เชียงดาว

รู้จักพื้นที่

อำเภอเชียงดาวตั้งอยู่ทางตอนเหนือสุดของจังหวัดเชียงใหม่ ห่างจากเมืองเก่าไปตามถนน 107 ราว 70-75 กิโลเมตร ตัวเมืองเชียงดาวมีถนนสายหลักเส้นเดียว สองข้างถนนมีทั้งร้านขายยา ร้านก๋วยเตี๋ยว ร้านขายของช่าง และมีถนนคนเดินคืนวันเสาร์-อาทิตย์ที่คึกคักเป็นพิเศษ ที่นี่มีบรรยากาศเมืองตลาดแบบไทยแท้ ไม่ใช่เมืองท่องเที่ยวแต่ดั้งเดิม เพียงแต่มีภูมิประเทศรอบข้างที่โดดเด่นมาก

จุดเด่นตระหง่านคือดอยเชียงดาว ภูเขาหินปูนสูง 2,175 เมตรที่มองเห็นได้แต่ไกลทางตะวันตก ที่นี่เป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าและหนึ่งในไม่กี่แห่งของไทยที่สามารถพบไก่ฟ้าหางลายขวางและนกหายากเหนือระดับน้ำทะเลสูง ฝั่งตะวันออกของอำเภอทอดตัวเป็นที่ราบสำหรับปลูกกระเทียม กะหล่ำปลี และสตรอเบอร์รี่ช่วงอากาศเย็น

หมู่ถ้ำเชียงดาวอยู่ห่างจากใจกลางเมืองประมาณ 5 กิโลเมตร ติดถนนที่ไปตามริมน้ำและไร่เกษตรเล็กๆ เลยถนนวัดถ้ำไปจะพบกับที่พักแนวธรรมชาติและแคมป์ปิ้งหลายแห่งในหุบเขาใต้หน้าผาภูเขา มอบประสบการณ์ที่แตกต่างจากตัวเมืองเชียงดาวชัดเจน เชียงดาวเลยแบ่งเป็น 3 โซนหลัก—ตัวเมือง ถ้ำ และที่พักกลางหุบเขา ซึ่งนักท่องเที่ยวส่วนมากมักมีเวลาสัมผัสแค่บางส่วน

บรรยากาศ & คาแรกเตอร์

เช้าตรู่ของเชียงดาวมีสเน่ห์ที่ไม่เหมือนเมืองเหนือยอดฮิตอื่นๆ ก่อน 7 โมงเช้า ถนนหลักยังเห็นพระบิณฑบาต แม่ค้าเริ่มวางหม้อนึ่งข้าวเหนียวและต้มหมูร้อนๆ อากาศที่นี่เย็นสดชื่นแทบทั้งปี โดยเฉพาะช่วงพฤศจิกาถึงกุมภาพันธ์ ควรมีเสื้อกันหนาวติดตัวอย่างน้อยถึง 9 โมง หมอกขาวลอยระหว่างยอดเขาหิน เวลานี้แสงแดดนุ่มละมุนจนช่างภาพต้องมาเก็บซ้ำ

พอสายๆ เมืองก็กลับมาเงียบ เป็นภาพชีวิตจริงของเมืองทำงาน—แม่ค้ากวาดหน้าร้าน รถรับจ้างพาเด็กไปโรงเรียน ตลาดที่เหลืออยู่ขายของให้ชาวบ้านมากกว่านักท่องเที่ยว ช่วงบ่ายอากาศที่นี่แม้ไม่ร้อนเท่าเมืองเชียงใหม่ แต่ก็ทำให้ทุกอย่างดูเนิบนาบ ถ.วัดถ้ำฝั่งตะวันตกจะเห็นนักท่องเที่ยววันเดียวแวะเวียนมาระหว่าง 10 โมงถึงบ่ายสอง ส่วนใหญ่มาด้วยรถส่วนตัวหรือเหมาแดงมาจากถนนใหญ่

