พิพิธภัณฑ์ McCord Stewart: หน้าต่างสู่ประวัติศาสตร์สังคมแคนาดาใจกลางมอนทรีออล

พิพิธภัณฑ์ McCord Stewart คืออะไร จริง ๆ ?

พิพิธภัณฑ์ McCord Stewart เป็นพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์สังคม ไม่ใช่พิพิธภัณฑ์ศิลปะ จุดนี้สำคัญ เพราะพิพิธภัณฑ์ศิลปะจะเล่าเรื่องตามสไตล์และยุค แต่ที่นี่เน้นคนเป็นศูนย์กลาง—ใครเคยอยู่ที่มอนทรีออลและแคนาดา เขาใส่อะไร ใช้ของอะไร รู้จักและเข้าใจกันอย่างไร จึงสัมผัสได้ถึงความใกล้ชิดในแบบที่พิพิธภัณฑ์ระดับประเทศใหญ่ ๆ มักให้ไม่ได้

พิพิธภัณฑ์มีของสะสมกว่า 175,000 ชิ้น และภาพถ่ายในคลังเอกสารกว่า 1.5 ล้านภาพ แค่ Notman Photographic Archives ก็ถือเป็นคลังภาพสำคัญสุด ๆ ชุดหนึ่งของสังคมแคนาดายุคศตวรรษที่ 19-20 William Notman ช่างภาพเชื้อสายสกอตแลนด์ที่ถ่ายทอดชีวิตชาวมอนทรีออลยุค 1850 ขึ้นไปอย่างแม่นยำ งานสตูดิโอ ภาพคอมโพสิต และภาพกลางแจ้งเหล่านี้เป็นสถิติบันทึกเมืองที่ตัวอักษรตามไม่ทัน

ตัวอาคารตั้งอยู่บนถนน Sherbrooke ตะวันตก ตรงข้ามกับ McGill University ในย่านสถาบันการศึกษาที่เป็นตัวตนของ ใจกลางเมืองมอนทรีออล ตัวอาคารหน้าตาเรียบ ๆ จนบางทีเดินผ่านเฉย ๆ ก็มองไม่เห็น หาอาคารหินปูนที่มีป้ายพิพิธภัณฑ์หน้าตึกเป็นหลัก ทางเข้าอยู่ฝั่ง Sherbrooke ส่วนทางเข้ารถเข็น-หมู่คณะแยกอยู่มุม Victoria Street เลขที่ 2175

คอลเล็กชั่นมีอะไรให้ดูจริง

ของสะสมถาวรหมุนเวียนตามแต่ละโซน แต่จุดแข็งหลักยังจัดแสดงเสมอ อย่างคอลเล็กชั่นวัฒนธรรมพื้นเมืองที่ย้อนประวัตินับพันปี มีของจากชุมชน First Nations, Métis, Inuit ทั่วแคนาดา พร้อมข้อมูลอธิบายที่ผูกโยงกับวิถีชีวิตปัจจุบัน ไม่ได้โชว์ให้เป็นของโบราณแบบมองข้ามวัฒนธรรม ความละเอียดนี้ไม่ค่อยเจอในพิพิธภัณฑ์อื่น ๆ

ชุดเสื้อผ้าและแฟชั่นนับเป็นไฮไลต์ในภูมิภาคอเมริกาเหนือเรื่องประวัติเครื่องแต่งกายแคนาดา มีตั้งแต่ศตวรรษที่ 18 ขึ้นไป เน้นรายละเอียดตัดเย็บ เช่น เดรสยุคกลางศตวรรษที่ 19 เสื้อคลุมยุคฟอร์เทรด หรือต่างชนชั้นแต่งตัวยังไงช่วงเวลาเดียวกัน ป้ายบรรยายมีทั้งฝรั่งเศสและอังกฤษทุกจุด

นิทรรศการชั่วคราวมักเล่าเรื่องอัตลักษณ์แคนาดา การเปลี่ยนแปลงของเมือง ผู้อพยพ หรือชุมชนเฉพาะ โดยรีเสิร์ชแน่นและจัดแสดงน่าสนใจมาก อย่าลืมเช็กเว็บก่อนมา เพราะบางครั้งนิทรรศการชั่วคราวเปลี่ยนบ่อยจนกลายเป็นไฮไลต์ของรอบนั้นเลย

