สถาปัตยกรรมรีเจนซีแห่งไบรตัน: เส้นทางเดินชมด้วยตัวเอง

สถาปัตยกรรม 'รีเจนซี' ในไบรตันจริงๆ คืออะไร

ยุครีเจนซีโดยเคร่งครัดคือปี 1811-1820 ตอนที่เจ้าชายจอร์จเป็นผู้สำเร็จราชการแทนกษัตริย์ ส่วนเรื่องสถาปัตยกรรม นักวิชาการและ Regency Society ถือว่าคือช่วงท้ายของยุค Georgian ต่อเนื่องไปถึงยุค 1830s สำหรับในไบรตัน เรื่องนี้สำคัญเพราะระเบียงและจัตุรัสใหญ่ๆ ทั้งหลายในเมืองสร้างขึ้นระหว่างปี 1820 ถึง 1840 ซึ่งเลยยุครีเจนซีโดยทางการไปแล้ว การเรียกสไตล์เหล่านี้ว่า 'รีเจนซี' จึงหมายถึงยุคออกแบบที่ต่อเนื่องกัน ไม่ใช่เน้นเจาะจงแต่ช่วงเวลาประวัติศาสตร์เป๊ะๆ

ตึกรีเจนซีในไบรตันไม่ได้คลาสสิกหมดจดเสมอไป เมืองนี้กลายเป็นต้นแบบของความหลากหลาย: สัดส่วนคลาสสิกเดินคู่รายละเอียดกอธิกรีไววัล Royal Pavilion เองก็ซ้อนโดมแบบอินเดีย มินาเรตแนวแขก และงานตกแต่งแบบจีนอยู่บนโครงสร้าง Palladian จุดร่วมสำคัญคือวัสดุ: ผิวปูนฉาบแบบ stucco ที่ส่วนใหญ่ผสม Roman Cement ปูนที่เซตตัวเร็วและให้งานผิวสีครีมเนียนซึ่งกลายเป็นหน้าตาอันเป็นเอกลักษณ์ของไบรตันทุกวันนี้

สถาปนิกคนสำคัญกับผลงานที่ห้ามพลาด

มีสถาปนิก 3 คนที่นิยามคาแรกเตอร์รีเจนซีของไบรตันได้ชัดที่สุด John Nash ซึ่งทำงานตรงกับเจ้าชาย Regent ดัดแปลงวิลล่าสุดเรียบธรรมดาให้กลายเป็น Royal Pavilion (ราวปี 1815–1822) ตามโจทย์สร้างตึกที่ไม่เหมือนใครในอังกฤษ และเขาก็ทำได้จริง Charles Busby กับ Amon Henry Wilds มักทำงานร่วมกัน โดยออกแบบอสังหาฯ บนผังขนาดใหญ่: Brunswick Town ทางตะวันตกกับ Kemp Town ทางตะวันออก แนวคิดของสองคนนี้คือการวางผังแบบจริงจัง ระเบียงตึกยาวอารมณ์พระราชวังและจัตุรัสแบบเป็นชุด

• John Nash สถาปนิกประจำผู้สำเร็จราชการฯ ผู้ออกแบบ Royal Pavilion จนได้รูปฉูดฉาดสุดพิกัด (ราวปี 1815–1822) กับคอกม้าที่กลายเป็น Brighton Dome Nash ได้รับมอบหมายจากราชวงศ์ แม้ไม่ใช่คนในพื้นที่ แต่ผลงานที่นี่นับว่าโดดเด่นสุดในชีวิต
• Charles Busby ดีไซน์เนอร์หลักผู้วางผัง Brunswick Town ตั้งแต่ต้นยุค 1820s Busby ทำระเบียงและจัตุรัสใหญ่ทางฝั่งตะวันตกของเมือง (ฝั่ง Hove) ให้กลายเป็นหมู่มรดกรีเจนซีที่สมบูรณ์ที่สุดแห่งหนึ่งในอังกฤษ
• Amon Henry Wilds ลูกชายของช่างรับเหมาท้องถิ่น Amon Wilds ทำงานร่วมกับ Busby และมีโปรเจ็กต์อิสระเยอะ ลายเซ็นส่วนตัวของเขาคือหัวเสา ammonite ซึ่งเป็นมุขเล่นกับชื่อตัวเอง เห็นได้ในหลายตึกแถวริมทะเล

เส้นทางเดินชมด้วยตัวเอง: ตะวันตกสู่ตะวันออก

วิธีเดินเล่นที่สมเหตุสมผลที่สุดคือเริ่มต้นที่ Brunswick Town ใน โฮฟ แล้วเดินไปทางตะวันออกเลียบชายทะเล จบทริปที่ Kemp Town ระยะทางทั้งหมดประมาณ 3 ไมล์ (ราว 5 กม.) ตลอดเส้นทางมีจุดหยุดพักธรรมชาติให้แวะจิบกาแฟหรือเข้าชมสถานที่ข้างในได้ด้วย ถ้าอยากเข้าไปชม Royal Pavilion ให้เผื่อเวลาไว้ 3–4 ชั่วโมง แต่ถ้าเดินชมแค่ด้านนอก ใช้เวลาราว 90 นาทีถึง 2 ชั่วโมงก็พอ

