Nhà thờ chính tòa Thánh Patrick, Dublin: Điều bạn nên biết trước khi đến

Vì sao nhà thờ chính tòa Thánh Patrick vẫn có ý nghĩa

Nhà thờ chính tòa Thánh Patrick tại Dublin không chỉ lâu đời, mà còn là nhà thờ lớn nhất Ireland – công trình đã định hình đời sống tôn giáo, văn hóa và xã hội của thành phố từ năm 1220. Đây là một trong những nơi hiếm hoi ở Dublin bạn thật sự cảm nhận được lịch sử 800 năm liên tục sử dụng. Những bức tường gắn liền tên tuổi các nhân vật đã làm thay đổi lịch sử Ireland. Nền nhà từng in dấu nhiều đám tang cấp quốc gia, các chuyến thăm của hoàng gia cùng các buổi lễ chủ nhật bình dị. Dù ngày đông khách, không gian bên trong nhà thờ vẫn giữ được sự tĩnh lặng khó nơi nào ở thành phố có được.

Nhà thờ nằm trong khu Liberties – một trong những khu lao động lâu đời nhất Dublin, gần khu Smithfield và Liberties. Vị trí này rất đặc biệt. Khác với Trinity College hay các quảng trường theo phong cách Georgian, khu vực này chưa từng được 'làm mới' thành những bức bưu thiếp du lịch. Những con phố quanh nhà thờ vẫn còn chất bình dị, càng làm cho quy mô của nhà thờ trở nên bất ngờ khi nó hiện ra trước mắt bạn.

Lịch sử: Từ giếng cổ trên đồng lầy đến nhà thờ lớn nhất Ireland

Giá trị tôn giáo của mảnh đất này có từ trước cả khi người Norman xây nhà thờ. Theo truyền thuyết, chính Thánh Patrick đã dùng một giếng ở đây để rửa tội cho những người cải đạo vào thế kỷ V, tức là khoảng 1.500 năm trước khi tòa nhà hiện tại thành hình. Một nhà thờ đã được ghi chép từ năm 1191, khi người Norman nâng cấp giáo xứ cũ thành nhà thờ thuộc hội đồng giáo sĩ. Nhà thờ hiện nay hình thành từ khoảng năm 1220.

Công trình đã vượt qua hỏa hoạn, lũ lụt và nhiều lần thay đổi mục đích sử dụng. Thế kỷ 17, quân của Oliver Cromwell từng nhốt ngựa trong gian chính. Đến thế kỷ 19, sau nhiều thế kỷ bị lãng quên, tòa nhà xuống cấp nghiêm trọng. Gia đình Guinness, cụ thể là Sir Benjamin Lee Guinness, đã bỏ tiền đại trùng tu vào thập niên 1860, chính nhờ đó mà nhà thờ được cứu và gần như giữ nguyên diện mạo nội thất như ngày nay. Khi đi quanh, bạn nên nhớ rằng những gì bạn thấy tưởng chừng cổ xưa lại có thể là phong cách Gothic thời Victoria, dù phần lớn vật liệu gốc vẫn còn.

Nhà thờ chính là trung tâm quốc gia của Giáo hội Ireland. Hiện nơi đây vẫn là điểm sinh hoạt tôn giáo bên cạnh vai trò thu hút khách tham quan nên bạn sẽ thấy điều này ảnh hưởng rõ, nhất là vào Chủ nhật khi giờ mở cửa bị giới hạn theo thời gian làm lễ.

Jonathan Swift và dấu ấn văn chương

Jonathan Swift từng là trưởng tu viện của nhà thờ Thánh Patrick từ năm 1713 đến khi mất (1745). Mộ ông nằm trong nhà thờ, cùng mộ của Esther Johnson – người phụ nữ ông gọi là Stella, được cho là bạn đời tri kỷ của ông. Swift tự viết bia mộ bằng tiếng Latinh, về sau được W.B. Yeats dịch lại: “Swift đã yên nghỉ; phẫn nộ dữ dội cũng không thể làm tổn thương ông nữa.” Tấm bia gốc vẫn gắn trên tường, cạnh mộ ông.

Liên kết giữa Swift và khu Liberties không chỉ mang tính hình thức. Ông thực sự quan tâm đời sống lao động địa phương, nhất là thợ dệt, và từng công khai bảo vệ quyền lợi người nghèo Ireland dưới sự cai trị của Anh. Với những ai đang lần theo dấu chân văn học Dublin, nhà thờ sẽ cho bạn cái nhìn sâu sắc hơn về Swift: bục giảng nơi ông từng thuyết giảng vẫn còn trong gian chính, và phòng họp giữ nguyên nhiều tư liệu về đời, văn và câu chuyện của ông.

Bạn sẽ thấy gì bên trong?

Bước qua cửa chính ở St Patrick's Close, ấn tượng đầu tiên là chiều dài của gian chính – khoảng 91 mét, dài hơn nhiều so với tưởng tượng. Trần cao và các cột đá xếp nối theo kiểu tạo hiệu ứng mắt nhìn sâu, khiến khoảng cách đến bàn thờ vừa xa, vừa gần một cách lạ lùng.

Bạn nên dừng lại quan sát những viên gạch lát sàn thời trung cổ gần chỗ giao nhau của hai gian. Nhiều viên đã mòn nhẵn nhưng vẫn giữ họa tiết gốc và không bị ngăn dây hay rào chắn. Dãy ghế hợp xướng dọc gian chính có từ thế kỷ 14, mang huy hiệu và mũ của Hiệp sĩ Thánh Patrick – một dòng huân chương hiệp sĩ Ireland thành lập năm 1783 và nay đã không còn. Sự kết hợp giữa dấu ấn quý tộc – hiệp sĩ và không gian đá thô khiến nội thất nhà thờ càng giàu lớp lang, càng ngắm lâu càng thú vị.

