Puerta del Sol: serce Madrytu

Czym właściwie jest Puerta del Sol

Puerta del Sol to półokrągły plac miejski w geograficznym i symbolicznym centrum Madrytu. Nazwa znaczy dosłownie Brama Słońca – nawiązuje do bramy w murach miejskich, która stała tu w XV wieku i była ozdobiona wizerunkiem wschodzącego słońca skierowanym na wschód. Brama dawno zniknęła, ale nazwa pozostała, a plac urósł do rangi miejsca o znaczeniu daleko wykraczającym poza jego średniowieczne korzenie.

W chodnik przed Casa de Correos, po południowej stronie placu, wmurowana jest niewielka mosiężna tabliczka: Kilómetro Cero – punkt, od którego mierzy się wszystkie drogi promieniowe Hiszpanii. To zarazem symboliczne centrum samego Madrytu. Wszystkie główne krajowe drogi promieniowe miały historycznie swój początek właśnie tutaj – przynajmniej z nazwy – i większość odwiedzających miasto przebywa przez plac wielokrotnie, nie planując tego wcześniej.

Plac jest w pełni pieszy i płaski, co sprawia, że jest naturalnie dostępny dla osób z ograniczoną mobilnością. Łączy się bezpośrednio z główną arterią handlową – Gran Vía na północnym zachodzie – i prowadzi w stronę Plaza Mayor, kilka minut pieszo na południowy zachód. Puerta del Sol to w praktyce nie tyle samodzielny cel podróży, co centralny węzeł orientujący całe miasto.

Architektura placu

Dominującym budynkiem jest Casa de Correos – okazała neoklasyczna budowla przy południowej pierzei placu. Wzniesiona w latach 1766–1768, służyła pierwotnie jako główna madrycka poczta, stąd jej nazwa. Dziś mieści się tu siedziba Prezydium Wspólnoty Autonomicznej Madrytu. Wieża zegarowa na fasadzie jest prawdopodobnie słynniejsza niż sam budynek: każdego sylwestra cała Hiszpania wpatruje się w jej dzwony odmierzające ostatnie dwanaście sekund roku.

Tradycja zegarowa sięga sylwestrowego wieczoru 1962 roku, gdy po raz pierwszy transmitowano ją ogólnokrajowo. Zwyczaj polega na zjedzeniu jednego winogrona przy każdym z dwunastu uderzeń zegara o północy – ma to przynieść szczęście w nadchodzącym roku. Plac wypełnia się wówczas ogromnymi tłumami, a telewizyjna transmisja pozostaje jednym z najważniejszych wydarzeń w hiszpańskim kalendarzu, czyniąc zegar Casa de Correos jednym z najbardziej rozpoznawalnych obrazów w kraju.

Na placu stoi też pomnik Niedźwiedzia i Drzewa Poziomkowego (El Oso y el Madroño) – brązowa rzeźba będąca oficjalnym symbolem Madrytu od średniowiecza. Wizerunek niedźwiedzia wspinającego się na drzewo poziomkowe widnieje w herbie miasta, a sam pomnik to domyślne miejsce spotkań zarówno dla mieszkańców, jak i turystów. Jeśli planujesz zwiedzić szerszą okolicę – dzielnicę dzielnica Sol-Centro – ten pomnik to idealny punkt startowy.

Plac o różnych porach dnia

Wczesnym rankiem, przed godziną dziewiątą, Puerta del Sol jest zupełnie innym miejscem. Przez okoliczne ulice przejeżdżają dostawcy, gołębie opanowują otwartą przestrzeń, a nieliczne osoby przemierzające plac to głównie dojeżdżający do pracy, zmierzający na metro. O tej porze słońce pada nisko od wschodu i pięknie oświetla fasadę Casa de Correos. To jedyna chwila, gdy ten plac zbliża się do czegoś na kształt spokoju.

Od późnego ranka przez całe popołudnie tłum systematycznie rośnie. Zbiegają się tu uliczni artyści, przewodnicy wycieczkowi z uniesionymi parasolkami, kolejki przy kioskach informacji turystycznej i rowerzyści z madryckiego systemu roweru miejskiego. Dźwięk to nieustanna mieszanina hiszpańskiego, angielskiego i kilkunastu innych języków, z tłem szumu wentylatorów metra. Latem rozgrzany bruk oddaje ciepło z powrotem w górę – od czerwca do sierpnia woda i krem z filtrem to nie opcja, lecz konieczność.