ค่ำลงแล้วเชียงดาวแทบไม่มีเสียง เมืองมีบาร์เล็กๆ ที่เสิร์ฟเหล้าไทยและเบียร์ให้แขกเจ้าถิ่นกับฝรั่งประจำถิ่นบ้าง แต่ที่นี่ชัดเจนว่าไม่ใช่ที่แฮงเอาต์ยามค่ำคืน เสน่ห์ของคืนเชียงดาวอยู่ที่นั่งรับลมหน้าที่พัก มองเงาดอยใต้ท้องฟ้าที่เต็มไปด้วยดาว ฟังเสียงแมลงมากกว่าเสียงเพลง ถ้าเป็นคนชอบชีวิตกลางคืน ที่นี่อาจไม่ตอบโจทย์

ในรอบ 10 ปีหลัง มีกลุ่มนักท่องเที่ยวต่างชาติมาเชียงดาวมากขึ้น เพราะโด่งดังในหมู่คนดูนก เดินป่า และกลุ่มโนแมดที่เบื่อความวุ่นวายแถวถนนนิมมานหรือเมืองเก่า คาเฟ่เล็กๆสไตล์ใหม่เริ่มแทรกตัวอยู่ข้างร้านอาหารท้องถิ่นดั้งเดิม และพอถึงสุดสัปดาห์ คนเชียงใหม่ก็มากันเองทั้งแบบไปเช้าเย็นกลับและค้างคืน

เที่ยวอะไรได้บ้าง

เริ่มต้นที่ ถ้ำเชียงดาว ถ้ำเชียงดาวที่นี่ถือเป็นไฮไลต์ของอำเภอเลย ตัวถ้ำลึกเข้าไปในภูเขาหินปูน โถงด้านนอกจัดไฟสว่าง เข้าไปเดินเองได้ แต่ถ้าอยากสัมผัสบรรยากาศลึกลับด้านในจริงๆ ต้องจ้างไกด์ที่ปากถ้ำ เขาจะมีไฟฉายแล้วพาเดินลอดหินขรุขระ มุดซอกแคบๆ เข้าไปเจอโถงใหญ่ที่มีหินงอกหินย้อยหยดน้ำตลอด นอกจากนี้ยังมีวัดถ้ำด้านหน้าถ้ำและหมู่กุฏิพระที่สร้างอยู่บนหน้าผา

ดูนกที่เชียงดาวถือว่าเป็นจุดขายของสายอินเตอร์เลยก็ว่าได้ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าดอยเชียงดาวติดโผทุกทริปดูนกของมืออาชีพ เพราะมีทั้งนกเฉพาะถิ่นอย่างนกจาบปีกอ่อนเชียงดาวที่หาไม่ได้ที่อื่น จุดดูนกที่ดีที่สุดคือถนนขึ้นดอยช่วงเช้า โดยเฉพาะตุลาถึงมีนาคมที่มีนกอพยพเพิ่มมาอีก ไกด์ท้องถิ่นที่เชี่ยวชาญดูนกมักอยู่ตามเกสต์เฮาส์แถวหุบเขารู้มุมลับดีที่สุด

สายเดินป่าที่ยังไม่ได้ดูนก บริเวณรอบดอยเชียงดาวเหมาะกับเทร็คกิ้งหลายวัน ฝ่าป่า ข้ามน้ำ ไปจนถึงจุดชมวิวเหนือแนวหมอก วันเดียวเดินขึ้น-ลงจากหุบเขาก็พอได้ แต่หากแคมป์ค้างคืน จะได้เห็นพระอาทิตย์ขึ้นสุดอลังการ แต่ต้องขออนุญาตและจัดไกด์ที่ด่านเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า ไม่สามารถเดินเองได้

ถ้าเชียงดาวยังไม่จุใจวิวภูเขา สามารถขับรถขึ้นเหนือไปต่อที่ ดอยอ่างขาง ที่อยู่ใกล้ชายแดนเมียนมา ห่างออกไปอีกราว 60 กม. เส้นทางระหว่างเชียงดาวกับดอยอ่างขางสวยมาก ขับรถผ่านหมู่บ้านชาติพันธุ์และไร่ขั้นบันได

