คู่มือคอมิกสตริปบรัสเซลส์: เส้นทางภาพวาด พิพิธภัณฑ์ สถานที่ควรเที่ยว

ทำไมบรัสเซลส์ถึงเป็นเมืองหลวงการ์ตูนโลก

ความสัมพันธ์ของเบลเยียมกับหนังสือภาพการ์ตูนหรือ bande dessinée (BD) ในฝรั่งเศส และ stripverhaal ในดัตช์ ไม่ได้เป็นเพียงการตลาด แต่ฝังรากในประวัติศาสตร์จริง ที่นี่ให้กำเนิด แอร์เช่ (เจ้าของตินติน) ในปี 1929 เปโย (สเมิร์ฟ) กับ มอร์ริส (ลัคกี้ ลุค) ในยุค 50 ทั้งสามไม่ใช่ศิลปินข้างทาง ผลงานขายดีนับสิบล้านเล่มทั่วยุโรป บรัสเซลส์คือศูนย์กลางการพิมพ์และสร้างสรรค์การ์ตูนสายฝรั่งเศส-เบลเยียม รูปแบบการวาดเส้นใสสะอาดและเล่าเรื่องผจญภัยที่ส่งอิทธิพลถึงการ์ตูนทั่วโลก

เมืองนี้เริ่มยกระดับตัวตนด้านการ์ตูนตั้งแต่ต้นยุค 90 เมื่อผนังการ์ตูนแรก ๆ เกิดขึ้นกลางบรัสเซลส์ แนวคิดเกิดจากทั้งต้องการฟื้นฟูเมืองและเชิดชูศิลปะแบบท้องถิ่น ทุกวันนี้เส้นทาง Comic Book Route ทางการ บันทึกไว้เกิน 60 ผนังทั่วบรัสเซลส์ กลายเป็นหนึ่งในอินสตอลเลชั่นคอมิกกลางแจ้งที่ใหญ่สุดในโลก เส้นทางนี้ดูแลโดยเทศบาลเมือง มีผนังใหม่ ๆ เพิ่มทุกปี

รู้จักเส้นทางคอมิกออฟฟิเชียล: คืออะไร เดินยังไง

เส้นทางคอมิกบรัสเซลส์เป็นเครือข่ายภาพผนังให้เดินชมเอง ไม่ใช่ทัวร์วนที่มีไกด์หรือจุดนัดหมาย ตำแหน่งผนังแต่ละแห่งอยู่บนเว็บทางการของเมือง และสำหรับคนมาเที่ยวใหม่ แนะนำให้เริ่มจากเส้นทาง ทัวร์เดินบรัสเซลส์ รอบเมืองเก่า เพราะรวมผนังเด่น ๆ ในระยะเดินสบายมากที่สุด

ผนังส่วนใหญ่จะอยู่ระหว่างถนนแกรนด์เพลซ Bourse และย่าน Dansaert เดินข้ามไปมาประมาณ 20 นาที หลายผนังดัง ๆ อย่าง ตินตินกับแฮดด็อก บน Rue de l'Etuve หรือ Quick and Flupke ใน Marolles อยู่ใกล้แลนด์มาร์กหลักแค่ไม่กี่ร้อยเมตร ถ้าเป็นฝั่ง Laeken กับ Haren ทางเหนือ ยังมีผนังเพิ่มอีกบ้างแต่ต้องนั่งเมโทรหรือรถราง เหมาะสำหรับมากันรอบสอง

หลายคนคิดว่าเส้นทางนี้มีแค่ตินตินกับสเมิร์ฟ แต่จริง ๆ มีการ์ตูนมากมายทั้งที่คนนอกเบลเยียมหรือฝรั่งเศสไม่รู้จักเลย คาแรกเตอร์จาก Gaston Lagaffe, Lucky Luke, Blake and Mortimer, Spirou, Boule et Bill และอื่น ๆ อีกเพียบระเบียงเต็มเมือง ถ้าตามล่าหาแต่ตินติน สเมิร์ฟ อาจพลาดโอกาสเห็นความหลากหลายของศิลปะการ์ตูนเบลเยียม เว็บ comicstrip.be มีประวัติตัวละครแต่ละตัว ใครชอบเดินเก็บรายละเอียดลองอ่านก่อน/หลังเดิน จะยิ่งสนุก

