สวน Carlton Gardens: พื้นที่สีเขียวมรดกโลกคู่เมืองเมลเบิร์น

สวน Carlton Gardens คืออะไร

สวน Carlton Gardens ไม่ใช่แค่สวนที่ซ่อนอยู่หลังพิพิธภัณฑ์อย่างที่หลายคนคิด แต่นี่คือสวนสาธารณะยุควิคตอเรียขนาดประมาณ 26 เฮกตาร์ในย่านคาร์ลตัน (โซนในเมืองเหนือของเมลเบิร์น) ที่ได้รับการขึ้นทะเบียนมรดกโลกยูเนสโกร่วมกับอาคาร Royal Exhibition Building ซึ่งตั้งอยู่ใจกลางสวน การได้รับสถานะนี้ในปี 2004 ทำให้ที่นี่กลายเป็นสถานที่เดียวบนแผ่นดินใหญ่ของออสเตรเลียที่คุณจะได้ยืนอยู่ในพื้นที่วัฒนธรรมที่ติดมรดกโลก และสามารถชมอาคารที่เป็นจุดศูนย์กลางของเรื่องราวนี้ด้วย นี่เองที่ทำให้การเลือกว่าจะเดินผ่านอย่างเร็วหรือแวะใช้เวลาที่นี่จริง ๆ มีความหมายขึ้นมาทันที

สวนแห่งนี้ถูกออกแบบและสร้างขึ้นเพื่อจัด Melbourne International Exhibition ปี 1880 งานแสดงสินค้ายุควิคตอเรีย อวดความทะเยอทะยานของเมลเบิร์นสู่เวทีโลก อาคาร Royal Exhibition Building ผลงานออกแบบของ Joseph Reed ก็สร้างด้วยเป้าหมายนั้น และเคยใช้เป็นสถานที่ในการเปิดประชุมรัฐสภาออสเตรเลียครั้งแรกปี 1901 เส้นทางในสวนรอบ ๆ ถูกวางแผนไว้อย่างมีแบบแผน ทั้งทางเดินเรขาคณิต น้ำพุตกแต่ง และแนวต้นไม้ที่คอยกรอบวิวอาคารหลากหลายมุม

ผังสวนและสิ่งที่คุณจะได้เห็น

ตัวสวนถูกแบ่งกลางด้วยถนน Rathdowne เป็นโซนเหนือและโซนใต้ที่บรรยากาศไม่เหมือนกัน ฝั่งใต้ที่ติด Exhibition Building จะออกแบบเป็นทางการมากกว่า มีแนวพุ่มเตี้ย น้ำพุใหญ่ตรงกลาง และทางเดินกรวดแผ่ออกเป็นรัศมีจากตัวอาคาร ช่วงนี้จะคึกคักสุด เห็นวิวคลาสสิกที่น้ำพุ สนามหญ้า และอาคารแนวโรมันเข้าเฟรมเดียวกัน

โซนเหนือจะเงียบและคนบางตา ต้นไม้แน่นเป็นพิเศษ มีแนวต้นเอล์มเก่าแก่ที่สร้างเป็นอุโมงค์ในหน้าร้อน พอถึงช่วงปลายเมษายนถึงพฤษภาคม ใบไม้จะเปลี่ยนสีเป็นเหลืองทองแล้วร่วงเต็มทางเดิน ให้ฟีลใบไม้เปลี่ยนสีแบบเมืองนอกที่หาเห็นยากในเมลเบิร์น ใครที่อยากเดินเล่นแบบชิลล์ ๆ เลี่ยงฝูงคนแนะนำเดินฝั่งนี้

ระหว่างทางจะเจอ Carlton Gardens Recital Hall บ่อน้ำพร้อมเป็ด ต้นไม้หายากที่ติดโบราณสถาน และแผ่นป้ายบอกประวัติตามจุดสำคัญ ๆ ในฝั่งเหนือของสวนยังมีสนามเด็กเล่น ซึ่งครอบครัวท้องถิ่นจะพาเด็ก ๆ มาเล่นบ่อย โดยเฉพาะช่วงเช้าวันธรรมดา

