Gallerie d'Italia – Piazza Scala: Najpiękniejsze architektonicznie muzeum Mediolanu

Czym właściwie są Gallerie d'Italia

Gallerie d'Italia – Piazza Scala to kompleks muzealny prowadzony przez Intesa Sanpaolo, jeden z największych włoskich banków, w trzech sąsiadujących ze sobą zabytkowych budynkach po północnej stronie Piazza della Scala: Palazzo Brentani, Palazzo Anguissola Antona Traversi i dawnej siedzibie Banca Commerciale Italiana. Łącznie daje to 8300 metrów kwadratowych przestrzeni wystawienniczej i kulturalnej – znacznie więcej, niż większość odwiedzających spodziewa się po instytucji sponsorowanej przez bank.

Kolekcje obejmują włoską sztukę od neoklasycyzmu do połowy XX wieku, ze szczególnie bogatą reprezentacją lombardzkiego i weneckiego malarstwa neoklasycznego, rzeźby Antonia Canovy oraz dzieł związanych z ruchem Scapigliatura – artystycznym buntem przeciwko akademizmowi, skupionym w Mediolanie w latach 60. i 70. XIX wieku. Odrębna sekcja w dawnym budynku Banca Commerciale Italiana, otwarta w 2012 roku, poświęcona jest sztuce włoskiej XX wieku i rotacyjnym wystawom fotografii współczesnej.

Muzeum stoi przy jednym z najbardziej nasyconych kulturowo placów w Europie. Tuż naprzeciwko, po drugiej stronie Piazza della Scala, wznosi się Teatro alla Scala – opera definiująca kulturową tożsamość Mediolanu. Odwiedzenie obu w jedno popołudnie jest jak najbardziej wykonalne.

Budynki: dlaczego architektura ma tu znaczenie

Większość mediolańskich muzeów mieści się w specjalnie zaprojektowanych lub gruntownie przebudowanych budynkach. Gallerie d'Italia wyróżniają się tym, że same budynki są pierwszym eksponatem. Palazzo Brentani i Palazzo Anguissola Antona Traversi to znakomite przykłady lombardzkiej architektury neoklasycznej z kastonowymi sufitami, freskowymi salami recepcyjnymi i enfiladowym układem pomieszczeń, który wygląda jak celowa demonstracja XIX-wiecznego domowego przepychu.

Kontrast między kameralną skalą mieszkalnych pałaców a reprezentacyjną halą dawnego Banca Commerciale Italiana to jedno z ciekawszych doświadczeń przestrzennych w całym muzeum. Hala bankowa zachowała oryginalne proporcje i dekoracje, dając sztuce XX wieku niezwykłe instytucjonalne tło. Ciężar marmuru i wysokość sufitów sprawiają, że nawet niewielkie płótna nabierają wagi.

Dla osób poważnie zainteresowanych mediolańskim dziedzictwem architektonicznym Gallerie d'Italia tworzą naturalny duet z Pinacoteką Ambrosiana, mieszczącą się kilka minut drogi na południowy zachód w równie zabytkowym kompleksie pałacowym. Razem ilustrują różnorodność instytucjonalnego mecenatu, który przez cztery stulecia kształtował zabudowę centrum Mediolanu.

Kolekcje: co tak naprawdę zobaczysz

Malarstwo i rzeźba neoklasyczna

Zbiory neoklasyczne stanowią rdzeń muzeum i są sekcją, na którą warto poświęcić najwięcej czasu. Dzieła Andrei Appianiego, oficjalnego malarza dworskiego Napoleona we Włoszech, są reprezentowane bardzo szeroko – w tym wielkoformatowe płótna alegoryczne, które doskonale pokazują, jak napoleońska ideologia przełożyła się na kulturę wizualną w Lombardii. Rzeźby Antonia Canovy rozsiane po tej sekcji stanowią kontrapunkt z białego marmuru dla ciepłej tonacji otaczających je obrazów.

Lombardzcy malarze romantyczni reprezentowani w muzeum, m.in. Francesco Hayez, wypełniają lukę między salami neoklasycznymi a bardziej emocjonalnie burzliwymi dziełami, które po nich następują. Hayez jest znany przede wszystkim z ikonicznego obrazu „Il Bacio” (Pocałunek), wiszącego w Pinacoteca di Brera, ale jego prace w Gallerie d'Italia ukazują pełen zakres jego twórczości historycznej i portretowej.

Scapigliatura i lombardzka awangarda XIX wieku

Sekcja poświęcona Scapigliatury to największa niespodzianka dla odwiedzających, którzy niewiele o niej wiedzą. Ruch, którego nazwa mniej więcej tłumaczy się jako „rozczochrani”, tworzył dzieła o prawdziwej oryginalności technicznej: swobodne, niemal sfumato pociągnięcia pędzla, niekonwencjonalna tematyka i świadome odrzucenie malarstwa akademickiego dominującego na oficjalnych wystawach. Artystów tej tendencji – m.in. Tranquillo Cremonę i Daniele Ranzoniego – kolekcja przedstawia w sposób przekonujący. Ich prace wyglądają zaskakująco nowocześnie jak na lata 60. i 70. XIX wieku.

