พิพิธภัณฑ์โซโลมอน อาร์. กุกเกนไฮม์: ศิลปะ สถาปัตยกรรม และเกลียวอันปฏิวัติวงการ

รู้จักกุกเกนไฮม์ให้มากกว่าผิวเผิน

พิพิธภัณฑ์โซโลมอน อาร์. กุกเกนไฮม์ ตั้งอยู่เลขที่ 1071 ฟิฟท์อเวนิว ฝั่งอัปเปอร์อีสต์ไซด์โดดเด่นด้วยตัวอาคารคอนกรีตสีขาวนวลที่ดูเหมือนซิกกูแรตกลับหัว ท่ามกลางถนนที่เต็มไปด้วยอพาร์ตเมนต์กับอาคารหน้าตาเดิม ๆ ที่นี่จึงเหมือนหลุดมาจากยุคสมัยอื่นไปโดยสิ้นเชิง ซึ่งถ้ามองในแง่หนึ่งก็ใช่จริง ๆ

Frank Lloyd Wright ออกแบบอาคารนี้อยู่นานถึง 16 ปี พิพิธภัณฑ์เปิดอย่างเป็นทางการ 21 ตุลาคม 1959 หลัง Wright เสียชีวิตเพียง 6 เดือนเท่านั้น ถือเป็นผลงานทิ้งทวนในฐานะสถาปนิก โดยตัวสถาบันเริ่มก่อตั้งมาตั้งแต่ปี 1939 ในนาม Museum of Non-Objective Painting โดย Hilla Rebay ก่อนจะได้ที่อยู่ถาวรแห่งนี้ ทุกวันนี้กุกเกนไฮม์ถือเป็นเขตประวัติศาสตร์แห่งชาติ ได้ขึ้นทะเบียน National Register of Historic Places และยังรวมอยู่ในกลุ่มงานของ Frank Lloyd Wright ที่รับรองเป็นมรดกโลกยูเนสโกด้วย

สำหรับนักท่องเที่ยวที่เดินเล่นย่าน Upper East Side กุกเกนไฮม์ถือเป็นจุดเด่นทางเหนือสุดของถนน Museum Mile หรือฟิฟท์อเวนิวช่วง 82-105 ที่รวบรวมสถาบันวัฒนธรรมแน่นขนัดที่สุดแห่งหนึ่งในอเมริกา

สถาปัตยกรรม: อาคารนี้แหละคือผลงานศิลป์

แค่เห็นอาคารก็ชวนว้าวไปก่อนจะเข้าไปดูงานศิลปะข้างใน ภายนอกทรงเกลียวนี้ควรมองข้ามถนนฝั่งตรงข้ามจะเห็นรูปทรงสมบูรณ์ ไม่ต้องแหงนจนคอเคล็ด แต่ละชั้นที่ยื่นออกมาสร้างเงาแนวนอนลึก ๆ ที่เปลี่ยนไปตามแสงตลอดวัน เช้า ๆ ผนังสีขาวดูเหมือนเรืองแสงได้เลย ส่วนวันที่ฟ้าหม่น ก็จะรู้สึกขลังขึ้นเป็นพิเศษ

เข้ามาข้างใน ตัวอาคารชั้นกลางคือโรตันด้าอันใหญ่โตเกินจะเก็บจากในรูป ความสูงจริง ๆ ประมาณ 28 เมตร เหนือหัวคือโดมกระจกสกายไลท์ ทางลาดวนที่เลียบผนังด้านในจะค่อย ๆ ไต่ขึ้นไปทุกชั้น อากาศภายในให้ความรู้สึกโปร่งกว่าเดินนอกถนน เสียงเมืองใหญ่หายไปทันทีที่ปิดประตูเข้า การสะท้อนเสียงก็แปลกดี ทั้งเสียงพูดจากทางลาดชั้นบน ๆ ลงมาเป็นชิ้น ๆ

Wright ตั้งใจให้ผู้ชมขึ้นลิฟต์ไปชั้นบนสุดแล้วค่อย ๆ เดินลงมาชมงานตามทางลาด จะได้สัมผัสศิลปะต่อเนื่องแบบไหลลื่น แทนการเดินเข้าห้องแบน ๆ ส่วนใหญ่คนก็เดินทางนี้กันทั้งนั้น ถึงอย่างนั้นจะเริ่มจากข้างล่างแล้วเดินขึ้นก็ไม่มีใครว่า ทางลาดชั้นต่าง ๆ ค่อนข้างชันน้อย เดินสบาย ถ้ามีข้อกังวลด้านการเดิน หรือต้องใช้รถเข็น ลิฟต์ก็มีทุกชั้น แต่ทางลาดนี่แหละสำคัญ ต้องรู้ไว้ล่วงหน้า

