Bruksela i komiksy: murale, muzea i oficjalna trasa – przewodnik

Dlaczego Bruksela stała się światową stolicą komiksu

Belgijska miłość do komiksu, zwanego po francusku bande dessinée (BD), a po niderlandzku stripverhaal, to nie marketingowy wymysł. To kraj, który wydał na świat Hergégo (twórcę Tintina) w 1929 roku, Peyo (twórcę Smerfów) w latach 50. i Morrisa (Lucky Luke'a) mniej więcej w tym samym czasie. To nie byli twórcy niszowi – ich albumy sprzedawały się w dziesiątkach milionów egzemplarzy w całej Europie i poza nią. Bruksela była wydawniczym i twórczym centrum tego, co dziś nazywamy tradycją franko-belgijską – szkoły czystej kreski i przygodowego opowiadania, która wywarła ogromny wpływ na kolejne pokolenia twórców powieści graficznych na całym świecie.

Miasto sformalizowało tę tożsamość na początku lat 90., kiedy na ścianach centralnej Brukseli pojawiły się pierwsze murale. Inicjatywa miała zarówno wymiar kulturalny, jak i praktyczny: wielkie malowidła na szczytowych ścianach kamienic były sposobem na ożywienie terenów objętych rewitalizacją, a przy okazji świętowaniem prawdziwej lokalnej formy sztuki. Dziś oficjalna Brukselska Trasa Komiksowa liczy ponad sześćdziesiąt murali w Regionie Stołecznym Brukseli, co czyni ją jedną z największych plenerowych instalacji sztuki komiksowej na świecie. Trasa jest utrzymywana przez Miasto Bruksela i aktualizowana w miarę powstawania nowych murali, więc ich liczba stale rośnie.

Oficjalna Trasa Komiksowa: czym jest i jak z niej korzystać

Brukselska Trasa Komiksowa to samodzielna sieć murali, a nie stały objazdowy tour z przewodnikiem i ustaloną godziną startu. Miasto publikuje adresy wszystkich murali na oficjalnej stronie trasy, a spacer po Brukseli po historycznym centrum to najbardziej praktyczne rozwiązanie dla osób odwiedzających miasto po raz pierwszy – obejmuje największe zagęszczenie murali na najmniejszym obszarze.

Większość centralnych murali skupia się w uliczkach między Grand-Place, Bourse a dzielnicą Dansaert – to mniej więcej 20 minut spaceru od końca do końca. Kilka z najbardziej znanych, w tym mural z Tintinem i Kapitanem Hadockiem przy Rue de l'Etuve oraz mural z Quick i Flupke w dzielnicy Marolles, leży w odległości kilkuset metrów od głównych atrakcji. Laeken i Haren, czyli północne dzielnice, mają dodatkowe murale, ale wymagają przejazdu metrem lub tramwajem i lepiej zostawić je na drugie odwiedziny.

Częstym błędem jest przekonanie, że trasa celebruje wyłącznie Tintina i Smerfy. W rzeczywistości murale obejmują szerokie spectrum franko-belgijskich serii, z których wiele jest nieznanych poza Belgią i Francją. Na ścianach całego miasta pojawiają się postacie z Gastona Lagaffe'a, Lucky Luke'a, Blake'a i Mortimera, Spirou, Boule et Billa i dziesiątek mniej znanych tytułów. Jeśli potraktujesz trasę jako poszukiwanie znajomych twarzy, ominiesz bogactwo tego, co belgijski komiks naprawdę stworzył. Strona comicstrip.be zawiera informacje o każdej postaci, które dodają kontekstu i sprawiają, że spacer staje się jeszcze bardziej satysfakcjonujący.

• Tintin i Haddock (Rue de l'Etuve) Jeden z najczęściej odwiedzanych murali, tuż przy Manneken Pis. Duży format, dobrze zachowany.
• Quick i Flupke (Rue Haute, Marolles) Mniej znane uliczne dzieci Hergégo w dzielnicy, która idealnie pasuje do ich nieokrzesanego uroku.
• Gaston Lagaffe (Rue de l'Ecuyer) Urczy biurowy niezdara André Franquina, namalowany w centrum na ruchliwej deptakowej ulicy.
• Lucky Luke (Boulevard du Midi) Samotny kowboj Morrisa na ścianie w okolicach stacji Midi – jeden z większych murali na trasie.
• Spirou i Fantasio (Rue du Marché au Charbon) Klasyczny obraz z ery Franquina w dzielnicy Saint-Géry, blisko popularnych kawiarni i barów.