• จุดที่ 1: Brunswick Square และ Brunswick Terrace เริ่มต้นที่ Brunswick Square ศูนย์กลางอย่างเป็นทางการของที่ดิน Busby ยุค 1820s สวนจัตุรัสนี้เข้าได้ฟรี มองเห็นหน้าตึกที่จัดวางสมมาตร สาวเท้าใต้จัตุรัสไปทางใต้จะเจอ Brunswick Terrace ริมทะเล หน้าตึกฉาบปูนยาวไม่ขาดสายหันขวางรับลมทะเล คือหนึ่งในกลุ่มบ้านแถวรีเจนซีริมฝั่งที่สมบูรณ์ที่สุดในอังกฤษ
• จุดที่ 2: Regency Town House (13 Brunswick Square) บ้านแถวแบบรีเจนซีปี 1820s ที่ได้รับการอนุรักษ์ให้เห็นวิถีชีวิตชนชั้นกลาง-บนยุคนั้นครบครันทั้งโซนแม่บ้านและห้องบริการใต้ถุน เปิดให้เข้าชมแค่เมษายนถึงตุลาคมและต้องจองก่อน ถ้ามาเวลาปิด ดูจากภายนอกกับจัตุรัสก็คุ้ม
• จุดที่ 3: Adelaide Crescent และ Palmeira Square จาก Brunswick เดินตะวันออกไปอีกหน่อยจะเจอกลุ่มตึกยุคกลางศตวรรษที่ 19 ซึ่งเป็นช่วงเปลี่ยนผ่านระหว่างรีเจนซีถึงวิกตอเรียนอิตาเลียนเนต ควรแวะเปรียบเทียบสไตล์เห็นชัด
• จุดที่ 4: The Royal Pavilion จุดเด่นที่สุดของทัวร์นี้ ควรเผื่อเวลาอย่างน้อย 90 นาทีหากเข้าชมภายใน ด้านนอกดูฟรีจาก Royal Pavilion Gardens ตลอดเวลา ถ้าจะเข้าไปข้างในต้องซื้อตั๋วล่วงหน้าทาง Brighton & Hove Museums โดยเฉพาะช่วงหน้าร้อนเพื่อหลีกคิว
• จุดที่ 5: Brighton Dome และ Corn Exchange อยู่ถัดจาก Pavilion ทางเหนือ Dome เดิมสร้างปี 1803 เพื่อเป็นโรงม้าและโรงเรียนขี่ม้าของเจ้าชาย Regent โดมใหญ่กลางอาคารได้แรงบันดาลใจจากมัสยิดใน Delhi ทุกวันนี้ใช้เป็นฮอลแสดง ศึกษาได้ทั้งปีแต่เข้าข้างในได้ตามรอบงานเท่านั้น
• จุดที่ 6: Kemp Town Terraces (Sussex Square และ Lewes Crescent) ฝั่งตะวันออกสุดของเส้นทาง และคือจุดที่สุดยอดกล้าสุดของการวางผังเมืองรีเจนซีแห่งไบรตัน Lewes Crescent ที่เริ่มสร้างปี 1820s ยังยาวกว่า Royal Crescent ที่ Bath ด้วย สวนกลางเฉพาะผู้อยู่อาศัยเข้าได้แต่ถนนเปิดให้ชมอย่างอิสระ สเกลยิ่งใหญ่มาก

Royal Pavilion: เจาะลึกพระราชวังสุดฮิต

พูดถึงสถาปัตยกรรมแบบรีเจนซีในไบรตัน จะข้าม รอยัลพาวิลเลียน ไปไม่ได้เลย ที่นี่เริ่มต้นเป็นบ้านไร่หลังไม่ใหญ่ซึ่งเจ้าชายแห่งเวลส์เช่าอยู่ตั้งแต่ปี 1786 ก่อนจะขยายโดย Henry Holland เป็นวิลล่าสไตล์นีโอคลาสสิก แล้วเปลี่ยนโฉมโดย John Nash ราวปี 1815 กลายเป็นอาคารที่เราเห็นทุกวันนี้ Nash ออกแบบภายนอกให้ดูคล้ายพระราชวังอินเดีย ทั้งยอดโดมหัวหอม มินาเรต หลังคาลอนคลื่นคล้ายเต็นท์ และกรอบหน้าต่างโค้ง ภายในตกแต่งแบบจีนรีเจนซี ด้วยวอลเปเปอร์เขียนมือ โคมไฟระย้ามังกร และงานแลคเกอร์ที่เคยอินเทรนด์สุดๆ ในทศวรรษ 1820

