเซตส์ แม้แผนจะเปลี่ยนไป แต่หมู่บ้านยังอยู่ และในปี 1636 ก็ได้ก่อตั้ง Harvard College กลายเป็นสถาบันการศึกษาระดับสูงที่เก่าแก่ที่สุดของสหรัฐฯ ต่อมาในปี 1638 หมู่บ้านนี้เปลี่ยนชื่อเป็น Cambridge ตามแบบมหาวิทยาลัยอังกฤษ

ตลอดศตวรรษที่ 19 และต้นศตวรรษที่ 20 Harvard Square เป็นศูนย์กลางตลาด จุดผ่านรถรางไฟฟ้า และที่ชุมนุมของชุมชนโดยรอบใน Cambridge รถไฟใต้ดินมาถึงในปี 1912 เมื่อเปิดสาย Cambridge subway ซึ่งกลายเป็นสายแดงในปัจจุบัน ตัวสถานี Harvard ที่ใช้อยู่ — อยู่ลึกใต้ดิน มีโถงอิฐโค้งอันเป็นเอกลักษณ์ — สะท้อนความทะเยอทะยานด้านโครงสร้างพื้นฐานของยุคนั้น ทุกวันนี้เวลาก้าวขึ้นบันไดเลื่อนขึ้นมาบนพื้น เหมือนได้โผล่ขึ้นจากยุคเก่า

ยุค 1960-1970 ที่นี่กลายเป็นศูนย์กลางขบวนการต่อต้านวัฒนธรรม มีทั้งนักดนตรี, นักเคลื่อนไหวการเมือง และนักศึกษามารวมตัวจนฝังภาพลักษณ์ของการเป็นพื้นที่เปี่ยมพลังปัญญา แม้ธุรกิจดั้งเดิมหลายร้านจะถูกแทนด้วยเชนใหญ่ ๆ แล้ว แต่ก็ยังเหลือพอให้ย่านนี้ยังรักษาเสน่ห์ ได้กลิ่นอายเดิมอยู่ ถ้าอยากอินไปกับมิติด้านวิชาการกับเมืองนี้ ลองอ่าน คู่มือมหาวิทยาลัยบอสตันและเคมบริดจ์ ไว้เป็นคู่มือก่อนเที่ยวก็จะมองเห็นมุมลึกขึ้น

บรรยากาศแต่ละช่วงเวลา

เช้า ๆ ที่ Harvard Square เดินสบาย ไม่รีบร้อน ร้านกาแฟจะคึกคักเร็ว เต็มไปด้วยนักศึกษาปริญญาโทกับอาจารย์ที่นั่งทำงานกันอย่างเงียบ ๆ นักแสดงข้างถนนยังไม่มาตั้งแผง แผงหนังสือเริ่มมีคนเดิน ที่นี่มีความสงบชวนเดินเล่นก่อนสิบโมง ที่จะค่อย ๆ หายไปเมื่อบ่ายมาเยือน

กลางวันคือช่วงที่จัตุรัสนี้จะเนืองแน่นสุด โต๊ะหมากรุกกลางแจ้งที่ Winthrop Park ดึงสายตาคนดู นักดนตรีตั้งวงตามมุมถนน — เจอกีตาร์คลาสสิกตรงทางขึ้นรถไฟ หรือแจ๊สเต็มวงแถว JFK Street กลิ่นกาแฟคั่วจากร้านอิสระบน Brattle Street จะผสมกับควันรถบัสสาย 1 ที่มุ่งหน้าสู่บอสตัน เสียงดังและคึกคัก โดยเฉพาะบ่ายวันธรรมดาตอนอากาศดี

