South Bank

Orientacja w terenie

South Bank leży na południowym brzegu Tamizy w centrum Londynu, głównie w dzielnicy London Borough of Lambeth, choć od strony Oxo Tower Wharf wchodzi już w granice Southwark. Zachodnim punktem orientacyjnym jest County Hall — ogromny edwardiański budynek naprzeciwko Parlamentu, po drugiej stronie Westminster Bridge. Stąd dzielnica biegnie na wschód wzdłuż Belvedere Road i nadrzecznej promenady — oficjalnie zwanej Queen's Walk — mija Waterloo Bridge i dochodzi do Oxo Tower Wharf, gdzie płynnie przechodzi w Bankside i szerszy Borough of Southwark.

Dzielnica jest zwarta. Przejście całej Queen's Walk od County Hall do Oxo Tower zajmuje spokojnym krokiem niecałe dwadzieścia minut — choć większość osób zwalnia znacznie, gdy orientuje się, że co kilka kroków otwiera się nowy widok na rzekę. Ulice tuż za promenadą — Belvedere Road, Upper Ground i Concert Hall Approach — tworzą funkcjonalny kręgosłup dzielnicy: mieszczą się przy nich tylne wejścia do instytucji kultury, kilka hoteli oraz piesze dojścia ze stacji Waterloo.

Warto wiedzieć, gdzie kończy się South Bank, a zaczynają sąsiednie dzielnice — pomoże to lepiej zaplanować czas. Jeśli przejdziesz Waterloo Bridge na północ, znajdziesz się w West Endzie. Idąc na wschód za Tate Modern, trafisz do Bankside, skąd dalej ciągnie się Borough Market i London Bridge. Dzielnica leży bezpośrednio naprzeciwko Westminsteru, a mosty Hungerford i Golden Jubilee zapewniają pieszy przejście prowadzący praktycznie pod sam dworzec Charing Cross. South Bank należy do najlepiej skomunikowanych dzielnic Londynu, mimo że leży na południowym brzegu rzeki.

Charakter i atmosfera

Wczesne poranki na Queen's Walk należą do biegaczy, właścicieli psów i nielicznych rowerzystów lawirujących między przechodniami. Jesienią i zimą słońce zachodzi nisko nad Tamizą, rzucając złote refleksy na wodę — widok, przy którym nawet stali bywalcy zatrzymują się na chwilę. Około południa pojawiają się pierwsze grupy turystów z Westminster Bridge, a London Eye zaczyna swój powolny obrót. Charakter promenady zmienia się wtedy z lokalnej trasy komunikacyjnej w coś głośniejszego i bardziej międzynarodowego.

Popołudniami South Bank osiąga szczyt towarzyskiego życia. Zewnętrzne tarasy Southbank Centre zapełniają się do granic. Pod Hungerford Bridge, w podziemnym przejściu zwanym undercroft, skejterzy wykreślają swoje linie — to miejsce będące londyńską instytucją od lat 70., które skutecznie opierało się kolejnym planom przebudowy. Przy mostach Golden Jubilee rozkładają się uliczni artyści, a pod Waterloo Bridge rozstawia stoły targ z książkami z drugiej ręki. Czuć tu coś w rodzaju świadomego życia publicznego — przekonania, że ta przestrzeń naprawdę ma służyć ludziom.

Po zmroku South Bank dzieli się na dwa nastroje. Okolice Royal Festival Hall i National Theatre rozświetlone są przez tłumy po pracy i widzów idących na spektakle: elegancko-casual, konkretnie, z kawą w ręku. Dalej na wschód, przy BFI Southbank, jest spokojniej i bardziej kinomańsko. Późną nocą, gdy spektakle dobiegają końca i puby zamykają się na ostatnie piwa, promenada dość szybko pustoszeje. To nie jest dzielnica nocnego życia w stylu Shoreditch — nie uświadczysz tu kolejek przed klubami — ale nadrzeczne bary i taras National Theatre działają do późna.

Jedna uwaga: South Bank potrafi przytłaczać swoją doskonałością. Cały ten pas został zaprojektowany z myślą o odwiedzających i uczestnikach wydarzeń, a dzielnica za nadrzecznym frontem — spokojne ulice w kierunku Lambeth North i Waterloo — jest wyraźnie inna: mniej wypolerowana, bardziej codzienny Londyn. To nie jest zarzut; oznacza po prostu, że South Bank nagradza tych, którzy przyjmują ją taką, jaka jest: jako jedną z najlepszych celowo zaprojektowanych przestrzeni kulturalnych na świecie, a nie organiczną dzielnicę z warstwami historii i codziennego życia.

Co zobaczyć i co robić

London Eye to najbardziej charakterystyczny punkt dzielnicy: 135-metrowe koło widokowe nad brzegiem rzeki z niezasłoniętymi widokami na centrum Londynu. Kolejki bywają tu ogromne, szczególnie w czasie ferii szkolnych — warto kupić bilety z wyprzedzeniem i wybrać poranny termin w dzień powszedni. Widok z góry jest świetnym punktem wyjścia do orientacji w mieście, jeśli to twój pierwszy dzień w Londynie.