Belgijskie Centrum Komiksu: czego się spodziewać w środku

Belgijskie Centrum Komiksu (Centre Belge de la Bande Dessinée) przy Rue des Sables 20 to najpoważniejsza wewnętrzna destynacja dla miłośników sztuki komiksowej w Brukseli. Sam budynek jest już powodem do wizyty: to zaprojektowany przez Victora Hortę dom towarowy z 1906 roku, zaadaptowany na muzeum w 1989 roku. Żelazna konstrukcja, zakrzywiony szklany dach i organiczne zdobnictwo w holu wejściowym to podręcznikowa secesja brukselska i jedno z bardziej dostępnych zachowanych dzieł Horty.

Muzeum prezentuje historię belgijskiego komiksu od XIX wieku po współczesną powieść graficzną. Stałe galerie koncentrują się na tradycji franko-belgijskiej – znajdziesz tu oryginalne plansze, płyty drukarskie i kontekst narracyjny wyjaśniający, dlaczego Belgia wydała tak wiele serii o międzynarodowym znaczeniu. Wystawy czasowe zmieniają się mniej więcej co trzy–cztery miesiące i zazwyczaj poświęcone są jednemu artyście lub tematowi. Na miejscu działa też dobrze zaopatrzona księgarnia specjalistyczna i brasserie, otwarte od wtorku do niedzieli.

• Godziny otwarcia: wtorek–niedziela, 10:00–18:00, w poniedziałki zamknięte (z wyjątkiem niektórych ferii szkolnych). Ostatnie wejście o 17:00.
• Bilet normalny: około 14 €. Seniorzy i osoby w wieku 12–25 lat: około 11 €. Dzieci 6–11 lat: około 6 €. Dzieci poniżej 6 lat: bezpłatnie. Pakiet rodzinny: około 36 €.
• Do muzeum można dojechać metrem liniami 1 lub 5 (stacje De Brouckère lub Gare Centrale) albo liniami 2 lub 6 (stacje Botanique lub Rogier) – każda to krótki spacer od wejścia.
• Na porządną wizytę zaplanuj co najmniej 90 minut; dwie godziny, jeśli zamierzasz czytać teksty przy eksponatach, a nie tylko przeglądać.
• Przed wizytą sprawdź aktualne ceny i godziny na oficjalnej stronie muzeum – są regularnie aktualizowane.

Komiksowa Bruksela poza trasą: inne miejsca i atrakcje

Trasa murali i Centrum Komiksu to dwa główne punkty, ale kilka innych miejsc dopełnia obraz. trasa komiksowa naturalnie łączy się z szerszym spacerem po centrum Brukseli, prowadząc obok takich atrakcji jak Galeries Royales Saint-Hubert czy Grand-Place, co sprawia, że łatwo połączyć ją z ogólnym zwiedzaniem miasta.

Specjalistyczne sklepy komiksowe w Brukseli warto odwiedzić, jeśli interesuje cię zdobycie oryginalnych franko-belgijskich albumów. W okolicach centrum i Ixelles działa kilka sklepów z nowościami i albumami używanymi po francusku i po niderlandzku. Belgijskie albumy komiksowe ukazują się zazwyczaj w twardej okładce, formacie A4, na 48–62 stronach – to zupełnie inny format niż amerykański zeszyt komiksowy. Ceny klasycznych albumów Tintina czy Spirou w języku francuskim bywają przystępne w porównaniu z tym, co kolekcjonerzy płacą za granicą.

Coroczny Brukselski Festiwal Komiksu (Festival de la Bande Dessinée de Bruxelles) odbywa się zazwyczaj na początku lub w połowie września i zamienia centrum miasta w plenerowe wydarzenie z stoisk, sesji podpisów i wizyt postaci komiksowych. Sprawdź aktualny program bliżej daty. Jeśli podróżujesz specjalnie z myślą o wydarzeniach komiksowych, zestawij swoje poszukiwania z przewodnikiem kiedy odwiedzić Brukselę, który omawia najważniejsze coroczne wydarzenia.

