Square des Batignolles: Park, który nagradza tych, którzy się nie spieszą

Czym właściwie jest Square des Batignolles

Square des Batignolles to publiczny park o powierzchni 16 615 metrów kwadratowych (około 4,1 akra) w 17. dzielnicy Paryża i największy zielony teren w tej części miasta. Powstał z inicjatywy Napoleona III i został ukończony w 1862 roku, wpisując się w tradycję angielskich ogrodów krajobrazowych, które baron Haussmann wprowadzał do Paryża podczas gruntownej przebudowy stolicy. Projektant, Jean-Charles Adolphe Alphand, stworzył również Parc des Buttes-Chaumont i Parc Montsouris, a jego charakterystyczne rozwiązania widać tu na każdym kroku: kręte ścieżki, grota z fałszywie uwarstwionej skały, kamienne mostki, staw zasilany naturalnym strumieniem i mały wodospad sprawiający wrażenie całkowicie przypadkowego.

W odróżnieniu od wielkich parków w centrum Paryża, ten skwer powstał z myślą o konkretnej dzielnicy – nie dla efektu. I nadal tak właśnie funkcjonuje. We wtorkowy poranek spotkasz tu emerytów przy boiskach do pétanque, rodziców spacerujących z wózkami po żwirowych alejkach i dzieci ustawiające się w kolejce do zabytkowej karuzeli z drewnianymi konikami. Turystycznej infrastruktury nie ma tu żadnej: ani kasy, ani audioprzewodnika, ani kiosku z pamiątkami. Dla podróżnych, którzy chcą zrozumieć, jak Paryżanie spędzają wolne dni, park ten oferuje więcej na metr kwadratowy niż niejedna słynna atrakcja. Jeśli układasz plan zwiedzania skupiony na spokojniejszym Paryżu, przewodnik po ukrytych skarbach Paryża przewodnik po ukrytych perłach Paryża dostarcza przydatnego kontekstu o dzielnicach wartych połączenia z wizytą tutaj.

Krajobraz: co tak naprawdę stworzył Alphand

Angielski styl krajobrazowy, który Alphand wprowadził do Paryża, był celową iluzją: godziny pracy inżynierów złożone w kompozycję sprawiającą wrażenie, jakby przyroda sama tak postanowiła. Napoleon III rozmiłował się w tym podejściu podczas lat emigracji w Anglii przed rokiem 1848 i zlecił Haussmannowi powielenie go w całej stolicy. Efektem w Square des Batignolles jest trasa, którą można przejść w dwadzieścia minut lub spędzić na niej godzinę – zależnie od tego, jak uważnie się rozglądasz.

Centralnym punktem parku jest staw zasilany naturalnym strumieniem, którego woda porusza się na tyle, by łapać odbicia światła. Na jego końcu mały wodospad spływa z groty z betonu uformowanego tak, by imitować uwarstwiony wapień – ta sama technika, którą Alphand zastosował w Parc des Buttes-Chaumont. Kamienne mostki przerzucają się nad strumieniem w dwóch miejscach, a alejki prowadzą tak, że nigdy nie widać całego parku naraz, co podtrzymuje złudzenie przestrzeni. Kolekcja drzew jest naprawdę niezwykła: obok typowych platanów i kasztanów znajdziesz tu buka purpurowego (Fagus sylvatica purpurea), gleditsjię trójcierniową z Ameryki Północnej, chińską wierzbę o spiralnych gałęziach (Salix matsudana 'Tortuosa'), leszczynę turecką i młodą sekwoję olbrzymią. W szklanym pawilonie na jednym końcu parku zimuje tropikalna palma, która nie przeżyłaby paryskiej zimy na zewnątrz.

Trawniki są wystarczająco przestronne na pikniki bez ścisku ramię w ramię, jaki czeka w Jardin du Luxembourg w czerwcowe popołudnie. W słoneczne weekendy kilka rodzin rozkłada koce jednocześnie i wcale nie robi się tłoczno – to najlepszy dowód na to, jak mało odwiedzany pozostaje ten park.