พอตกเย็น ความรู้สึกก็เปลี่ยนไป นักท่องเที่ยวลดลง ร้านอาหารริมถนนเต็มไปด้วยคนท้องถิ่น ร้านหนังสือยังเปิดยาว โดยเฉพาะ Harvard Book Store บน Massachusetts Ave ที่วางแผงขายหนังสือมือสองถึงค่ำ คืนวันศุกร์เสาร์จะครึกครื้นแต่นุ่มนวล บาร์แถว Brattle กับ Mt. Auburn Street แน่นทั้งนักศึกษาและชาว Cambridge พื้นที่นี้เย็น ๆ จริงจังแต่สบายใจ

เที่ยวอะไรดี แวะตรงไหนบ้าง

พูดง่าย ๆ Harvard Square เหมาะกับคนที่ชอบเดินเล่นเรื่อย ๆ มากกว่าทำเช็กลิสต์ แต่ก็มีบางจุดที่ควรไม่พลาด

ตัว วิทยาเขต Harvard University อยู่ถัดจากจัตุรัสไปทางทิศตะวันออก Johnston Gate บน Massachusetts Ave คือทางเข้าหลักของ Harvard Yard เดินฟรีได้ตลอด สนามหญ้าใหญ่ล้อมรอบด้วยอาคารอิฐแดงเก่าแก่จากศตวรรษที่ 18 และ 19 ใช้เวลาเดินชมยี่สิบนาทีก็คุ้ม อาคาร Massachusetts Hall ที่สร้างปี 1720 ก็ยังใช้งานจริงอยู่

ขึ้นเหนือจัตุรัสไปบนถนน Quincy จะเจอ Harvard Art Museums รวม 3 พิพิธภัณฑ์ใหญ่ไว้ใต้หลังคาเดียวกัน: Fogg, Busch-Reisinger และ Arthur M. Sackler อาคารสถาปัตย์ออกแบบโดย Renzo Piano สร้างปี 2014 ก็เด่นสุดเรื่องแสงธรรมชาติ เข้าฟรีถาวรตั้งแต่ปี 2023 และคุณภาพงานศิลปะก็นำโด่งกว่าสถาบันใหญ่ ๆ ในบอสตัน

ถนน Brattle ฝั่งตะวันตกของจัตุรัส ขึ้นชื่อว่ายุคก่อนคือ Tory Row เพราะเจ็ดตระกูลใหญ่สายสวามิภักดิ์อังกฤษสร้างคฤหาสน์กันที่นี่ช่วงก่อนปฏิวัติอเมริกา บ้านบางหลังจากศตวรรษที่ 18 ยังอยู่ ปรับเป็นบ้านพัก ออฟฟิศ หรือโรงละคร ถ้าเดินแค่ 4-5 ช่วงตึก ก็จะรู้สึกถึงอารมณ์ Cambridge ที่ต่างจากย่านจัตุรัส

ร้านหนังสือ แผ่นเสียง ร้านค้า Local

Harvard Book Store บน Massachusetts Ave คือขวัญใจคอหนังสือ ก่อตั้งตั้งแต่ปี 1932 มีเครื่องพิมพ์ Espresso Book Machine ที่พิมพ์หนังสือได้ตามสั่งเป็นล้าน ๆ เรื่อง ใครเดินผ่านเป็นต้องอยากลองเล่น ชั้นใต้ดินขายหนังสือมือสองคุณภาพดี ราคาซื่อสัตย์ อยู่นานเถอะถ้าชอบหมกหนังสือ

Raven Used Books บน JFK Street และ Coop (Harvard Cooperative Society) ตรงข้ามจัตุรัสก็เติมความหลากหลายให้สายอ่านได้ดี Coop จะเหมือนห้างขายเสื้อผ้ากับของที่ระลึก Harvard ด้วย แต่โซนหนังสือปรับเลือกหนังสือไว้ดีจริง ๆ ด้านดนตรี มีร้านแผ่นเสียงอิสระเหลืออยู่บนถนนเล็ก ๆ ข้างจัตุรัสเหมือนกัน