• ตินตินกับแฮดด็อก (Rue de l'Etuve) หนึ่งในผนังที่คนแวะถ่ายรูปมากสุด ใกล้ Manneken Pis ขนาดใหญ่ สภาพดี
• Quick and Flupke (Rue Haute, Marolles) เด็กซ่าข้างถนนฝีมือแอร์เช่ อยู่ในย่านที่เหมาะกับบุคลิกกวน ๆ ของตัวละครนี้
• Gaston Lagaffe (Rue de l'Ecuyer) ดาวน์ออฟฟิศสุดฮาโดยอองเดร ฟร็องคิน อยู่เส้นทางคนเดินใกล้ใจกลางเมือง
• Lucky Luke (Boulevard du Midi) คาวบอยเดี่ยวของมอร์ริสบนผนังใกล้สถานี Midi หนึ่งในภาพใหญ่สุดบนเส้นทางนี้
• Spirou กับ Fantasio (Rue du Marché au Charbon) ภาพยุคฟร็องคินคลาสสิก ในโซน Saint-Géry ใกล้คาเฟ่และบาร์ฮิต

ดูลึกใน Belgian Comic Strip Center: เจออะไรข้างในบ้าง

ศูนย์Belgian Comic Strip Center (Centre Belge de la Bande Dessinée) Rue des Sables 20 คือแลนด์มาร์กคอมิกเบลเยียมตัวจริง ตัวตึกตั้งแต่ปี 1906 ออกแบบโดยวิคเตอร์ ฮอร์ตา ให้อารมณ์ห้างคลาสสิกอาร์ตนูโว ถูกปรับเป็นพิพิธภัณฑ์ในปี 1989 โครงเหล็ก กระจกโค้ง ประตูเหล็กลายพืชไม้ คือสิ่งก่อสร้างอาร์ตนูโวคลาสสิกในบรัสเซลส์ แถมเดินทางง่าย ราคาไม่แรง

ข้างในนำเสนอประวัติศาสตร์การ์ตูนเบลเยียมตั้งแต่ศตวรรษที่ 19 จนถึงแนวกราฟิกโนเวลอันทันสมัย ห้องแสดงถาวรเน้นการ์ตูนสายฝรั่งเศส-เบลเยียม มีงานต้นฉบับ แม่พิมพ์ พร้อมเนื้อหาบอกเล่าทำไมเบลเยียมถึงสร้างผลงานการ์ตูนระดับโลก นิทรรศการหมุนเปลี่ยนทุก 3–4 เดือน เน้นเจาะศิลปินหรือธีมเดียว มีร้านหนังสือเฉพาะทางสำหรับแฟนจริงจัง อีกทั้งมีร้านอาหารเปิดอังคาร-อาทิตย์

• เวลาเปิด: อังคาร-อาทิตย์ 10:00-18:00 ปิดวันจันทร์ (ยกเว้นวันหยุดนักเรียน) เข้าชมรอบสุดท้าย 17:00
• ผู้ใหญ่ประมาณ 14 ยูโร ผู้สูงอายุ/เด็ก 12–25 ปีประมาณ 11 ยูโร เด็ก 6–11 ปีประมาณ 6 ยูโร เด็กเล็กเข้าฟรี ตั๋วแพ็กครอบครัวประมาณ 36 ยูโร
• เดินทางสะดวกด้วยเมโทรสาย 1 หรือ 5 (De Brouckère / Gare Centrale) หรือสาย 2/6 (Botanique / Rogier) เดินอีกนิดถึงพิพิธภัณฑ์
• เผื่อเวลาเดินชมอย่างต่ำ 90 นาที หากอ่านเนื้อหาในนิทรรศการจริงจังควรเผื่อไว้ 2 ชั่วโมง
• เช็กเวลาทำการและราคาบนเว็บทางการของพิพิธภัณฑ์อีกครั้งก่อนมา เพราะอาจเปลี่ยนแปลงได้