บรรยากาศขึ้นอยู่กับช่วงเวลา

เช้าเสาร์-อาทิตย์โดยเฉพาะ 10 โมงถึงเที่ยง จะมีทัศนศึกษาหรือครอบครัวที่มีเด็กเล็ก โซนทางเข้าชั้นล่างอาจแน่น ให้ไปชั้นบนก่อนถ้าอยากชมคอลเล็กชั่นถาวรแบบสงบ ๆ เพราะกลุ่มเด็กจะอยู่ชั้น 1-2 เป็นหลัก

ช่วงบ่ายวันธรรมดาเป็นเวลาสงบที่สุด โดยเฉพาะห้อง Notman Archives แทบไม่มีคน ได้บรรยากาศพิเศษเงียบ ๆ สำหรับชมภาพถ่ายขนาดใหญ่ยุค 1870 ต่างกับวันที่คนแน่นมาก เย็นวันพุธจะเป็นกลุ่มผู้ใหญ่และคนรุ่นใหม่ที่มาตามช่วงฟรี คาเฟ่ชั้นล่างก็จะคึกคักมากขึ้นช่วงนี้

ห้องจัดแสดงบางจุดมีแสงธรรมชาติ บางจุดไม่มีขึ้นกับความไวแสงของวัตถุจัดแสดง เสื้อผ้าและภาพถ่ายเก่าจะถูกควบคุมแสงให้ห้องดูมืด ๆ นิด ๆ ใครต้องอ่านตัวหนังสือเล็กควรเตรียมแว่นตาไปด้วย

บริบทประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม

พิพิธภัณฑ์นี้ตั้งชื่อตาม David Ross McCord ทนายและนักสะสมแห่งมอนทรีออลผู้ทุ่มชีวิตหลายสิบปีเก็บของและเอกสารประวัติศาสตร์แคนาดา เขาเสียชีวิตปี 1930 และฝากไว้กับ McGill University ก่อนเปิดให้สาธารณชนเข้าชมต้นศตวรรษที่ 20 และพิพิธภัณฑ์ตั้งอย่างเป็นทางการในปี 1921 ดังนั้นที่นี่ก็มีความเก่าแก่เกินร้อยปี

ที่มาของชื่อ Stewart เกิดจากเงินบริจาคใหญ่ของครอบครัว Alcan (ปัจจุบันคือ Rio Tinto) โดยเฉพาะจากมูลนิธิ Gail และ Stephen A. Jarislowsky และ Zita Davisson Stewart เพื่อขอบคุณผู้สนับสนุนเอกชนที่ยังค้ำชูพิพิธภัณฑ์นี้คู่กับรัฐ ชื่อเต็มกลายเป็น McCord Stewart Museum ตั้งแต่ปี 2021

ถ้าอยากรู้จักพิพิธภัณฑ์แนวมอนทรีออลเจาะลึก McCord Stewart มีจุดยืนชัด มันไม่ใหญ่ครอบคลุมแบบพิพิธภัณฑ์อื่น ๆ แต่เฉพาะทางและผูกกับเมืองจริงกว่า ถ้าอยากรู้ว่าคนที่นี่เคยใช้ชีวิตแบบไหนก่อนศตวรรษที่ 20 ไม่มีที่ไหนให้ประสบการณ์แบบนี้ คู่กับทริปไป Pointe-à-Callière Museum ใน Old Montreal จะได้มุมโบราณคดีเสริมเข้าไปอีก

เดินทางไปง่าย ๆ เดินชมข้างในสบาย

จากสถานี Metro McGill (สายสีเขียว) ใช้ทางออก Sherbrooke เดินตรงไปทางตะวันตกบนถนน Sherbrooke ประมาณ 5 นาที พิพิธภัณฑ์อยู่ฝั่งเหนือทางเท้า ถนนนี้เรียบตลอดเหมาะกับทุกคน ถ้าหน้าหนาวต้องเตรียมเสื้อกันหนาว/รองเท้าดี ๆ เพราะ Sherbrooke ไม่เชื่อมโครงข่ายทางเดินใต้ดินมอนทรีออล

