วัดอรุณ: วัดแจ้งริมเจ้าพระยาที่เป็นสัญลักษณ์ของกรุงเทพฯ

วัดอรุณคืออะไรกันแน่

วัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวิหาร — ที่ทุกคนเรียกสั้นๆ ว่าวัดอรุณ — เป็นพระอารามหลวงชั้นเอกตั้งอยู่ริมฝั่งตะวันตกของแม่น้ำเจ้าพระยาในเขตธนบุรี ชื่อวัดแปลคร่าวๆ ว่า "วิหารแห่งรุ่งอรุณ" ซึ่งมาจากพระอรุณ เทพแห่งพระอาทิตย์ขึ้นในศาสนาฮินดู จุดเด่นของวัดคือพระปรางค์ประธานทรงเขมรสูงประมาณ 82 เมตร ซึ่งเป็นภาพจำของสกายไลน์กรุงเทพฯ เวลามองจากฝั่งตรงข้ามแม่น้ำ

สิ่งที่ทำให้พระปรางค์น่าตื่นตาเมื่อเข้าไปดูใกล้ๆ คือวัสดุประดับผิว — เศษกระเบื้องเคลือบจีน กระเบื้องหลังคา และแก้วสีนับหมื่นชิ้น จัดเรียงเป็นลายดอกไม้ รูปเทพและสัตว์ในตำนาน รวมถึงลวดลายเรขาคณิต มองจากไกลพระปรางค์ระยิบระยับ แต่เมื่อเข้าใกล้จะเห็นชิ้นกระเบื้องลายครามบลู-แอนด์-ไวท์ เซลาดอน และกระเบื้องสีชมพูทีละชิ้น ซึ่งหลายชิ้นมาจากเรือสินค้าจีนที่ใช้เศษกระเบื้องเป็นอับเฉา จุดเริ่มต้นเป็นเรื่องประโยชน์ใช้สอย แต่กลายเป็นงานศิลป์ไปโดยปริยาย

ประวัติย่อที่ควรรู้

พื้นที่นี้มีวัดมาตั้งแต่สมัยอยุธยา แต่ตัวอาคารที่เห็นทุกวันนี้ได้รับการปรับรูปทรงในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย (รัชกาลที่ 2) ช่วงต้นศตวรรษที่ 19 และเพิ่มเติมสำคัญในสมัยรัชกาลที่ 3 พระปรางค์ประธานถูกต่อเติมให้สูงขึ้นและประดับกระเบื้องโมเสกในรัชกาลที่ 3 ก่อนที่กรุงเทพฯ จะเป็นราชธานีในปี พ.ศ. 2325 วัดนี้เคยเป็นที่ประดิษฐานพระแก้วมรกตชั่วคราว ก่อนจะย้ายไปที่วัดพระแก้ว ฝั่งตรงข้ามแม่น้ำ

การที่พระแก้วมรกตเคยประดิษฐานที่นี่ทำให้วัดอรุณเชื่อมโยงกับเรื่องราวการสถาปนาราชวงศ์จักรี จึงได้รับสถานะเป็นพระอารามหลวง ปัจจุบันวัดยังคงเป็นสถานที่ปฏิบัติศาสนกิจของพุทธศาสนิกชนควบคู่กับเป็นแหล่งท่องเที่ยว มีพระสงฆ์จำพรรษาอยู่ในวัด ผู้ที่ข้ามเรือมาจากท่าเตียนกำลังเดินตามเส้นทางที่ขบวนเรือพระราชพิธีเคยผ่านมา พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เรือพระราชพิธี ตั้งอยู่ไม่ไกลทางเหนือในฝั่งธนบุรี เก็บรักษาเรือพระราชพิธีจริงที่ใช้ในพระราชพิธีเหล่านั้น สำหรับภาพรวมของวัดสำคัญในกรุงเทพฯ ลองดูคู่มือวัดที่ดีที่สุดในกรุงเทพฯ ที่อธิบายว่าวัดอรุณเชื่อมกับวัดโพธิ์ วัดสุทัศน์ และพระบรมมหาราชวังอย่างไร

บรรยากาศเปลี่ยนไปตามช่วงเวลาของวัน

มาถึงตอนเปิดวัดราว 08:00 จะได้อากาศเย็นสบายและเงาทอดยาวที่ทำให้เห็นลายผิวพระปรางค์ชัดที่สุด เศษกระเบื้องรับแสงเช้าเฉียงๆ สีสันแยกออกจากกันได้ชัดเจน ช่วงนี้คนยังน้อย ส่วนใหญ่เป็นคนไทยมาไหว้พระกับนักท่องเที่ยวที่มาเช้าไม่กี่คน

ช่วงกลางวันระหว่าง 11:00-14:00 เป็นเวลาที่แนะนำน้อยที่สุด พื้นหินร้อนจัด ปูนขาวสะท้อนแสงจนแสบตา แถมคิวเรือที่ท่าเตียนจะยาวสุดช่วงเที่ยงเพราะกรุ๊ปทัวร์ทยอยมา ถ้าจำเป็นต้องไปช่วงเที่ยง เตรียมน้ำดื่ม สวมหมวก และอาจใช้เวลาในวัดแค่ 30 นาทีก็พอ