คอมิกสตริปในบรัสเซลส์นอกเส้นทางหลัก: สถานที่อื่น ๆ ที่ควรแวะ

นอกจากเส้นทางกราฟฟิตี้กับศูนย์คอมิก ยังมีสถานที่เติมสีสันอีกหลายแห่ง เส้นทาง เส้นทางการ์ตูน เองก็เชื่อมไปถึงย่านอื่นของบรัสเซลส์ เช่น Galeries Royales Saint-Hubert และ Grand-Place เหมาะจะจับคู่กับการเดินเที่ยวเมืองแบบจุใจ

ร้านหนังสือการ์ตูนเฉพาะทางก็น่าแวะสำหรับคนอยากได้อัลบั้มต้นฉบับภาษาเบลเยียมหรือฝรั่งเศส แถบใจกลางเมืองและ Ixelles มีร้านใหม่ ๆ และมือสองเพียบ การ์ตูนเบลเยียมส่วนใหญ่เป็นเล่มแข็งขนาด A4 48–62 หน้า แตกต่างจากอเมริกันคอมิกมาก ราคาตินตินหรือสปิรูมือสองในฝรั่งเศสยังน่ารักกว่าต่างประเทศพอสมควร

Brussels Comic Strip Festival (Festival de la Bande Dessinée de Bruxelles) จัดขึ้นช่วงต้นถึงกลางกันยายน แปลงเมืองทั้งเมืองให้กลายเป็นงานอีเวนท์กลางแจ้งเต็มไปด้วยบูธ ลายเซ็น คาแรกเตอร์การ์ตูน ไฮไลท์เยอะมาก ใครตั้งใจมาเพื่อกิจกรรมสายนี้แนะนำเช็กตารางอัปเดตใกล้วันจริง ถ้าวางแผนจะตามเทศกาล ควรจับคู่กับคู่มือ ช่วงเวลาที่ดีที่สุดในการเยือนบรัสเซลส์ ซึ่งรวมอีเวนท์ใหญ่ตลอดปีไว้ให้

เตรียมแผนเดินกราฟฟิตี้: เรื่องที่ต้องรู้

ผนังคอมิกในย่านกลางเหมาะเดินชมมากกว่าอื่น ๆ เพราะถนนใจกลางเมืองเก่าค่อนข้างเล็ก ผนังเด่น ๆ เดินถึงกันหมดใน 30–40 นาที เตรียมรองเท้าสบาย ๆ เพราะแม้เมืองจะไม่ชันมาก แต่ถนนแถว Marolles จะมีเนินบ้าง ตัวภาพอยู่บนผนังอาคารสูง 3–5 ชั้น ดูได้จากข้างถนนโดยไม่ต้องเข้าตึกหรือจองอะไร

บรัสเซลส์อยู่ในภูมิอากาศชื้น อากาศเปลี่ยนตลอดปี ผนังอยู่กลางแจ้ง เบี้ยวไม่กลัวฝนแต่คนเดินเท้าลำบากขึ้น ถ้ามาช่วงใบไม้ร่วงหรือฤดูหนาว แนะนำจับคู่ตามล่ากราฟฟิตี้กับพิพิธภัณฑ์คอมิกหรือกิจกรรมในร่มอื่น ๆ ไว้ในแผนด้วย คู่มือ กิจกรรมวันฝนตกในบรัสเซลส์ รวบรวมกิจกรรมวันที่ฝนตกหรืออากาศเฉาเอาไว้ให้