ตึกนี้ถูกบรรยายว่า 'แปลก' หรือ 'แฟนซี' แต่จริงๆ เป็นความตั้งใจล้ำยุค Nash สร้างขึ้นในช่วงที่สถาปนิกโลกตะวันตกเริ่มศึกษาสถาปัตยกรรมนอกยุโรปอย่างจริงจัง Pavilion คือหลักฐานชัดเจนของงานรีเจนซีแนวผสมผสานในอังกฤษ และเป็นพระราชวังไม่กี่แห่งที่เปิดเข้าชมทุกส่วน ตั๋วซื้อออนไลน์หรือที่หน้างานผ่าน Brighton & Hove Museums ต้องเช็กราคา-เวลาเปิดล่าสุดก่อนไป เพราะอาจเปลี่ยนตามฤดูกาล

Brunswick Town: อสังหารีเจนซีที่หลายคนมองข้าม

Brunswick Town ตั้งอยู่ในพื้นที่ของ โฮฟ อยู่ทางตะวันตกของเส้นเขตเมือง Brighton เล็กน้อย นี่แหละคือเหตุผลว่าทำไมหลายคนที่เดินเล่นริมทะเลจากท่าเรือถึงไม่ได้เดินมาถึงตรงนี้ ซึ่งจริง ๆ แล้วถือว่าน่าเสียดายมาก ย่านนี้ออกแบบเป็นหลักโดย Charles Busby ตั้งแต่ยุค 1820s เพื่อให้เป็นชุมชนหรูครบวงจรสำหรับคนมีฐานะ มีทั้งจัตุรัสหลัก ระเบียงตึกใหญ่ริมทะเล และถนนที่วางผังเป็นตาราง พร้อมบ้านหลังเล็กสำหรับคนทำงานบริการอยู่ด้านหลัง Brunswick Town ถือเป็นหมู่บ้านสไตล์ Regency ที่วางแผนผังสมบูรณ์แบบที่สุดทางใต้ของอังกฤษ

ผนัง stucco ในละแวกนี้ดูแลดีมาก Brunswick Terrace หันหน้าทะเลต่อกันเป็นคฤหาสน์ยักษ์จากบ้าน 40 กว่าหลัง ระเบียงเหล็กดัดส่วนใหญ่เป็นของเดิมหรือฟื้นฟูให้เหมือนต้นฉบับ ที่ 13 Brunswick Square โครงการ Regency Town House ใช้เวลาหลายสิบปีฟื้นฟูบ้านทั้งหลังให้ใกล้เคียงยุค 1820s จริง รวมทั้งห้องครัวใต้ดินและโซนคนรับใช้ ที่นี่ไม่ใช่แหล่งท่องเที่ยวโชว์หรู แต่เป็นการอนุรักษ์จริงจัง เหมาะกับคนอยากเข้าใจชีวิตในบ้านยุคนั้นแบบเจาะลึก

ข้อมูลเดินชมจริง: เคล็ดลับสำหรับนักเที่ยว

เส้นทางเดินริมทะเลนี้เดินง่ายและราบเรียบตลอดสาย จะมีเนินเล็กน้อยเมื่อเข้า เคมป์ทาวน์ คุณไม่จำเป็นต้องใช้ขนส่งสาธารณะถ้าเริ่มต้นที่จัตุรัส Brunswick แต่ถ้าอยากเริ่มทางฝั่ง Kemp Town แล้วเดินย้อนตะวันตก รถบัสสาย 27 จะเชื่อม Kemp Town กับใจกลางเมืองและ Old Steine แล้วเดินต่อมายัง Brunswick ได้สะดวก โดยรถบัสท้องถิ่นบริหารโดย Brighton & Hove Buses แนะนำให้เข้าไปดูเวลาเดินรถและราคาตั๋วล่าสุดในเว็บไซต์

สภาพอากาศมีผลกับเส้นทางนี้มาก ชายทะเลเปิดโล่ง ลมแรง เย็นจัดช่วงนอกฤดูพฤษภาถึงกันยนายน หน้าหนาวแสงน้อย ฟิลบ้านดูขรึมแต่ก็มีเสน่ห์เฉพาะ (Regency Town House จะปิด) ฤดูใบไม้ผลิ (เมษายน-พฤษภาคม) ลงตัวสุด เพราะคนยังไม่เยอะแถมบ้านแถวดูสวยท่ามกลางแสงใส แต่หน้าร้อนเส้นทางจากท่าเรือถึง Kemp Town จะแน่น ต้องเลือกวันเอาตามใจ

ถ้าอยากเต็มอิ่มทั้งวัน ลองเดินชมสถาปัตยกรรมแล้วแวะที่ พิพิธภัณฑ์และหอศิลป์ไบรตัน ซึ่งตั้งอยู่ส่วนหนึ่งของกลุ่มอาคาร Pavilion และมีงานจัดแสดงที่เกี่ยวข้องกับยุค Regency โดยตรง และยังมี ร้านอาหารแถว Lanes และ North Laine ซึ่งเดินจาก Pavilion ไม่นาน ก็มีร้านให้นั่งพักกินมื้อกลางวันแบบสบาย ๆ