พิพิธภัณฑ์ Isabella Stewart Gardner: ประสบการณ์ศิลปะสุดยูนีคแห่งบอสตัน

จริง ๆ แล้ว Gardner คืออะไร

พิพิธภัณฑ์ Isabella Stewart Gardner ไม่ได้จัดแบบพิพิธภัณฑ์ศิลปะทั่วไป ไม่มีแกลเลอรีเรียงตามยุค ไม่มีป้ายกำกับอธิบายภาพ ไม่มีภัณฑารักษ์มาสลับเปลี่ยนผลงานใหม่ ๆ อิซาเบลลา สจ๊วต การ์ดเนอร์สร้างที่นี่เป็นบ้านของเธอเอง จัดตามเซนส์ศิลปะส่วนตัว และเขียนไว้ในพินัยกรรมว่าหลังปี 1924 ห้ามขยับหรือเปลี่ยนของใด ๆ ในนิทรรศการเลย สิ่งที่คุณเห็นตอนนี้คือสิ่งที่เธออยากให้เห็นแบบเป๊ะ ๆ

อาคารเดิมสร้างเสร็จปี 1901 เปิดให้เข้าชมแรกปี 1903 ในนาม 'Fenway Court' ออกแบบจำลองวังเวนิสยุคศตวรรษที่ 15 การ์ดเนอร์สร้างตัวตึกล้อมลานกลางมีหลังคากระจกสูงสี่ชั้น ปลูกดอกไม้สวยตามฤดูกาลตลอดปี ฤดูหนาวจะเจอดอกนาร์ซิสซัสกับกล้วยไม้ ช่วงใบไม้ผลิจะมีนาสเตอร์เทียมห้อยและวิสทีเรีย ลานกลางนี้แหละคือหัวใจของพิพิธภัณฑ์ แค่ก้าวเข้ามาหลายคนก็เดินช้าลงโดยอัตโนมัติ

ในปี 2012 สถาปนิก Renzo Piano เพิ่มอาคารปีกใหม่ทรงโมเดิร์นเข้าไป ตึกใหม่กระจกเหล็กนี้ตัดกับวังเวนิสเดิมอย่างชัดเจน แต่ก็เคารพต้นฉบับ พื้นที่ใหม่ใช้สำหรับนิทรรศการหมุนเวียน คาเฟ่ โซนกิจกรรม และห้องเรียนเพิ่ม ส่วนอาคารเก่าก็ยังคงไว้ในแนวคิดเดิมตามใจเจ้าของสมัยแรก

งานสะสม: มีอะไรบ้าง อยู่ที่ไหน

การ์ดเนอร์สะสมของราว 7,500 ชิ้นจากการเดินทาง ศึกษา และมิตรสหายกับศิลปิน มีทั้งภาพวาดของทิเทียน, แรมบรานด์, เฟอร์เมียร์, ราฟาเอล, บอตติเชลลี และเดอกาส ไปจนถึงประติมากรรม พรม ของตกแต่ง เฟอร์นิเจอร์ และจดหมายส่วนตัว ทุกอย่างจัดแบบแน่นและแปลกนิด ๆ ด้วยดี อัลทาร์ยุคกลางอยู่ข้างห้องนั่งเล่นดัตช์ โมเสกโรมันเป็นพื้นห้องชั้นบน

Dutch Room ชั้นสองถือเป็นห้องสุดสำคัญของทั้งอเมริกา และมีบรรยากาศหนักแน่น ในเจ็ดโมงเช้า 18 มีนาคม 1990 มีโจรปลอมเป็นตำรวจขโมยรูปไป 13 ชิ้นจากที่นี่ รวมงาน The Concert ของเฟอร์เมียร์ และแรมบรานด์อีกสามชิ้น ปัจจุบันตามพินัยกรรมกรอบว่างยังถูกแขวนค้างไว้อย่างนั้น เหตุการณ์โจรกรรมที่มูลค่ารวมราว 500 ล้านเหรียญนี้ยังหาตัวคนร้ายไม่ได้ ถือเป็นคดีขโมยงานศิลป์ใหญ่ที่สุดในโลก กรอบเปล่ายังเหมือนยั่ว ล้อ และเป็นที่ระลึกว่าพิพิธภัณฑ์นี้ตั้งใจ ‘โชว์’ ในแบบต่างจากที่อื่น