Southbank Centre to serce całej dzielnicy kulturalnej. W skład kompleksu wchodzą: Royal Festival Hall — wpisany na listę zabytków klasy I obiekt koncertowy zbudowany na potrzeby Festival of Britain w 1951 roku — a także Queen Elizabeth Hall, Purcell Room i Hayward Gallery. Bar na pierwszym piętrze Festival Hall jest otwarty dla wszystkich, bez względu na to, czy masz bilet na jakikolwiek spektakl. To jedno z lepszych miejsc w Londynie, żeby usiąść z drinkiem i popatrzeć na rzekę.

National Theatre, kilka minut spacerem na wschód wzdłuż rzeki, wystawia jedne z najbardziej ambitnych spektakli w anglojęzycznym świecie. Trzy sale — Olivier, Lyttelton i Dorfman — grają jednocześnie różne spektakle, a bilety w dniu przedstawienia są często dostępne w obniżonych cenach w kasie teatru. Nawet jeśli nie wybierasz się na żaden spektakl, warto zajrzeć do publicznych foyer budynku. Przez cały rok odbywają się tu bezpłatne występy i spotkania.

BFI Southbank pod Waterloo Bridge to jedno z czołowych kin w Wielkiej Brytanii — oferuje bogaty program repertuarowy, retrospektywy reżyserów i premiery filmów, które nie trafiają do multipleksów. BFI IMAX, kilka kroków dalej przy stacji Waterloo, ma największy ekran kinowy w Wielkiej Brytanii. Targ z książkami z drugiej ręki pod Waterloo Bridge działa w większości suchych popołudni i weekendów — to typ miejsca, przez które planowane dziesięć minut zamienia się w czterdzieści pięć.

• London Eye: kup bilety z wyprzedzeniem, wybieraj poranne sloty, żeby uniknąć kolejek
• Royal Festival Hall: wstęp do przestrzeni publicznych jest bezpłatny; sprawdź program bezpłatnych wydarzeń w foyer
• National Theatre: bilety w dniu spektaklu często dostępne; bezpłatne przedstawienia plenerowe latem
• BFI Southbank: kino repertuarowe z interesującym programem poza mainstreamem
• Hayward Gallery: wystawy sztuki współczesnej w brutalistycznym budynku wartym zobaczenia samym w sobie
• Undercroft — skejterski spot pod Hungerford Bridge: autentyczny fragment londyńskiej subkultury
• Targ książek pod Waterloo Bridge: czynny większość popołudni, bez stałych godzin

Jedzenie i picie

Gastronomię South Bank zdominowały restauracje i kawiarnie przy instytucjach kultury — od solidnych po naprawdę dobre. Restauracja Skylon w Royal Festival Hall to jedna z bardziej użytecznych opcji na pełny obiad z widokiem na rzekę, choć ceny plasują się w środkowym i wyższym przedziale. Tarasowa kawiarnia w tym samym miejscu jest znacznie bardziej casualowa i znacznie łaskawsza dla portfela.

Oxo Tower Wharf na wschodnim krańcu South Bank kryje na ósmym piętrze brasserie i bar, gdzie prawdziwą atrakcją jest panoramiczny widok na Tamizę, a nie sama kuchnia — kompetentna, lecz przeciętna jak na te ceny. Znacznie ciekawsze są lokale na parterze tego samego budynku: niezależne pracownie projektowe i stoiska z jedzeniem.

W poszukiwaniu tańszego jedzenia warto zajrzeć do food stalles i pop-upów skupionych wzdłuż promenady — szczególnie przy świątecznym jarmarku South Bank Christmas Market, który zwykle działa od początku listopada do początku stycznia. W okolicach stacji Waterloo, zwłaszcza na Lower Marsh, jest większa koncentracja niezależnych kawiarni i lunchowych lokali nastawionych na miejscowych pracowników, a nie turystów — co od razu widać w cenach. Lower Marsh to pięć minut pieszo od rzeki i zdecydowanie warto tam dotrzeć.

Puby nie są mocną stroną samej promenady nadrzecznej, ale Anchor Bankside na wschodzie, w Bankside, oraz różne opcje w okolicach Waterloo i Lambeth North zaspokajają klasyczne potrzeby. Bary w National Theatre i Southbank Centre są z kolei ciekawymi miejscami samymi w sobie — szczególnie zewnętrzny taras przy NT, który w ciepłe wieczory tętni życiem do późna.

Jak dojechać i jak się poruszać

Stacja Waterloo to główny węzeł komunikacyjny South Bank — dzieli ją od nabrzeża mniej niż pięć minut spacerem. Obsługują ją linie metra Bakerloo, Jubilee, Northern i Waterloo & City, a także liczne pociągi National Rail z południowego Londynu i hrabstwa Surrey. To jedna z najbardziej ruchliwych stacji w kraju, więc połączenia są częste, ale sama stacja może być myląca przy pierwszej wizycie. Na najszybszą drogę do rzeki wyjdź wyjściem w kierunku York Road lub Belvedere Road.