Wieczorem atmosfera znów się zmienia. Gdy ulice handlowe cichną, plac zapełnia się ludźmi idącymi na kolację, do barów i w okolice Calle de las Huertas oraz La Latiny. Latem około dwudziestej pierwszej lub dwudziestej drugiej plac jest najbardziej klimatyczny – sztuczne oświetlenie na tle wciąż ciepłego nieba, pełne tarasy kawiarni dookoła. Zimą, gdy Madryt ozdabiają świąteczne iluminacje, cały plac skrzy się od świateł, a sezonowe stragany przyciągają tłumy.

Historia, którą warto znać

Puerta del Sol była miejscem politycznych wydarzeń nie mniej niż codziennego życia miejskiego. W maju 1808 roku walki w pobliżu placu zapoczątkowały madryckie powstanie przeciwko napoleońskiej okupacji – wydarzenie uwiecznione przez Francisca Goyę na obrazie Drugie maja 1808 roku (dziś w Prado). Od tamtej pory plac wielokrotnie służył jako miejsce protestów, celebracji i publicznych manifestacji w historii Hiszpanii.

W 2011 roku stał się znany na całym świecie jako centrum ruchu 15-M (zwanego też ruchem Oburzonych), gdy dziesiątki tysięcy protestujących obozowały na placu przez tygodnie, sprzeciwiając się polityce oszczędnościowej i korupcji. Rola placu jako miejsca zgromadzeń jest wpisana w jego układ i centralną pozycję. Dla tych, którzy chcą zgłębić polityczne i kulturowe warstwy Madrytu, przydatnym źródłem jest przewodnik po architekturze Madrytu, który pokazuje, jak kształtowały się główne przestrzenie publiczne miasta.

Jak dojechać i jak się poruszać

Stacja metra Sol leży bezpośrednio pod placem i obsługują ją linie 1 (jasnoniebieska), 2 (czerwona) i 3 (żółta), co czyni ją jednym z najlepiej skomunikowanych węzłów w całej sieci. Tutaj zatrzymują się również podmiejskie linie Cercanías C-3 i C-4, dzięki czemu można dojechać na plac bezpośrednio zarówno z dworca Atocha, jak i Chamartín bez przesiadki. Do pobliskich ulic dojeżdżają też autobusy miejskie: 3, 50 i 51.

Ponieważ plac jest pieszy, taksówki i pojazdy przewozowe wysadzają pasażerów na okolicznych ulicach, a nie na samym placu. Jeśli przyjeżdżasz samochodem, najbliższe parkingi znajdziesz na sąsiednich ulicach – jednak jazda do tej części centrum generalnie nie jest polecana ze względu na strefy ograniczonego ruchu i sprawność metra.

Puerta del Sol to naturalny punkt startowy pieszych wycieczek po centrum Madrytu. Stąd około 10 minut spaceru Carrera de San Jerónimo dzieli cię od Museo del Prado, a 5 minut pieszo na zachód to Plaza Mayor. przewodnik po poruszaniu się po Madrycie szczegółowo opisuje taryfy metra i system stref.

Fotografia i praktyczne wskazówki

Najlepsze światło pada na fasadę Casa de Correos wcześnie rano, gdy słońce jest nisko nad wschodnim horyzontem, a plac jest jeszcze względnie pusty. Pomnik Niedźwiedzia i Drzewa Poziomkowego bywa trudny do sfotografowania po południu – ciągła kolejka chętnych do wspólnego zdjęcia nie ustępuje. Szeroki kąt będzie tu pomocny ze względu na skalę przestrzeni.

Plac jest na tyle duży, że poza godzinami szczytu turystycznego czy dużymi wydarzeniami rzadko czuje się prawdziwy ścisk – ale okoliczne uliczki są wąskie i szybko robi się na nich tłoczno. Calle del Arenal, Calle Mayor i Calle Montera rozchodzą się od placu we wszystkich kierunkach i już po dwóch lub trzech przecznicach jest na nich wyraźnie spokojniej.

Dostępność nie stanowi problemu. Plac jest płaski, pieszy i bez schodów. Stacja metra Sol ma windy łączące poziom ulicy z peronami. W pobliżu placu znajdują się też stacje dokujące roweru miejskiego.