บรรยากาศในแต่ละช่วงเวลา

ตอนเช้าตรู่ ก่อน 8 โมง สวนจะเป็นของคนพื้นที่เลย นักวิ่งจ๊อกกิ้งบนทางกรวด คนจูงหมาฝั่งเหนือ หรือชาวออฟฟิศตัดผ่านเข้าเมือง แสงเช้าตอนนี้ทอดยาวข้ามสนามหญ้าโดนตัวอาคาร Royal Exhibition Building สีเหลืองอมน้ำตาลแบบกำลังดี ถ้าอยากได้รูปสวย ๆ แบบไม่มีนักท่องเที่ยวติดเฟรม นี่คือช่วงเวลาทอง

สาย ๆ จะเริ่มเห็นกลุ่มนักเรียนเข้ามาเพียบ เพราะ Melbourne Museum ด้านเหนือของสวนมีทริปโรงเรียนมาลงบ่อย ๆ และเด็ก ๆ ก็โผล่มาเล่นรอบสวนก่อนหรือหลังเข้าพิพิธภัณฑ์ ประมาณ 10 โมงถึงบ่ายสองวันธรรมดาจะคึกคักแถวสนามเด็กเล่นกับน้ำพุ แม้จะไม่ถึงขั้นทำให้บรรยากาศแย่ แต่มู้ดเปลี่ยนเยอะเลย

ช่วงเย็นประมาณ 4 โมงถึง 6 โมง จะเป็นอีกบรรยากาศ คนทำงานจากคาร์ลตันและมหาวิทยาลัยจะเดินตัดสวนกลับบ้านหรือแวะพักผ่อน แสงเย็นจะส่องตัว Exhibition Building จากด้านทิศตะวันตกได้สวยอีกแบบ สุดสัปดาห์อากาศดีจะเห็นกลุ่มปิคนิคปูเสื่อบนสนามหญ้า โดยเฉพาะฝั่งใต้ใกล้น้ำพุ

Royal Exhibition Building: เหตุผลที่ควรสนใจ

จะเข้าใจ Carlton Gardens ได้ครบ ต้องหันมาดูที่ Royal Exhibition Building กลางสวน ผลงานออกแบบโดย Joseph Reed สร้างเสร็จปี 1880 ถือเป็นหนึ่งในอาคารแสดงสินค้าสไตล์วิคตอเรียที่สมบูรณ์ที่สุดในโลก โดมกลางอาคารได้แรงบันดาลใจจากโบสถ์ Duomo เมืองฟลอเรนซ์ สูงถึง 61 เมตร เป็นแลนด์มาร์กเด่นที่มองเห็นได้จากหลายทางเข้าคาร์ลตัน

อาคารนี้เคยใช้เปิดประชุมรัฐสภาสหพันธ์ออสเตรเลียครั้งแรกในปี 1901 ก่อนจะย้ายไปสร้างรัฐสภาใหญ่ที่แคนเบอร์รา พอมองจากตัวสวนเราอาจไม่เห็นน้ำหนักประวัติศาสตร์ชัดนัก แต่จริง ๆ แล้วมันเป็นสิ่งปลูกสร้างที่มีคุณค่ายิ่งกว่าสถาปัตยกรรมสวย ๆ ข้างในจะเข้าไปชมเองไม่ได้ ต้องจองทัวร์นำชมกับ Melbourne Museum ที่ติดกับตัวอาคารฝั่งเหนือเท่านั้น

ลองเดินวนรอบอาคารดู จะเห็นดีเทลตกแต่งต่างกันแต่ละฝั่ง ไม่ต้องยืนถ่ายแค่มุมหลักฝั่งใต้ก็ได้ ฝั่งตะวันออกและตะวันตกจะมีลวดลายเฉพาะจุด ส่วนร่มไม้รอบ ๆ ก็ช่วยเพิ่มมิติให้ภาพไปอีกแบบ ขึ้นอยู่กับว่าคุณยืนอยู่ฝั่งไหน

การเดินทางและการเดินเล่นในสวน

สวน Carlton Gardens อยู่ในย่านคาร์ลตันติดกับตัวเมืองหลัก (CBD) ถ้าลงรถไฟ Parliament Station เดินขึ้นเหนือประมาณ 10 นาทีตามถนน Spring แล้วเลี้ยว Nicholson รถแทรมสาย 86 กับ 96 ที่วิ่งบนถนน Nicholson ก็จอดใกล้ประตูสวนฝั่งตะวันออก ถ้าใช้บริการ City Circle Tram เพื่อชมเมืองอยู่แล้ว ขอบอกว่ารถสายนี้ไม่ได้ผ่านสวน ถ้าจะมาก็ต้องเปลี่ยนไปขึ้นรถแทรมสาย Nicholson หรือเดินเอาจาก Spring Street