ใครใช้รถเข็น เด็กเล็ก หรืออุปกรณ์ช่วยเดิน ใช้ทางเข้า Victoria St. เลขที่ 2175 ด้านตะวันตกของพิพิธภัณฑ์ได้ ทุกโซนเหมาะกับรถเข็น มีสิทธิ์จองคิวสำหรับคนพิการ

ถ่ายภาพในนิทรรศการถาวรได้ถ้าไม่เปิดแฟลช นโยบายถ่ายภาพของนิทรรศการชั่วคราวแต่ละรอบดูได้จากหน้าห้อง มีฝากเสื้อโค้ท กระเป๋า—ช่วยได้มากหน้าหนาว คาเฟ่และร้านของฝากออกแบบโดยดีไซเนอร์ชาวแคนาดาอยู่ชั้นล่าง

ชมภาพถ่ายสารคดีใน Notman Archives

Notman Photographic Archives ควรค่าแก่การมาเยือนสำหรับสายภาพสารคดี-ประวัติศาสตร์มาก ๆ William Notman และลูกชายผลิตภาพกว่า 450,000 ภาพ คุมมอนทรีออล วิวทิวทัศน์ กีฬา ชุมชนพื้นเมือง และการเติบโตของเมือง ตั้งแต่ศตวรรษที่ 19-20 พิพิธภัณฑ์หมุนเวียนจัดแสดงต้นฉบับและมีส่วนใหญ่ลงออนไลน์ให้ชมด้วย

ในห้องนิทรรศการจะเห็นภาพคอมโพสิตที่น่าทึ่งสุด ๆ Notman ถ่ายแต่ละคนแยกในสตูดิโอแล้วตัดต่อมาอยู่ในฉากใหญ่แบบแข่งฮอกกี้ ปาร์ตี้สเก็ต หรือฉากสังคมใหญ่ ๆ เทคนิคเป๊ะมากแต่แฝงอารมณ์ประหลาดนิด ๆ รายละเอียดชุด กิริยา สัมภาระ เห็นกันชัดเจนกว่าทุกแหล่งข้อมูลอื่น

สายถ่ายภาพที่มาเที่ยวมอนทรีออล ควรจับคู่ McCord Stewart กับ พิพิธภัณฑ์ที่ดีที่สุดใน Montreal เพื่อได้สัมผัสวงการพิพิธภัณฑ์วัฒนธรรมของเมืองแบบเต็ม ๆ

ใครที่ควรคิดให้ดีก่อนมา

McCord Stewart เป็นพิพิธภัณฑ์เงียบสงบ ทุกอย่างเน้นเนื้อหาเยอะ ๆ ที่ต้องอ่าน ช้า ๆ และความน่าสนใจมักอยู่ในรายละเอียดมากกว่าการโชว์อลังการ ใครอยากได้ประสบการณ์มัลติมีเดียแบบจมดิ่งหรือเดินเล่นแบบพิพิธภัณฑ์เด็กจะผิดหวัง

เด็กต่ำกว่า 10 ขวบอาจเบื่อห้องเครื่องแต่งกายหรือจดหมายเหตุถ้าไม่มีผู้ใหญ่พาเล่าให้เข้าใจ แต่คอลเล็กชั่นพื้นเมืองและนิทรรศการชั่วคราวบางส่วนเหมาะกับเด็กโต โดยเฉพาะบ้านที่พูดคุยเรื่องรากเหง้าหรืออัตลักษณ์แคนาดา

ถ้าเวลาจำกัดและอยากเน้นเดินเล่นข้างนอกหรือดูอาคาร-ถนน อาจจะรู้สึกว่าอยู่ในพิพิธภัณฑ์ 3 ชั่วโมงไม่คุ้ม แต่ถ้าเลือกชม Notman Archives กับนิทรรศการชั่วคราวสำคัญสักรอบใน 90 นาที ช่วงฝนตกก็ถือว่าใช้เวลาคุ้มทีเดียว