Planowanie spaceru komiksowego: logistyka praktyczna

Centralne skupisko murali najlepiej zwiedzać pieszo. Ulice wokół historycznego centrum są zwarte, a większość kluczowych malowideł leży w odległości 30–40 minut spaceru od siebie. Załóż wygodne buty: śródmieście Brukseli jest w dużej mierze płaskie, ale ulice w okolicach Marolles wyraźnie się wznoszą. Murale namalowano na fasadach budynków – przeważnie trzy do pięciu pięter wysoko – więc doskonale widać je z chodnika, bez żadnego specjalnego wejścia.

Bruksela ma klimat oceaniczny z opadami rozłożonymi równomiernie przez cały rok. Murale są na zewnątrz i pogoda nie ma na nie żadnego wpływu, ale deszczowy dzień jest trudniejszy dla pieszego. Jeśli odwiedzasz miasto jesienią lub zimą, warto połączyć polowanie na murale z wizytą w Centrum Komiksu lub innym muzeum. Przewodnik po atrakcjach Brukseli na deszczowy dzień zawiera więcej opcji na dni, gdy pogoda nie dopisuje.

Dotarcie do murali w Laeken wymaga metra lub tramwaju. Linia metra 6 łączy centrum z Laeken w niecałe 15 minut. STIB/MIVB, czyli brukselski operator komunikacji miejskiej, obsługuje metro, tramwaje i autobusy; bilety jednorazowe można kupić na pokładzie lub w automatach, a płatność zbliżeniowa jest akceptowana we wszystkich pojazdach. Jeśli planujesz cały dzień na trasie komiksowej, łącznie z północnymi dzielnicami, dobowy bilet lub dzienny limit zbliżeniowy może się bardziej opłacić niż kupowanie biletów pojedynczych.

• Najlepszy punkt startowy dla murali centralnych Rue du Marché au Charbon lub Place Fontainas – oba miejsca blisko Bourse i w odległości 5 minut od kilku murali.
• Czas potrzebny na trasę centralną Dwie do trzech godzin w spokojnym tempie na główne murale centrum i zdjęcia.
• Czas potrzebny na całą trasę Cały dzień, jeśli chcesz dotrzeć do Laeken i Haren, a nie tylko do centrum.
• Najlepsza pora roku na zdjęcia Wiosna i lato oferują lepsze światło i dłuższe dni, ale murale dobrze wychodzą na fotografiach przez cały rok.
• Dostępność Większość centralnych murali stoi przy płaskich ulicach dostępnych dla wózków inwalidzkich; w dzielnicy Marolles zdarzają się wzniesienia.

Częste nieporozumienia i co możesz pominąć

Kilka rzeczy regularnie zaskakuje odwiedzających, którzy przyjeżdżają do Brukseli śladem komiksu. Po pierwsze, Trasa Komiksowa to nie wycieczka z przewodnikiem, na którą się zapisujesz i startujecie o określonej godzinie. To sieć publicznych murali na publicznych ulicach. Zwiedzasz ją samodzielnie, korzystając z miejskiej mapy, strony Parcours BD lub jednej z tras spacerowych publikowanych przez Visit Brussels. Nikt nie odbija ci karty ani nie prowadzi od ściany do ściany. To zaleta: możesz zwiedzić tyle, ile chcesz, o każdej porze, za darmo.

Po drugie, jeśli interesuje cię głównie Tintin, a nie belgijski komiks jako taki, Centrum Komiksu to dobry punkt wyjścia, ale nie cała historia. Muzeum Hergégo, poświęcone wyłącznie twórcy Tintina, znajduje się w Louvain-la-Neuve, około 30 kilometrów na południowy wschód od Brukseli, i uchodzi za ostateczną destynację dla fanów Tintina. To rozsądna jednodniowa wycieczka z Brukseli dla zagorzałych fanów.

Po trzecie, nie płać za nieoficjalne aplikacje z „trasą murali" ani za broszury sprzedawane w okolicach turystycznych. Bezpłatne zasoby miejskie dostępne na visit.brussels lub stronie comicstrip.be są wyczerpujące i regularnie aktualizowane. Oficjalna mapa trasy podaje adresy każdego muralu – to wszystko, czego potrzebujesz.