ชมอะไรในกุกเกนไฮม์: ของจริงมีอะไรบ้าง

คอลเลกชั่นถาวรเน้นศิลปะสมัยใหม่และร่วมสมัย โดยเฉพาะยุโรปศตวรรษที่ 19 ปลาย ๆ ถึงต้นศตวรรษที่ 20 รวมผลงานเด่นพอสมควรทั้งคันดินสกี้ คลี ปิกัสโซ ชากาล พร้อมงานอิมเพรสชั่นนิสต์/โพสต์อิมเพรสชั่นนิสต์ที่ไล่มาจนจุดเปลี่ยนศิลปะสมัยใหม่ต้นกำเนิด โซโลมอน กุกเกนไฮม์เองก็คือคอลเลกเตอร์ระดับแรก ๆ ของงานนามธรรม อัตลักษณ์นี้ยังชัดเจนในคอลเลกชันปัจจุบัน

ทีเด็ดที่เปลี่ยนไปทุกครั้งคือ นิทรรศการพิเศษและงานจัดแสดงชั่วคราว กินพื้นที่หลักของทางลาดบ่อย ๆ หรือบางครั้งทั้งอาคารก็กีฬาโปรเจกต์ใหญ่ให้ชม เวลาเหล่านี้จะได้งานธีมหรือรีโทรสเปกทีฟที่ต้องตั้งใจเดินชมสักพัก ตรวจปฏิทินนิทรรศการก่อนจองตั๋ว เพราะถ้าได้ช่วงงานใหญ่จะให้ประสบการณ์ต่างจากวันที่เน้นงานประจำโดยสิ้นเชิง

ถ้าเดินชมกุกเกนไฮม์แล้วยังอยากสำรวจงานศิลปะสมัยใหม่กับร่วมสมัยเพิ่มเติม Museum of Modern Art ใจกลางเมืองยังมีหนึ่งในคลังงานศิลปะศตวรรษที่ 20 ที่แน่นสุดในโลก ทั้งภาพวาด ประติมากรรม ภาพยนตร์และงานดีไซน์

เลือกช่วงเวลาเยี่ยมชมให้เหมาะ บรรยากาศเปลี่ยนได้ทั้งวัน

วันเสาร์-อาทิตย์สาย ๆ ถึงบ่าย (ประมาณ 11 โมงถึงบ่ายสอง) คนจะแน่นที่สุด โรตันด้าเต็มไปด้วยกรุ๊ปทัวร์ ทางเดินก็หนาแน่นด้วยคนใช้เครื่องเสียงมัคคุเทศก์ ร้านคาเฟ่คิวก็ยาว ถ้ามาวันธรรมดาโดยเฉพาะอังคารถึงพฤหัสฯ จะเดินสบาย โล่งกว่าเยอะ

ถ้าเน้นถ่ายภาพหรืออยากสัมผัสบรรยากาศไม่จอแจมาก ช่วงบ่ายแก่ ๆ ระหว่างวันธรรมดาน่าสนใจเพราะแสงเปลี่ยน สกายไลท์บนโรตันด้าเปิดรับแดดธรรมชาติ และช่วงสองชั่วโมงก่อนปิดจะได้แสงอบอุ่น ต่ำลง ทำให้อารมณ์อาคารเปลี่ยน คนก็บางกว่าเดิม นี่แหละจังหวะเหมาะที่คุณจะได้ภาพมุมมองเกลียวสุดคลาสสิกโดยไม่ติดผู้คนขวางทาง

บางช่วงกุกเกนไฮม์เปิดยาวถึงค่ำหรือนิทรรศการพิเศษ ตรวจปฏิทินอย่างเป็นทางการที่ guggenheim.org และลองดู พิพิธภัณฑ์ที่ดีที่สุดในนิวยอร์กซิตี้ คู่มือรวมพิพิธภัณฑ์เด่นไว้ประกอบแผนเที่ยวตามสไตล์คุณ

การเดินทางและบรรยากาศรอบข้าง

ทางที่ง่ายสุดคือนั่งรถไฟใต้ดินสาย 4, 5 หรือ 6 ลงที่ 86th Street แล้วเดินขึ้นฟิฟท์อเวนิวขึ้นเหนืออีก 5-6 บล็อก ระหว่างทางผ่านพิพิธภัณฑ์เมทฯ ที่กินพื้นที่หลายบล็อก (80-84) จะจัดวันชมสองแห่งในวันเดียวกันก็สะดวก