Stacja Westminster (linie Jubilee, Circle i District) umożliwia dostęp od północy przez Westminster Bridge i sprawdza się, jeśli przyjeżdżasz z West Endu lub Victorii. Przejście przez Westminster Bridge zajmuje około pięciu minut i zapewnia doskonałe widoki na London Eye i County Hall. Od północnego brzegu rzeki mosty Hungerford i Golden Jubilee łączą bezpośrednio z Southbank Centre ze stacji Embankment (linie Circle, District i Northern) oraz dworca Charing Cross (National Rail).

Komunikacja rzeczna to niedoceniana opcja. Uber Boat by Thames Clippers zatrzymuje się przy London Eye (Waterloo) Pier na South Bank, skąd można popłynąć na wschód do Bankside, London Bridge, Canary Wharf i dalej, albo na zachód do Embankment i Pimlico. Dla odwiedzających szukających innej perspektywy na rzekę to wybór praktyczny, nie tylko widokowy. Więcej o poruszaniu się po mieście znajdziesz w przewodniku po komunikacji w Londynie.

W samej dzielnicy najwygodniej poruszać się pieszo. Queen's Walk jest w pełni zarezerwowana dla pieszych i łączy wszystkie główne obiekty w jednej ciągłej trasie. Jazda rowerem jest możliwa, ale mieszanka turystów i pieszych na promenadzie sprawia, że to powolna opcja. Stacje rowerów Santander Cycles (dawniej Boris Bikes) znajdują się w pobliżu Waterloo i przy nabrzeżu, a trasy rowerowe wzdłuż Embankment po północnej stronie rzeki zapewniają szybsze połączenie dla rowerzystów.

Wiele linii autobusowych obsługuje stację Waterloo i okoliczne ulice, w tym trasy wzdłuż Westminster Bridge Road i York Road. Jeśli chcesz dotrzeć dalej, przez tę okolicę przejeżdżają trasy autobusów hop-on hop-off, które łatwo dowożą do innych głównych atrakcji turystycznych.

Gdzie się zatrzymać

South Bank to doskonała baza dla osób odwiedzających Londyn po raz pierwszy i chcących dotrzeć do najsłynniejszych atrakcji pieszo. Dzielnica jest wystarczająco blisko Westminsteru, żeby dojść na piechotę do Parlamentu i Pałacu Buckingham, a linia Jubilee na Waterloo szybko zawiezie do West Endu, City i Canary Wharf. Trzeba się jednak liczyć z tym, że ceny hoteli w tej okolicy odzwierciedlają tak centralną lokalizację.

Największa koncentracja hoteli skupia się przy stacji Waterloo i wzdłuż Westminster Bridge Road: mieszanka międzynarodowych sieci, budżetowych opcji i obiektów ze średniej półki. Przy samym nabrzeżu stoi kilka hoteli wyższej klasy z widokiem na Tamizę. Jeśli szukasz szerszego wyboru, ulice w kierunku Lambeth North — nieco dalej od rzeki, ale wciąż w zasięgu spaceru — oferują tańsze opcje, a stacja metra Lambeth North (linia Bakerloo) zapewnia szybkie połączenia.

South Bank sprawdza się najlepiej dla podróżnych, którym zależy na dostępie do instytucji kultury i kultowych atrakcji, a nie na lokalnym klimacie dzielnicy. Jeśli szukasz mieszkalnej atmosfery, niezależnych sklepów i bardziej autentycznego miejskiego życia, dzielnice takie jak Shoreditch czy Notting Hill będą bardziej wyraźnie zakorzenione w codziennym życiu. Pełne porównanie opcji noclegowych w całym mieście znajdziesz w przewodniku po noclegach w Londynie — to dobry punkt wyjścia.

South Bank i szerszy spacer wzdłuż rzeki

Jedną z największych przyjemności South Bank jest to, że leży w samym centrum o wiele dłuższego spaceru wzdłuż Tamizy. Idąc na wschód od Oxo Tower, Queen's Walk przechodzi w Bankside, mijając Tate Modern — jedną z najchętniej odwiedzanych galerii sztuki na świecie, mieszczącą się w dawnej elektrowni Bankside — oraz Globe Theatre — rekonstrukcję elżbietańskiego teatru na niemal tym samym miejscu, gdzie grała trupa Szekspira. Oba obiekty są w zasięgu piętnastu minut spaceru od London Eye.

Idąc dalej na wschód, docierasz do Millennium Bridge — eleganckiej kładki pieszej, z której roztacza się jeden z najpiękniejszych widoków na katedrę św. Pawła po drugiej stronie rzeki. Dalej jest London Bridge i okolice Southwark Cathedral, gdzie działa Borough Market. Cały ten odcinek — od County Hall do Borough Market — to jeden z najlepszych półdniowych spacerów w Londynie: bez konieczności korzystania z transportu, wśród ciągłego ciągu interesującej architektury i widoków na rzekę.

Dla tych, którzy chcą zajść jeszcze dalej, Thames Path biegnie w obu kierunkach — na zachód w stronę Vauxhall i aż do Kew, na wschód w kierunku Greenwich i dalej. Przewodnik po Tamizie omawia wszystkie opcje spacerowe i rzeczne wzdłuż tego korytarza.