John Singer Sargent ซึ่งเป็นเพื่อนสนิทกับการ์ดเนอร์เองก็มีงานจัดแสดงมากอยู่ในนี้ ภาพเหมือนการ์ดเนอร์ที่ Sargent วาดปี 1888 ตอนเธออายุ 48 จัดอยู่ในห้อง Gothic เขาก็ยังวาดภาพจิตรกรรมฝาผนังเฉพาะสถานที่ในนี้ด้วย ถ้าคุณสนใจวงการศิลปะบอสตันมากขึ้น Museum of Fine Arts Boston เดินไปแค่ห้านาทีก็ถึง เป็นอีกบรรยากาศที่ขัดกับความตั้งใจแบบส่วนตัวของ Gardner

ห้องทอพรม และห้อง Veronese คุ้มที่จะค่อย ๆ เดินชม หลายคนเดินผ่านชั้นบนเร็ว ๆ แล้วพลาดห้องข้างเล็ก ๆ ที่มีของเด็ดประหลาดใจ เช่น วัตถุโบราณยุคกลาง ฉากญี่ปุ่น และจดหมาย Henry James ที่ถูกเสียบไว้ใต้กระจก เผื่อเวลาไว้เกินที่คิดจะดีมาก

ลานกลาง: หัวใจของทั้งตึก

ลานในหลังคากระจกแห่ง Gardner คือพื้นที่ที่ทุกคนจำไม่ลืม ด้านในนี้เปลี่ยนต้นไม้ดอกไม้ตามฤดู ตกแต่งโดยทีมสวนของพิพิธภัณฑ์ เช้าตรู่ตอนพิพิธภัณฑ์เพิ่งเปิดและยังไม่มีกรุ๊ปทัวร์ บรรยากาศเงียบมาก ได้ยินน้ำพุเบา ๆ แสงลอดผ่านกระจก และกลิ่นดอกไม้จาง ๆ เงียบสงบเหมือนฝัน ใครอยากสัมผัสพื้นที่นี้เหมือนที่ Isabella ตั้งใจ นี่คือเวลาที่ดีที่สุด

ลานกลางล้อมรอบด้วยระเบียงโลเจียแต่ละชั้น เดินชมวิวลงมาเห็นเตียงปลูกดอกได้จากมุมสูง รอบลานมีหีบศพโรมันและหินโบราณเรียงไว้หลายจุด บรรยากาศระหว่างสวนส่วนตัวกับฉากโรงละคร ถ่ายรูปออกมาสวยมากโดยเฉพาะตอนเช้า

ไปช่วงเวลาไหน บรรยากาศเปลี่ยน?

เข้าชมรอบแรกหลังเปิดจะโล่งกว่า เหมือนได้ตึกเก่าแบบส่วนตัว ห้องชั้นบนที่มี Dutch Room กับ Tapestry Room เงียบสุด พอสาย ๆ เริ่มมีกรุ๊ปโรงเรียน กับทัวร์ คนจะเดินแน่นไปหมดและทางเดินแคบ ๆ ก็จะเริ่มเบียด

ช่วงสายถึงบ่ายคิวแน่นสุด กว่าจะดูงานแต่ละชิ้นต้องหลบผู้คน ถ้ามาช่วงนี้เริ่มจากปีก Piano นั่งชิลจิบกาแฟที่คาเฟ่ก่อน แล้วค่อยไปตึกประวัติศาสตร์หลังบ่ายสอง คนจะเริ่มน้อยลง

ที่นี่จัดกิจกรรมค่ำและคอนเสิร์ตดนตรีกล้องบางครั้ง ประเพณีนี้สืบจากยุคที่เจ้าของบ้านจัดซาลอนและดนตรีในนี้มาก่อน ถ้าอยากลองบรรยากาศแบบกลางคืนเช็คตารางกิจกรรมก่อนมา การฟังคอนเสิร์ตห้อง Tapestry หรือ Calvert Hall ตอนค่ำ ไม่เหมือนเดินชมแกลเลอรี่กลางวันเลย