ถ้าจะไปย่าน Laeken ดูผนังรอบนอก ต้องใช้เมโทรหรือรถราง สาย 6 เชื่อมจากใจกลางเมืองถึง Laeken ใน 15 นาที เครือข่ายขนส่งบรัสเซลส์ (STIB/MIVB) ดูแลระบบรถเมล์ รถราง เมโทร ซื้อตั๋วเที่ยวเดียวได้ทั้งจากเครื่องหรือบนรถ รับจ่ายแบบแตะบัตร ถ้าจะตระเวนยาวรวมย่านเหนือ แนะนำซื้อบัตรวันหรือลิมิตจ่ายรายวันแบบ contactless จะคุ้มกว่าซื้อทีละเที่ยว

• จุดเริ่มต้นที่ดีที่สุดในโซนกลาง Rue du Marché au Charbon หรือ Place Fontainas ใกล้ Bourse เดิน 5 นาทีถึงผนังหลายจุด
• เวลาเดินทั่วโซนใจกลาง ใช้เวลาประมาณ 2–3 ชั่วโมงแบบเดินชิล ๆ แวะถ่ายรูปครบ
• เวลาเดินครบเส้นทางเต็ม ทั้งวันถ้าตั้งใจไปถึง Laeken, Haren และใจกลาง
• ฤดูถ่ายรูปดีที่สุด ฤดูใบไม้ผลิ-ร้อนจะมีแสงสวย แต่ผนังพวกนี้ถ่ายรูปสวยได้ทุกซีซั่น
• การเข้าถึง ผนังส่วนใหญ่ในโซนกลางถนนราบ รถเข็นเข้าได้ง่าย แถบ Marolles มีเนินบ้าง

สิ่งที่คนเข้าใจผิดเกี่ยวกับเส้นทางคอมิก

คนมาเที่ยวบรัสเซลส์เพื่อคอมิกมักงงกับบางอย่าง ข้อแรก เส้นทาง Comic Book Route ไม่ใช่ทัวร์ที่ต้องจอง ไม่มีเวลาออกเดิน ไม่มีไกด์พาเดินทีละผนัง ผนังทั้งหมดอยู่บนถนนสาธารณะ หยิบแผนที่หรือดูเว็บ Parcours BD เลือกเส้นทางเองได้หมด ไม่ต้องมีใครคุมเวลาหรือเซ็นชื่อให้ นี่แหละข้อดี อยากเดินแค่ไหน เลือกเอง ตามสเต็ปเรา ไม่มีค่าใช้จ่าย

ข้อต่อมา ถ้าเน้นดูแค่ตินตินมากกว่าการ์ตูนเบลเยียมโดยรวม Belgian Comic Strip Center ถือเป็นจุดเริ่มต้นดี แต่ยังไม่จบทุกอย่าง พิพิธภัณฑ์ Hergé ที่อุทิศให้แอร์เช่เต็ม ๆ ตั้งอยู่นอกบรัสเซลส์ที่ Louvain-la-Neuve ห่างไป 30 กม. นั่งรถไฟจากบรัสเซลส์ไปได้ เหมาะสำหรับแฟนตินตินตัวจริง ถือเป็นเดย์ทริปได้สบาย ๆทริปวันเดียวจากบรัสเซลส์ สำหรับคนชอบตินตินแบบสุด ๆ

ข้อสุดท้าย อย่าซื้อแอปหรือแผ่นพับทัวร์ ‘murals’ ที่ขายใกล้แหล่งเที่ยว แม้จะโฆษณาว่ารวบรวมทางลัด เส้นทางทางการของเทศบาลที่เว็บ visit.brussels หรือ comicstrip.be นั้นละเอียด อัปเดตบ่อย และแจกฟรี ทุกผนังมีที่อยู่ให้พร้อม ไม่ต้องเสียเงินเพิ่ม