เดินทางอย่างไร ทำเลที่ควรรู้รอบจัตุรัส

สถานี Harvard บนรถไฟใต้ดินสายแดง (MBTA Red Line) คือจุดขึ้นลงหลักเดียวที่ต้องใช้ รถขาเข้าไปใจกลางบอสตันถึง Park Street, Downtown Crossing, South Station ใช้เวลาแค่ 12-15 นาที รถขาออกไป Alewife รวดเร็ว มีรถบัสหลายสายเชื่อมกับชุมชน Cambridge กับ Somerville ด้วย

ที่จอดรถบริเวณ Harvard Square มีน้อยและเสียค่าจอด แถมวันธรรมดาช่วงบ่ายขับรถไปเสียเวลามาก รถไฟใต้ดินจึงเร็วกว่าทุกเส้นทางผิวดินจากบอสตันช่วงชั่วโมงปกติ

ตัวจัตุรัสราบเดินง่าย ฟุตบาตกว้าง ไฟข้ามถนนชัดเจน สถานี Harvard มีลิฟต์ ถนนโดยรอบ โดยเฉพาะ Brattle กับ Mt. Auburn เดินรถเข็นหรือวีลแชร์ได้สะดวกแม้ว่าตรอกเล็ก ๆ บางเส้นจะปูอิฐเก่าไม่ค่อยเสมอ

กินดื่มอะไรใน Harvard Square

วงการอาหารที่นี่น่าสนใจกว่าที่เห็นจากฝูงนักท่องเที่ยวแถวจัตุรัส เชนดัง ๆ มีทั่ว ๆ ไปแถวนี้ แต่ไม่ได้ครองพื้นที่ทั้งหมด คาเฟ่ Pamplona บน Bow Street เดิมเป็นคาเฟ่เก่าแก่ของเคมบริดจ์ เสิร์ฟกาแฟเอสเปรสโซ่กับ bocadillo มาตั้งแต่ปี 1959 ถึงปิดตัวในปี 2020 แม้ชื่อจะเลือนไป แต่ตำนานร้านก็ยังพูดกันในหมู่ชาวเคมบริดจ์เสมอ

มื้อนั่งเต็ม ๆ ส่วนใหญ่แถว Brattle Street กับถนนเล็ก ๆ ข้างเคียงจะเน้นเมนูสไตล์อินเตอร์ มีเจ้าของท้องถิ่นเป็นหลัก เดินต่อไปจากจัตุรัส ยังมีร้านอร่อยทั่ว Cambridge ถ้าคุณวางแผนเดินเที่ยวยาวไว้นอกเหนือจัตุรัส ลองดู คู่มืออาหารบอสตันและ Cambridge มีลิสต์แนะนำแต่ละย่านให้อย่างละเอียด

ใครที่ควรข้ามย่านนี้ไป

Harvard Square เป็นที่ที่ควรมาสัมผัสสักครั้ง แต่อาจไม่ใช่สำหรับทุกคน ถ้าคุณมีเวลาน้อยและตระเวน Freedom Trail, ย่านริมน้ำ และ Back Bay มาแล้ว การข้ามแม่น้ำมา Cambridge อาจทำให้ทริปยืดเกินไป ที่นี่ไม่ใช่สถานที่เป้าหมายจุดเดียว แต่ต้องใช้เวลาเดินเก็บบรรยากาศ เน้นดูรายละเอียดพื้นที่มากกว่าวิ่งเช็กลิสต์

ถ้าสนใจประวัติศาสตร์อเมริกันยุคปฏิวัติเป็นหลัก จะเจอคอนเทนต์แน่นกว่าได้ที่ Freedom Trail หรือที่ Charlestown Harvard Square มีชั้นของประวัติศาสตร์จริงแต่ไม่ค่อยประกาศตัว ยิ่งอยากสัมผัสต้องเดินสำรวจเอง ถ้ามากันกับเด็กเล็กจะรู้สึกย่านนี้แน่นไปเพราะพื้นที่เปิดโล่งน้อยกว่าสวนอย่าง Boston Common