เดินทางอย่างไร ข้อมูลที่ควรรู้

พิพิธภัณฑ์ตั้งอยู่เลขที่ 25 Evans Way ในย่านเฟนเวย์ ติดสวนสาธารณะ Back Bay Fens การเดินทางสะดวกสุดคือขึ้นรถไฟฟ้า MBTA Green Line สาย E ลงสถานี Museum of Fine Arts แล้วเดินต่อเล็กน้อย ไม่มีลานจอดรถของตัวเอง และหาที่จอดริมถนนย่านนี้ยาก โดยเฉพาะวันแข่งที่ Fenway Park

ถ้าแพลนเที่ยว Gardner คู่กับที่อื่น อย่าง Museum of Fine Arts เดินไปง่าย ๆ ส่วนทางเดินสวน Emerald Necklace ที่รวม Back Bay Fens วิ่งผ่านหน้าพิพิธภัณฑ์ ใครเดินมาจาก Back Bay หรือ Brookline จะเดินเล่นสบาย ๆ ถ้าอยากรู้จักย่านนี้มากขึ้น Fenway-Kenmore ยังมี Fenway Park และอุดมไปด้วยมหาวิทยาลัยรอบ ๆ

ห้ามถ่ายรูปในโซนประวัติศาสตร์ อนุญาตเฉพาะอาคารใหม่ ลานกลาง ฟาซาด Anne H. Fitzpatrick และ Living Room ห้ามใช้แฟลช ขาตั้ง หรือเซลฟี่สติ๊ก กระเป๋าใหญ่ต้องฝาก เคาน์เตอร์ฝากฟรีนะ ควรใส่รองเท้าราบสบาย ๆ เพราะพื้นหินเดิมไม่เรียบ บางจุดบันไดแคบและฝ้าต่ำ

ความสะดวก และใครอาจจะไม่เหมาะ

อาคารปีกใหม่ออกแบบโดย Renzo Piano เข้าถึงง่าย มีลิฟต์และทางเดินกว้าง ส่วนวังเวนิสเก่าเข้าถึงยากกว่า มีบันได ทางเดินแคบ และพื้นขรุขระบางจุด จำกัดการใช้รถเข็นและอุปกรณ์ช่วยเดิน แนะนำให้เช็คข้อมูล Accessibility ในเว็บ หรือหากมีความต้องการเฉพาะติดต่อเจ้าหน้าที่ล่วงหน้าจะเหมาะสุด

Gardner อาจไม่ใช่คำตอบสำหรับใครที่ชอบพิพิธภัณฑ์ศิลปะสายเน้นข้อมูลแน่น ๆ หรืออยากได้ป้ายบรรยายกำกับผลงาน เพราะที่นี่ไม่ได้ลืม แต่ตั้งใจตัดป้ายศิลป์ทิ้ง ถ้าอยากได้คำอธิบายตรงทางเข้าเขามีคู่มือขายกับ Audio Guide ให้หยิบ หรือเช่าได้ ประสบการณ์ของที่นี่ให้รางวัลกับคนที่เปิดใจ ไม่กลัวความกำกวม

ครอบครัวที่พาลูกเล็กมาได้ เด็กต่ำกว่า 18 ปีเข้าฟรี แต่พิพิธภัณฑ์ค่อนข้างแคบและไม่ได้ออกแบบเพื่อให้เด็กสนุกเท่า Museum of Science Boston หรือ Boston Children's Museum เด็กเล็กอาจไม่ถูกใจที่ไม่มีอะไรให้เล่นหรือพื้นที่กว้าง

ถ้าอยากแพลนเที่ยวสายพิพิธภัณฑ์ในบอสตัน แนะนำอ่านคู่มือ พิพิธภัณฑ์ที่ดีที่สุดในบอสตัน จะได้เลือกที่ตรงสไตล์ตัวเองและวางแผนทริปง่ายขึ้น