Rano, po południu i wieczorem: jak park się zmienia

Wczesne poranki, mniej więcej od 8 do 10 w dni powszednie, należą niemal wyłącznie do okolicznych mieszkańców: spacerujący z psami okrążają staw, biegacze przemierzają zewnętrzne alejki, pierwsi kawiarnianie przecinają park w drodze do pracy. Światło o tej porze jest płaskie i chłodne, śpiew ptaków słyszalny ponad odległym szumem Rue de Rome. Powietrze pachnie mineralnym zapachem mokrego żwiru i skoszonej trawy. To najlepszy moment, żeby mieć grotę praktycznie dla siebie.

W późne przedpołudnie i wczesne popołudnie w weekendy park wypełniają rodziny. Okolice karuzeli i placów zabaw stają się najgłośniejszymi strefami, a boiska do pétanque przy obrzeżach przyciągają starszych bywalców. Dźwięk metalowych kul uderzających o siebie i szmer dyskusji nad każdym rzutem to jeden z tych charakterystycznie paryskich pejzaży dźwiękowych, które coraz trudniej spotkać bez wyjeżdżania w odleglejsze dzielnice.

Letnie wieczory od około 18:00 to chyba najlepsza pora na wizytę. Nisko zawieszone słońce pada na wodę pod kątem, który sprawia, że staw wygląda o wiele bardziej dramatycznie niż w południe. Grupki młodych ludzi gromadzą się na ławkach, a park powoli, stopniowo się wyludnia. W ostatnich trzydziestu minutach przed zamknięciem jest tak cicho, że wyraźnie słychać strumień. Zimą godzina zamknięcia o 17:45 oznacza, że przez większą część grudnia i stycznia park jest już praktycznie ciemny, gdy się do niego dociera.

Historia i kulturowe znaczenie

Sama dzielnica Batignolles była niezależną wsią, dopóki Napoleon III nie włączył jej do Paryża w 1860 roku. Nazwa może wywodzić się od łacińskiego słowa 'batillus', oznaczającego młyn, lub od prowansalskiego 'bastidiole' – małego wiejskiego domu – co odzwierciedla wiejski charakter, jaki teren ten zachowywał jeszcze głęboko w XIX wieku. Dwa lata po przyłączeniu Alphand otrzymał zlecenie stworzenia skweru; pracował razem z inżynierem Jeanem Darcelem i architektem Gabrielem Davioudem – tym samym zespołem odpowiedzialnym za większość parków Haussmannowskiego Paryża.

Park nosi w sobie spokojne literackie dziedzictwo. Francuska piosenkarka Barbara, urodzona jako Monique Andrée Serf, dorastała w dzielnicy Batignolles i wspomniała Square des Batignolles wprost w swojej piosence 'Perlimpinpin'. Piosenkarz Yves Duteil poświęcił natomiast osobną piosenkę 'Les Batignolles', opisując w niej przechodzenie przez strumień i gonienie gołębi po parku. Te kulturowe odniesienia zakorzenIają skwer w tradycji robotniczego paryskiego życia dzielnicowego, której wielkie bulwary nie oddają. Pobliskie Batignolles, powoli wkraczające w etap gentryfikacji, nadal zachowują ten charakter na swoich targowych uliczkach i w niezależnych sklepach. Aby lepiej poznać klimat 17. dzielnicy i okolic, przewodnik po najlepsze parki i ogrody w Paryżu najlepszych parkach i ogrodach Paryża umieszcza go w szerszym kontekście miejskich terenów zielonych.