Sekcja XX wieku

Sekcja mieszcząca się w dawnym budynku Banca Commerciale Italiana obejmuje główne włoskie ruchy artystyczne XX wieku – od futuryzmu po okres powojenny. Głębokość kolekcji bywa różna, ale sama przestrzeń jest warta przejścia niezależnie od zawartości. Czasowe wystawy, szczególnie te poświęcone fotografii dokumentalnej i artystycznej, są często naprawdę mocne, a program muzeum w tej dziedzinie stawia raczej na fotografów rozpoznawanych na arenie międzynarodowej niż wyłącznie na nazwiska włoskie.

Jak zmienia się wrażenie w zależności od pory dnia

Muzeum otwiera się o 9:30 i pierwsze 90 minut jest konsekwentnie najspokojniejsze.

Między południem a 14:00 ruch wzrasta, gdy okolice La Scali i Duomo wypełniają się turystami kończącymi poranne zwiedzanie. Sale w pałacach Brentani i Anguissola mogą być w tym czasie zatłoczone, szczególnie jeśli pojawi się wycieczka szkolna. Sekcja XX wieku w dawnym budynku bankowym lepiej radzi sobie z nadmiarem gości dzięki bardziej otwartemu układowi pomieszczeń.

Wizyty późnym popołudniem, od 16:30, dają dobry balans między oświetleniem a mniejszym tłokiem. Muzeum zamyka się o 19:00, a ostatnie wejście jest o 18:00, więc przybycie o 16:30 zostawia wystarczająco czasu na pełny obchód bez pośpiechu.

Praktyczne informacje dla zwiedzających

Dojazd

Najwygodniejsze połączenie metrem to stacja Duomo, obsługiwana przez linie M1 (czerwona) i M3 (żółta). Z Piazza del Duomo wejście do muzeum na Piazza della Scala to krótki spacer na północ wzdłuż Via Tommaso Grossi lub przez Galerię Vittorio Emanuele II. Stacja Montenapoleone na linii M3 również jest dobrą opcją i wysadza cię nieco na północ od muzeum. Tramwaje 1 i 2 zatrzymują się bezpośrednio przy Teatro alla Scala, tuż przy wejściu do muzeum.

Muzeum leży w mediolańskiej strefie ograniczonego ruchu Area C, więc przyjazd samochodem prywatnym jest niepraktyczny. Cały rejon jest wygodny do zwiedzania pieszo: Galleria Vittorio Emanuele II i Duomo di Milano są w odległości pięciu minut spaceru, więc bez trudu można połączyć wizyty w jednym przedpołudniu.

Bilety i wstęp

Bilet normalny kosztuje 10 €. Bilety ulgowe po 8 € i specjalne bilety ulgowe po 5 € przysługują różnym kategoriom zwiedzających opisanym na oficjalnej stronie. Pierwsza niedziela każdego miesiąca jest bezpłatna dla wszystkich w ramach ogólnopolskiego programu Domenica al Museo. Audioprzewodniki są dostępne przez aplikację Gallerie d'Italia, którą można pobrać z wyprzedzeniem.

Dostępność

Muzeum szczególnie zadbało o dostępność. Wystawy są przystosowane dla osób z ograniczoną mobilnością oraz dla zwiedzających z niepełnosprawnościami poznawczymi lub sensorycznymi. Dostępni są mediatorzy kulturowi prowadzący oprowadzania, a aplikacja zapewnia dodatkową pomoc. Osoby z konkretnymi potrzebami w zakresie dostępności powinny przed wizytą sprawdzić aktualne udogodnienia bezpośrednio na oficjalnej stronie muzeum.

Fotografowanie

W stałej kolekcji fotografowanie jest zasadniczo dozwolone do użytku osobistego bez flesza. Na wystawach czasowych mogą obowiązywać inne zasady, zależnie od umowy wystawienniczej. Freskowe sufity sal pałacowych należą do najbardziej fotogenicznych elementów wizyty – szerokie kąty sprawdzą się tu znacznie lepiej niż długie ogniskowe.

Dla kogo to muzeum jest idealne – a kto może się rozczarować

Gallerie d'Italia nagradza każdego, kto choćby pobieżnie interesuje się historią sztuki włoskiej – zwłaszcza tych, którzy chcą wyjść poza renesans i barok dominujące w większości włoskiej turystyki muzealnej. Jeśli twoja znajomość malarstwa włoskiego kończy się na XVII wieku, zbiory tutejsze otworzą ci drzwi do mniej oczywistego, ale naprawdę fascynującego półtora wieku produkcji artystycznej.

Zwiedzający skupieni przede wszystkim na mistrzach renesansu lub kolekcji pokroju Pinacoteki di Brera mogą uznać zbiory Gallerie d'Italia za mniej satysfakcjonujące na pierwszy rzut oka. Muzeum nie stara się konkurować z Brerą w głębokości kolekcji dawnych mistrzów – zajmuje inną, bardziej wyspecjalizowaną niszę historyczno-artystyczną.

Rodziny z małymi dziećmi uznają sam budynek za ciekawy do przejścia, ale kolekcje są tekstocentryczne i wymagające pojęciowo. Dzieci uczestniczące w programach edukacji artystycznej mogą dobrze się tu bawić; te, które potrzebują ekspozycji interaktywnych lub opartych na aktywnościach, prawdopodobnie uznają format za mało angażujący.