• ถ้ำเชียงดาว: โถงไฟสว่าง เดินตามไกด์พร้อมตะเกียงในส่วนลึก
• เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าดอยเชียงดาว: ดูนก เดินป่า ตั้งแคมป์
• วัดถ้ำเชียงดาว: วัดที่สร้างข้างหน้าผาติดปากถ้ำ
• น้ำพุร้อนธรรมชาติ: มีบ่อน้ำแร่กระจายตามหุบเขา
• ถนนคนเดินคืนวันเสาร์-อาทิตย์: เล็กแต่ครึกครื้น อยู่ถนนหลักกลางเมือง

กิน-ดื่มที่เชียงดาว

อาหารในเมืองเชียงดาวคือเมนูเหนือแท้ๆ เช่น ข้าวซอย ลาบ หมูปิ้ง ข้าวเหนียว จากร้านหน้าตึกแถว ราคามักไม่เกิน 60-80 บาท ถนนขนานทางหลวงคือโซนรวมร้านเก่าแก่สไตล์นี้ สังเกตร้านเก่าโต๊ะพลาสติกถาวร มีลูกค้าประจำขี่มอเตอร์ไซค์มานั่งกินยามเช้า

คาเฟ่ในเชียงดาวแม้จะไม่เยอะเท่าย่านนิมมาน แต่ที่เปิดกันนั้นมีเอกลักษณ์จริงจัง ส่วนใหญ่เป็นร้านกาแฟอิสระ ขนาดย่อมๆ อยู่ใจกลางเมืองหรือแปลงร่างจากโรงนามีวิวภูเขา หลายร้านใช้เมล็ดกาแฟจากไร่รอบดอยคั่วเองสดๆ คุณภาพดีน่าลอง

ตามถนนวัดถ้ำ รีสอร์ตกับโฮสต์ส่วนใหญ่จะมีร้านอาหารของตัวเอง บางแห่งเปิดรับแขกนอกที่พักด้วย เมนูมักมีอะไรมากกว่าข้าวแกงกะทะร้อนทั่วไป เป็นตัวเลือกเย็นที่ดีถ้าพักโซนหุบเขา ควรจองล่วงหน้าโดยเฉพาะช่วงเสาร์-อาทิตย์ ที่พักแถบนี้มักเต็มเร็ว

ถ้าอยากรู้จักอาหารเหนือก่อนมา ลองอ่าน คู่มืออาหารในเชียงใหม่ เจออาหารเหนือหลากชนิดตั้งแต่ไส้กรอก หมูยอ ผักขมและน้ำพริกเผ็ดๆ ที่แผงอาหารในเชียงดาวก็มีหมด

เดินทางไป-กลับและในพื้นที่

วิธีง่ายที่สุดจากตัวเมืองเชียงใหม่ไปเชียงดาวคือขึ้นรถตู้หรือสองแถวแดงจากสถานีขนส่งช้างเผือก ทางเหนือของคูเมือง แถวๆ บริเวณช้างเผือก มีรถออกตลอดวัน ใช้เวลาราว 1.5–2 ชั่วโมงขึ้นกับการจราจร ค่ารถไม่แพง มาลงถนนตลาดกลางเมืองซึ่งเปรียบเสมือนท่ารถ

อีกทางคือเช่ารถยนต์หรือบิ๊กไบค์ขับเองจากเชียงใหม่ เหมาะกับคนอยากแวะจุดชมวิวหรือเที่ยวในเชียงดาวแบบอิสระ ถนน 107 สายหลักสภาพดี ขับง่าย ผ่านแม่ริม แม่แตง แล้วเข้าอำเภอเชียงดาว ส่วนเส้นทางขึ้นภูเขาออกจากทางหลวงใหญ่ควรขับระวังเป็นพิเศษ

ในเชียงดาวระยะทางหลอกตา ศูนย์กลางเมือง หมู่ถ้ำ และที่พักกลางหุบเขาห่างกัน 5-10 กม. การเดินเท้าริมทางหลวงไม่สะดวกนัก ช่วงอากาศเย็นๆ อาจเช่าจักรยานปั่นระหว่างตัวเมืองกับถ้ำก็ได้ มอเตอร์ไซค์รับจ้างกับสองแถวแดงมีให้เหมาบ้าง แต่แนะนำสอบถามกับที่พักว่าติดต่อรถรับส่งได้หรือไม่