ตัวสวนราบเรียบ เดินง่าย ทางเดินกรวดกับทางปูนเชื่อมถึงกันหมด ไม่มีแผนที่อย่างเป็นทางการติดไว้ที่ทางเข้า ควรหาคร่าว ๆ ว่าสวนกว้างแค่ไหนก่อนจะมา จุดสังเกตคือทางเข้า Melbourne Museum ฝั่ง Swanston คือขอบเหนือสุด ส่วนทางเข้าน้ำพุกับ Exhibition Building คือขอบใต้

พิกัด Carlton Gardens กับย่านรอบข้าง

สวนอยู่ขอบใต้ของคาร์ลตัน เป็นย่านที่มหาวิทยาลัยเมลเบิร์นอยู่ทางตะวันตก และถนน Lygon ที่เรียงร้านอาหารอิตาเลียนไม่ไกลจากกัน หลังเดินสวน หากเดินขึ้นไปตาม Rathdowne หรือ Drummond Street จะเข้าเขตที่อยู่อาศัยของคาร์ลตัน มีบ้านเทอเรซ ร้านกาแฟหัวมุม และบรรยากาศละแวกเมืองที่ดูสงบกว่าถนน Lygon อันพลุกพล่านเต็มไปด้วยนักท่องเที่ยว ใครอยากรู้จักคาร์ลตันแบบลึกซึ้ง แนะนำอ่าน คู่มือย่าน Carlton ซึ่งเล่าเรื่องราวย่านนี้ละเอียดขึ้น

ตัวสวนยังอยู่ในระยะเดินถึงขอบเหนือของ CBD ได้ง่าย เดินจาก Exhibition Building ลง Spring Street ประมาณ 15 นาทีก็จะถึง Federation Square และโซนศิลปวัฒนธรรมริมแม่น้ำ Yarra ทำให้ Carlton Gardens เป็นจุดเริ่มหรือจุดจบทริปเดินเที่ยวเมืองใหญ่ได้ดี ไม่จำเป็นต้องปักหมุดมาที่นี่แยกจากทริปอื่น

สิ่งที่สวนนี้ไม่มี (ใครควรเผื่อใจ)

Carlton Gardens เป็นสวนสาธารณะแบบดั้งเดิมที่ขึ้นทะเบียนอนุรักษ์ ไม่ใช่สวนป่ากว้าง ๆ ใครคาดหวังบรรยากาศแบบธรรมชาติป่า เส้นทางเดินแบบลุย ๆ หรือความหลากหลายเชิงระบบนิเวศอย่างสวนป่าใหญ่ ๆ อาจผิดหวัง เพราะที่นี่ปลูกไม้ยุโรปเป็นหลัก เช่น เอล์ม โอ๊ก และพรรณไม้มงคลตามสไตล์ยุควิคตอเรีย

ถ้าใครเฉย ๆ กับดีไซน์สวนแบบเป็นทางการ มานานคงเบื่อได้ง่าย ยกเว้นแวะไปพิพิธภัณฑ์หรือจองทัวร์อาคาร Royal Exhibition Building สวนนี้จะเหมาะเป็นส่วนหนึ่งในทริปเดินเที่ยวแถบคาร์ลตันหรือโซนในเมืองมากกว่า ถ้าชอบธรรมชาติจริง ๆ หรืออยากเห็นวิถีชีวิตใหม่ ๆ ของเมลเบิร์น ที่นี่อาจไม่ใช่คำตอบ ที่เดินเล่นเน้นสีเขียวและพันธุ์ไม้หลากหลายกว่าคือ Royal Botanic Gardens Victoria ย่าน South Yarra จะได้อารมณ์ต่างไปชัดเจน

อากาศมีผลต่อความสนุกกว่าที่คิด ถ้าวันที่ฟ้าเทา ๆ ในฤดูหนาว สวนจะดูโล่งและต้นไม้ผลัดใบเหลือแต่กิ่ง เมลเบิร์นอากาศแม้ไม่หนาวจัดแต่เปลี่ยนเร็ว ฤดูหนาว (มิถุนายน-สิงหาคม) อุณหภูมิสูงสุดราว 14°C มักครึ้มฟ้าครึ้มฝน ฤดูใบไม้ร่วงกับฤดูใบไม้ผลิวิวยังสดใสกว่ามาก แต่ใบไม้ผลิ (กันยายน-พฤศจิกายน) สภาพอากาศเปลี่ยนแปลงบ่อย