Jeanneke Pis: Druga sikająca figurka Brukseli (i czego się spodziewać)

Czym Jeanneke Pis jest (a czym nie jest)

Jeanneke Pis to niewielka brązowa fontanna osadzona w płytkim kamiennym basenie na końcu Impasse de la Fidélité — wąskiej ślepej uliczki odchodzącej od Rue des Bouchers w centrum Brukseli. Odsłonięta w 1987 roku, przedstawia małą dziewczynkę kucającą w trakcie oddawania moczu. Pomysł był prosty: stworzyć żeński odpowiednik znacznie starszego i słynniejszego Manneken Pis, który stoi zaledwie kilkaset metrów stąd. Twórca, Denis Adrien Debouvrie, celowo umieścił ją w tym ukrytym zaułku, żeby dawała poczucie odkrycia, a nie kolejnego punktu na trasie wycieczki.

Figurka jest skromna. Stoi za metalową kratą dodaną, by chronić ją przed kradzieżą i wandalizmem, a odwiedzający oglądają ją od strony zaułka. Kratka jest zazwyczaj ozdobiona kłódkami pozostawianymi przez gości przez kolejne lata. Z fontanny cichutko cieknie woda do basenu poniżej — ten delikatny szmer to często pierwsza rzecz, którą słyszysz, skręcając w uliczkę, zanim jeszcze zobaczysz samą figurkę.

Zaułek i jego otoczenie: co zobaczysz na miejscu

Impasse de la Fidélité jest tak krótka, że figurkę widać już od jej wejścia. Alejka wyłożona jest wyświechtanymi kocimi łbami i otoczona z obu stron tylnymi ścianami restauracji stłoczonych przy Rue des Bouchers. W południe z obu stron napływa zapach frytek i pieczonego mięsa. Latem pracownicy restauracji uchylają boczne drzwi, a odgłosy kuchni odbijają się od kamiennych ścian.

Na kracie przed figurką tkwią często małe monety wciśnięte między pręty — zostawiane przez odwiedzających na szczęście. Zimą, gdy ruch turystyczny spada i znikają ogródki restauracyjne, zaułek robi się spokojniejszy i znacznie łatwiej sfotografować figurkę bez tłumu za plecami.

Warto też rozejrzeć się po okolicznych uliczkach dzielnicy Îlot Sacré. Grand-Place jest dwie minuty spacerem na południowy zachód, a Galeries Royales Saint-Hubert — ozdobna XIX-wieczna galeria handlowa Brukseli — leży w równej odległości w przeciwnym kierunku. Większość odwiedzających trafia do Jeanneke Pis w trakcie naturalnej pętli między tymi dwoma punktami.

Kontekst historyczny: figurka z 1987 roku ze starszym pomysłem

W przeciwieństwie do Manneken Pis, który pochodzi z początku XVII wieku i obrósł w legendy przez stulecia, Jeanneke Pis to współczesna praca o wyraźnie komercyjnym rodowodzie. Denis Adrien Debouvrie stworzył ją w 1987 roku częściowo po to, by zbierać fundusze na badania nad chorobami nieuleczalnymi, częściowo zaś jako przekorny wkład w brukselską tradycję rzeźby ulicznej. Nigdy nie miała nieść głębokiej historycznej symboliki — i warto to wiedzieć z góry, żeby uniknąć rozczarowania.

Bruksela ma długą tradycję przekornego, autodeprecjonującego humoru obywatelskiego i Jeanneke Pis wpisuje się w nią idealnie. Miasto z rozbrajającą naturalnością traktuje sikające dziecko jako ukochany symbol, a dodanie w 1987 roku żeńskiego odpowiednika raczej przedłużyło żart, niż go pogłębiło. Mimo to figurka zdobyła od tamtej pory autentyczne miejsce w brukselskiej ikonografii ulicznej — pojawia się na mapach miejskich i w niemal każdym przewodniku wydanym po 1990 roku.

Kiedy najlepiej przyjeść i jak światło wpływa na odbiór miejsca

Zaułek biegnie mniej więcej z północy na południe, więc bezpośrednie słońce pada na figurkę tylko przez krótką chwilę po południu przy bezchmurnym niebie. Do fotografowania pochmurna pogoda — w Brukseli częsta przez większą część roku, ze względu na umiarkowany klimat morski — sprawdza się całkiem dobrze, dając równomierne, miękkie światło bez ostrych cieni na brązowej powierzchni.

Najbardziej spokojnie jest przed godziną 10:00. Pobliska restauracyjna Rue des Bouchers nie budzi się w pełni do późnego przedpołudnia, a grupy wycieczkowe z Grand-Place pojawiają się zazwyczaj po 10:30. W lipcu i sierpniu spodziewaj się tłoku w alejce od późnego ranka do wieczora. W szczycie sezonu letniego wizyta może przypominać bardziej odhaczanie punktu na trasie grupowej wycieczki niż prawdziwe odkrycie.