Praktyczny przewodnik: co tu robić

Najlogiczniejszym punktem startowym jest główne wejście od strony Rue Cardinet. Stamtąd żwirowa alejka prowadzi wprost w kierunku stawu, widocznego już po mniej więcej trzydziestu sekundach od wejścia. Obejście stawu dookoła zajmuje od pięciu do ośmiu minut spokojnym krokiem – po drodze przechodzi się przez oba mostki i mija wodospad. Przy grocie warto się zatrzymać: jeśli przyjrzysz się betonowej obudowie z bliska, zobaczysz celowo nacinane linie warstw, które Alphand i jego zespół wyrzeźbili w powierzchni. To XIX-wieczne trompe-l'oeil, które nie traci na jakości nawet z bliska.

Jeśli podróżujesz z dziećmi, place zabaw skupione są we wschodniej części parku – znajdziesz tam piaskownice, huśtawki i karuzelę z drewnianymi konikami, działającą tu od wielu lat. Obok strefy dla dzieci stoją też stoły do ping-ponga. Boiska do pétanque mieszczą się bliżej zachodniego skraju; przyglądanie się grze jest jak najbardziej w porządku i gracze rzadko mają coś przeciwko.

Park świetnie łączy się ze spacerem po pobliskich targowych uliczkach Batignolles lub wizytą w sąsiednim Parc Clichy-Batignolles (zwanym też Parkiem Martina Luthera Kinga) – znacznie większym i nowocześniejszym terenie zielonym powstałym przy okazji budowy wioski olimpijskiej na igrzyska 2024. Razem dają pełne pół dnia w dzielnicy. Dla tych, którzy układają szerszy plan zwiedzania, 3-dniowy plan zwiedzania Paryża plan Paryża na 3 dni podpowiada, jak wpleść spokojniejsze, dzielnicowe przystanki między główne atrakcje.

Fotografia i dostępność

Okolice stawu i wodospadu to najbardziej fotogeniczna część parku – szczególnie w porannym świetle lub podczas złotej godziny przed letnim zamknięciem. Odbicia drzew w tafli stawu są najwyraźniejsze w bezwietrzne poranki, zanim wiatr zacznie marszczyć wodę. Kamienne mostki sprawdzają się jako element kadrowania; przykucnij przy brzegu na poziomie wody, a wodospad wyda się znacznie większy niż jest. Chińska wierzba o spiralnie skręconych gałęziach w pobliżu szklarni to niezwykły okaz wart sfotografowania przez każdego, kogo fascynuje botaniczna fotografia.

Główne alejki są szerokie, płaskie i żwirowe – bez problemu przejadą nimi wózki dziecięce i wózki inwalidzkie, choć okolice groty i część alejek przy trawniku mają nierówną nawierzchnię. Nie potwierdzono szczegółowych udogodnień dostępności; osoby z ograniczoną mobilnością powinny wiedzieć, że teren jest w większości do pokonania, ale nie wszędzie równy.

Jak dojechać

Najwygodniejsze połączenie metrem to stacja Brochant na linii 13 – stamtąd do głównego wejścia parku jest sześć minut pieszo. Stacja Pont Cardinet, obsługiwana przez linię 14 i Transilien L, jest około dziewięciu minut na piechotę i przydaje się osobom przyjeżdżającym z centrum Paryża lub z Gare Saint-Lazare. Autobusy 28, 31 i 163 zatrzymują się przy Pont Cardinet; linia 66 zatrzymuje się w pobliżu, przy przystanku Batignolles. Jeśli planujesz połączyć wizytę z Parc des Buttes-Chaumont lub innymi parkami w północnym Paryżu, miej na uwadze, że trzeba będzie przejechać przez całe miasto – między 17. a 19. dzielnicą nie ma bezpośredniego połączenia metrem bez przesiadki.

Dojazd rowerem jest jak najbardziej praktyczny: w okolicach Batignolles wzdłuż Rue Cardinet biegną wydzielone ścieżki rowerowe, a stacje Vélib' działają na okolicznych ulicach. Dla przyjeżdżających samochodem dostępny jest pobliski podziemny parking Wagram-Courcelles.