สำหรับข้อมูลการเดินทางครอบคลุมทั้งจังหวัด ดูได้จาก คู่มือการเดินทางในเชียงใหม่ มีข้อมูลเส้นทางสองแถว รับจ้างรถยนต์ และการเดินทางไปอำเภอรอบนอกจากตัวเมือง

เลือกพักที่ไหนดี

ที่พักเชียงดาวมีให้เลือกสองแนวหลัก ถ้าอยู่ในเมืองจะสะดวกเรื่องตลาดเช้า เดินทางกลับเชียงใหม่ และเข้าถนนคนเดินสุดสัปดาห์ ที่พักแปลงนี้ส่วนใหญ่เรียบง่าย ราคาย่อมเยา เหมาะกับสายแบกเป้กับคนเดินทางคนเดียว ห้องมักเน้นฟังก์ชั่นไม่เน้นบรรยากาศ

ฝั่งที่พักกลางหุบเขา รีสอร์ตสไตล์อีโค่ใกล้ถ้ำและเชิงดอยจะให้ความรู้สึกอีกแบบ มีหลายแห่งที่ขึ้นชื่อเรื่องดีไซน์ วิวภูเขา และแนวคิดใส่ใจธรรมชาติ ราคามีตั้งแต่กลางๆ จนถึงหรูสุดในเชียงใหม่ ที่พักกลุ่มนี้ควรจองล่วงหน้าโดยเฉพาะช่วงฤดูหนาว พ.ย.–ก.พ.

ปัจจุบันเชียงดาวเริ่มอยู่ในแผนเดินทางของคู่รักและนักเที่ยวสายธรรมชาติที่อยากได้บรรยากาศเหนือจริง ถ้ากำลังแพลนทริปเหนือแล้วจะค้างเชียงดาวคืนเดียว อ่าน คู่มือที่พักในเชียงใหม่ จะช่วยให้เทียบแต่ละโซนที่พักทั่วจังหวัดได้ง่ายขึ้น

เชียงดาวยังเหมาะกับการเชื่อมต่อไปเที่ยวรอบเหนือ จะแวะ หมู่บ้านแม่กำปอง ต่อไปทางตะวันออกก็สะดวก หรือจะเป็นจุดพักครึ่งทางขึ้นไปสุดเหนือก็ง่าย คู่มือท่องเที่ยวภาคเหนือของไทย มีตัวอย่างการจัดเส้นทางโดยไม่ต้องย้อนกลับ

ข้อควรรู้ & เรื่องจริง

เชียงดาวไม่ใช่ที่สำหรับคนไม่มีรถส่วนตัวง่ายๆ กำลังดีที่เป็นอย่างนั้น เพราะคนที่มา มักตั้งใจจะหลีกหนีเมืองวุ่นวาย คุณจะไม่เจอผับบาร์ตะเวน ร้านเปลญวน หรือทัวร์จอดรถออหน้าที่พัก แต่จะได้สูดอากาศภูเขาสะอาด เงียบ และคนที่มาเพราะชอบภูมิประเทศล้วนๆ

ฤดูหนาวตั้งแต่พฤศจิกาถึงกุมภาคือเวลาที่เหมาะสุด อากาศอาจเย็นต่ำเลขหลักเดียวบนยอดเขา ฟ้าใส นกเยอะ มีนาคม-เมษายนจะเผชิญปัญหาหมอกควันจากการเผาไร่ทั่วภาคเหนือลามจนบางคืนมองไม่เห็นดอยเลย ใครแพ้ฝุ่นควรตรวจค่าอากาศก่อนตัดสินใจมาช่วงดังกล่าว

หน้าฝน มิถุนาถึงกันยายน ฝนตกต่อเนื่อง ทำให้เส้นทางภูเขาลื่นและบางเส้นอาจปิดเป็นระยะ ข้อดีคือหุบเขาเขียวสุดๆ น้ำตกตามภูเขาไหลแรงตลอด อ่าน คู่มือฤดูหมอกควัน กับ ช่วงเวลาที่ดีที่สุดในการเยือนเชียงใหม่ ก่อนปักหมุดเดินทาง