Jak tu dotrzeć: metro, spacer i praktyczna nawigacja

Najbliższa stacja metra to Bruksela Centralna (Gare Centrale), obsługiwana przez linie 1 i 5. Od wyjścia na Boulevard de l'Impératrice do Impasse de la Fidélité dojdziesz w niecałe 10 minut, przechodząc przez południową część Îlot Sacré. Stacja De Brouckère, również na liniach 1 i 5, jest nieco dalej — od północy, ale prowadzi bliżej Rue des Bouchers.

Jeśli idziesz pieszo od Grand-Place, wyjdź z placu przez Rue de la Colline lub Rue des Harengs, idź na północny wschód wzdłuż Rue Chair et Pain, a następnie skręć w Rue des Bouchers. Impasse de la Fidélité to mała uliczka po lewej stronie, oznakowana skromnym szyldem. Łatwo ją przeoczyć, gdy idziesz szybko — a w tym pełnym restauracji korytarzu większość ludzi robi właśnie to.

Zaułek jest wybrukowany kocimi łbami i wąski. Dostępność dla wózków inwalidzkich nie jest oficjalnie udokumentowana — wejście nie ma schodów, ale nierówna nawierzchnia i ciasne wymiary mogą być kłopotliwe dla osób korzystających z pomocy przy poruszaniu się. Sama figurka stoi na poziomie gruntu i widać ją z zaułka bez potrzeby wchodzenia czy schodzenia.

Fotografia: co wychodzi dobrze, a co nie

Główne wyzwanie fotograficzne to metalowa krata przed figurką. Przy jasnej przysłonie i bliskim podejściu można niemal całkowicie rozmyć kratę poza kadrem. Smartfonem krata będzie zazwyczaj widoczna. Wycięty kadr na samą figurkę, fotografowaną przez większe przerwy w kracie, daje zwykle czystsze efekty.

Ściany zaułka i kratka pełna kłódek stanowią ciekawszy element kompozycji niż sama figurka. Szerokie ujęcia z kamiennymi ścianami i łańcuchem kłódek często oddają charakter tego miejsca skuteczniej niż zbliżenie na brązową rzeźbę. Unikaj flesza nocą — daje płaskie, przepalone wyniki na brązowej powierzchni i niedoświetla otaczający zaułek.

Szczera ocena: ile czasu naprawdę warto tu poświęcić?

Jeanneke Pis jest warta pięcio-dziesięciominutowego postoju, jeśli i tak jesteś w okolicy Îlot Sacré. Sama w sobie nie jest powodem, by przemierzać całe miasto. Odwiedzający, którzy spodziewają się kulturowego ciężaru Manneken Pis (który sam w sobie jest małą figurką z nieproporcjonalnie wielką sławą) — znajdą Jeanneke Pis jeszcze bardziej rozczarowującą w oderwaniu od kontekstu. Jej wartość jest przede wszystkim kontekstowa: jako część brukselskiego żartu ze sikającymi figurkami, jako drobny element pejzażu Îlot Sacré i jako bezpłatny, bezwysiłkowy dodatek do każdego spaceru przez to centrum miasta.

Turyści z bardzo napiętym planem i ograniczonym czasem mogą spokojnie ją pominąć. Ci, którzy mają przy sobie dzieci zachwycone już Manneken Pis, prawdopodobnie uznają ten żartobliwy pendant za wart krótkiego nadłożenia drogi. Miłośnicy architektury i sztuki ulicznej lepiej spędzą czas w Galeries Saint-Hubert lub szukając w okolicy fasad w stylu Art Nouveau.

Jeanneke Pis w połączeniu z szerszym programem po Îlot Sacré

Îlot Sacré (czyli „Święta Wyspa") to spacerowy kwartał średniowiecznej siatki ulic między Grand-Place a Galeries Saint-Hubert. Spacer przez tę okolicę łączy kilka wartych uwagi punktów: Ratusz Brukselski i Maison du Roi przy samym Grand-Place, pozłacane arkady Galeries Royales i wąską Rue des Bouchers z jej gęstwą szyldów restauracyjnych i wystawionymi owocami morza.

Pełna pętla po brukselskim trio sikających figurek — Manneken Pis, Jeanneke Pis i Zinneke Pis — to przyjemny spacer trwający 60–90 minut, podczas którego poznasz kilka różnych zakątków centrum Brukseli. Zinneke Pis, powstała w 1999 roku i przedstawiająca małego pieska, jest najmłodszą z trójki i stoi dalej na północnym zachodzie, w pobliżu kanału.