Những cửa kính màu trong nhà thờ có chất lượng và thời kỳ rất đa dạng, đa phần thay mới từ thời Victoria. Gian ngang phía Bắc có các ô kính tưởng niệm thú vị, với các dòng chữ gợi mở lịch sử xã hội tầng lớp lãnh đạo Anglo-Ireland. Nhà nguyện Đức Mẹ phía Đông từng phục vụ cộng đồng Hugonot Pháp ở Dublin suốt nhiều thế kỷ, yên tĩnh hơn và ít khách ghé, bạn nên tạt qua nếu thích không khí riêng tư.

Nên đến lúc nào và kỳ vọng gì vào từng thời điểm

Nhà thờ mở cửa từ 09:30 Thứ Hai đến Thứ Sáu và 09:00 Thứ Bảy. 90 phút đầu tiên luôn là lúc vắng nhất, nhất là buổi sáng ngày thường, chỉ có những vị khách đi sớm hoặc chủ ý tránh đông. Đến tầm 11:00–13:00, nhóm tour từ trung tâm Dublin bắt đầu đổ đến, khiến gian chính thường khá đông quanh khu tưởng niệm Swift và bàn thờ.

Buổi chiều từ 14:00 đến 15:30 là đợt khách đông thứ hai. Sau 16:00 vào các ngày thường, lượng khách giảm rõ rệt, nhà thờ lại khoác màu không khí khác: ánh sáng chiều xuyên cửa tây, các đoàn tour rời đi, không gian lại giống nơi lễ, thờ như vốn dĩ.

Giờ mở cửa Chủ nhật bị giới hạn chỉ ba khung: 09:00–10:30, 13:00–14:30 và 16:30–18:00. Lý do chính là ưu tiên thời gian làm lễ. Nếu bạn đến ngoài các khung đó vào Chủ nhật thì sẽ không được vào. Nên kiểm tra lịch nhà thờ trực tuyến trước khi đi bất cứ ngày nào, vì các sự kiện đặc biệt có thể thay đổi giờ mở không được cập nhật sớm trên các trang ngoài.

Hướng dẫn thực tế: Cách đến và tận hưởng trọn vẹn

Nhà thờ cách St Stephen's Green khoảng 15 phút đi bộ về hướng tây nam, theo đường Aungier rồi tới Patrick Street. Một số tuyến xe buýt Dublin (49, 54A, 77A, 150) dừng sát bên nhà thờ trên Patrick Street; bạn nhớ kiểm tra lịch trình xe trên trang của Transport for Ireland trước khi đi.

Vị trí đỗ xe trước nhà thờ chỉ dành cho vài xe khách du lịch ở St Patrick's Close. Nếu lái ô tô riêng, bạn có thể tìm chỗ đậu ngoài đường quanh khu vực nhưng sẽ không ổn định, chỗ lúc có lúc không. Phần lớn khách du lịch đi bộ từ St Stephen's Green hoặc từ khu Temple Bar sẽ chủ động và thuận tiện hơn là cố tìm chỗ đỗ xe gần đây.

Nhà thờ hỗ trợ người dùng xe lăn và có nhà vệ sinh tại chỗ. Cửa chính, gian chính và khu hợp xướng đều không có bậc thang, dễ tiếp cận. Một số nhà nguyện nhỏ và khu trên lầu thì hạn chế, nhưng điều này không ảnh hưởng đến lộ trình tham quan chính.

Việc chụp ảnh bên trong thường không bị hạn chế trong giờ tham quan, nhưng bạn không nên dùng flash trên các viên gạch lát cổ hay các tấm đồng tưởng niệm để đảm bảo bảo tồn di tích. Đèn trong nhà thờ thường khá yếu, nên máy ảnh có khẩu độ lớn hoặc ISO cao sẽ hữu ích nếu bạn không dùng chân máy. Đầu gian phía tây, khi sáng sớm có ánh nắng vào cửa, là nơi chụp ảnh toàn cảnh đẹp nhất.

Thật lòng mà nói: Có đáng để bạn ghé thăm không?

Vé vào cửa cho người lớn là €11.50, không rẻ so với một số điểm ở Dublin, nhưng xứng đáng với giá trị lịch sử, kiến trúc bạn được chiêm ngưỡng. Nếu bạn đã đọc sơ về Swift, Hiệp sĩ Thánh Patrick hay cuộc trùng tu của Guinness, hoặc tham gia tour hướng dẫn miễn phí, trải nghiệm sẽ sâu sắc hơn nhiều so với đến chỉ để nhìn cho biết.

Nếu bạn không thực sự hứng thú với kiến trúc tôn giáo, hoặc đến Dublin chủ yếu vì muốn tận hưởng không khí ngoài trời, món ngon hay văn hóa quán bar ở Temple Bar thì có lẽ nên ưu tiên thời gian cho nơi khác. Nhà thờ này chỉ thực sự dành cho những ai tò mò và thích khám phá cái bên trong. Nhưng nếu bạn yêu lịch sử Ireland, đam mê kiến trúc Gothic, hoặc hứng thú di sản văn học của Swift và dòng Anglo-Ireland, thì đây là một trải nghiệm sâu sắc không nên bỏ qua.

Nếu bạn đang lên lịch trình rộng hơn cho khu vực này của thành phố, nhà thờ kết hợp tuyệt vời với Guinness Storehouse (cách tầm 10 phút đi bộ về phía tây) hoặc nhà giam Kilmainham (khoảng 20 phút đi bộ). Ba điểm này tạo thành tuyến tham quan nửa ngày hoặc cả ngày quanh Liberties và Kilmainham.