รถบัสสาย M1, M2, M3, M4 วิ่งตลอดฟิฟท์อเวนิว แวะจอดใกล้พิพิธภัณฑ์กว่า จะขึ้นจากฝั่งเมืองตอนเหนือหรือลงจาก Upper West Side ด้วยคอสทาวน์บัสก็ได้ แท็กซี่หรือแอปเรียกรถในย่านนี้เชื่อถือได้ แต่ฟิฟท์อเวนิวช่วงกลางวันรถเยอะ อาจจะช้า

พิพิธภัณฑ์ตั้งอยู่ตรงข้ามเซ็นทรัลพาร์ค ฟิฟท์อเวนิวแบบนี้ถ้ามีเวลาเดินเล่นสวนก่อนหรือหลังเข้าแกลเลอรีสักนิด เช่น เดินถึงตัดถนน 86 ก็ช่วยรีเฟรชดี เพราะได้พักสายตาหลังชมศิลปะและอาคารแน่นเอี๊ยด

ถ่ายรูปอย่างไรให้ได้ภาพโดน และทิปส์น่ารู้

อนุญาตให้ถ่ายรูปส่วนตัวได้ในแกลเลอรีทั่วไป (ห้ามเชิงพาณิชย์) แต่บางนิทรรศการอาจงดถ่ายเพราะข้อตกลงยืมงาน แนะนำเช็กข้อมูลทุกครั้งก่อนเข้าชม ในอาคารชั้นใน โรตันด้าคือมุมเอก—ถ่ายจากชั้นล่างแหงนขึ้น หรือเดินขึ้นชั้นบนย้อนลงมาก็ให้ภาพที่แตกต่าง แต่ละมุมต้องรอจังหวะที่คนน้อย ๆ หน่อยถึงจะได้ shots โล่ง ๆ

ถ่ายภาพภายนอกแนะนำช่วงเช้า รถบนฟิฟท์อเวนิวไม่ติดและตึกจะสะท้อนแสงเช้าจากฝั่งตะวันออก ใช้เลนส์มุมกว้างจะได้ภาพตึกเต็มจากอีกฝั่งถนน หรือจะข้ามไปเซ็นทรัลพาร์คเพื่อถ่ายให้เห็นอาคารทั้งหมดก็สะดวก

คาเฟ่ฝั่งชั้นล่างให้บริการอาหารว่างและเครื่องดื่ม รสชาติใช้ได้ในมาตรฐานคาเฟ่พิพิธภัณฑ์แต่เมนูมีน้อย ใครอยู่แถวนั้นหลายชั่วโมงแนะนำไปหามื้อจริง ๆ ตามร้านย่านอัปเปอร์อีสต์ไซด์ อร่อยและตัวเลือกเยอะกว่า

ใครควรคิดให้ดีก่อนมา

ถ้าเน้นใช้เวลาชมงานศิลปะโบราณ อาจจะรู้สึกว่าคอลเลกชันที่นี่ไม่ตอบโจทย์ เพราะกุกเกนไฮม์เน้นสายโมเดิร์น ใครสาย Old Masters หรือศิลปะคลาสสิกแนะนำไปเมทฯ ที่อยู่ใกล้กันมากกว่าสำหรับเนื้อหากลุ่มนั้น รวมถึงใครที่คิดว่าจะได้ชมแกลเลอรีห้องขาวผนังตรงแบบทั่วไป อาจจะงง ๆ กับทางลาดโรตันด้าในช่วงแรก เพราะผนังเอียง งานศิลป์บางชิ้นเหมาะกับมุมแบบนี้ แต่บางชิ้นอาจดูแปลกตาไปบ้าง ขอให้นึกไว้ว่าเป็นสถาปัตยกรรมที่ตั้งใจนำเสนอแบบนี้ ไม่ใช่ข้อเสีย

ผู้ที่มีข้อจำกัดด้านการเคลื่อนไหว แม้จะมีลิฟต์อำนวยความสะดวกตลอดอาคาร แต่ประสบการณ์การเดินชมงานสำคัญอยู่ที่การใช้ทางลาดวน จุดเด่นของอาคารและความตื่นตาตื่นใจอาจลดลงเมื่อใช้ลิฟต์สลับชั้นแทนการเดิน