ช่วงบ่ายแก่ตั้งแต่ประมาณ 15:30 เป็นต้นไป แสงจะเริ่มสวยอีกครั้ง พระอาทิตย์คล้อยไปทางฝั่งธนบุรีทำให้พระปรางค์ถูกฉายด้านหน้าสำหรับถ่ายรูปจากฝั่งแม่น้ำหรือจากท่ามหาราชฝั่งตรงข้าม ราว 17:00 จำหน่ายตั๋วจะปิด แต่คนที่อยู่ข้างในแล้วมักอยู่ต่อได้อีกสักพัก ส่วนวัดอรุณที่เปิดไฟยามค่ำนั้น จุดชมวิวที่ดีที่สุดคือจากฝั่งตรงข้าม ตามร้านอาหารริมน้ำและทางเดินแถวท่าเตียน ไม่ใช่จากในวัด

เดินชมภายในวัด

หลังซื้อตั๋วที่ประตูทางเข้า ทางเดินจะนำไปสู่พระปรางค์ประธานและปรางค์บริวารทั้ง 4 มุมของมณฑป ซึ่งเป็นฐานรูปสี่เหลี่ยมล้อมรอบด้วยรูปยักษ์และสัตว์ในตำนาน พระปรางค์ประธานขึ้นได้ทางบันไดชันทั้ง 4 ด้าน บันไดชันจริงๆ บางจุดเอียงเกือบ 60 องศา มีเชือกกั้นเป็นราวจับแทนราวบันไดแข็ง คนที่มีปัญหาเข่าหรือกลัวความสูงแนะนำให้หยุดที่ลานชั้นล่าง ซึ่งก็ยังเห็นงานกระเบื้องประดับได้ชัดเจน

จากลานชั้นบนของพระปรางค์ มองข้ามเจ้าพระยาไปเห็นสกายไลน์ฝั่งรัตนโกสินทร์ได้ชัด ทั้งยอดแหลมของวัดโพธิ์ หลังคาพระบรมมหาราชวัง และเรือสัญจรในแม่น้ำเบื้องล่าง ข้างบนไม่มีร่มเงา เวลาที่ดีที่สุดสำหรับปีนขึ้นไปคือช่วงเช้าตรู่หรือบ่ายแก่

ภายในวัดยังมีพระอุโบสถหรือโบสถ์ ซึ่งประดิษฐานพระพุทธรูปทองคำองค์ใหญ่ที่กล่าวกันว่ารัชกาลที่ 2 ทรงกำกับการสร้างด้วยพระองค์เอง ข้างในเย็นกว่านอกและน่าแวะดูสักครู่ บริเวณวัดเชื่อมโยงไปยังเกาะรัตนโกสินทร์ฝั่งตรงข้าม ซึ่งวัดโพธิ์ และพระบรมมหาราชวัง อยู่ในระยะเดินจากท่าเตียน

การเดินทางและการแต่งกาย

วิธีมาตรฐานคือนั่งเรือด่วนเจ้าพระยาไปลงท่าเตียน (N8) แล้วต่อเรือข้ามฟากไปท่าวัดอรุณ ข้ามแม่น้ำใช้เวลาไม่ถึง 5 นาที ค่าเรือประมาณ 5 บาท เรือวิ่งถี่ตลอดวัน หรือจะนั่งเรือแท็กซี่หรือเรือหางยาวมาลงที่ท่าวัดอรุณโดยตรงก็ได้ ถ้ามาจากต้นน้ำหรือปลายน้ำ

มีการตรวจการแต่งกายที่ประตูทางเข้า ต้องปิดไหล่และคลุมเข่า ถ้าใส่กางเกงขาสั้นหรือเสื้อแขนกุดมา มีผ้านุ่งให้เช่าหรือยืมที่ประตู แต่ช่วงที่คนเยอะอาจหมดได้ ไม่จำเป็นต้องใส่รองเท้าหุ้มส้น แต่แนะนำถ้าจะปีนพระปรางค์ เพราะบันไดหินลื่นได้ตอนเปียกหรือเมื่อหินขัดจนมัน

เรื่องถ่ายรูป

งานโมเสกกระเบื้องเคลือบเป็นวัตถุหลักในการถ่ายภาพภายในวัด การถ่ายแบบมาโครหรือโคลสอัพจะคุ้มค่าความอดทนมาก กระเบื้องแต่ละชิ้นมีลวดลายต่างกัน ทั้งรูปไก่ ลายดอกไม้ ยักษ์ และเทวดา แสงเช้าจากทิศตะวันออกจะส่องตรงด้านตะวันออกของพระปรางค์ประธาน ให้รายละเอียดภาพคมชัดที่สุด

ถ้าอยากได้ภาพพระปรางค์กับแม่น้ำแบบไอคอนิก ต้องไปยืนฝั่งตรงข้าม ทางเดินริมน้ำแถวมหาราชเหนือท่าเตียนมีวิวไม่มีอะไรบัง ช่วงพระอาทิตย์ตกถ่ายจากตรงนี้สวยมากโดยเฉพาะเดือนตุลาคมถึงกุมภาพันธ์ที่เป็นหน้าแล้งท้องฟ้าใส ส่วนหน้าฝนเดือนพฤษภาคมถึงกันยายน บางทีเมฆก้อนใหญ่ด้านหลังพระปรางค์ก็ให้ภาพดราม่าสวยเหมือนกัน แม้ส่วนใหญ่จะเป็นฟ้าครึ้มแบน

ถ้าวางแผนถ่ายรูปครึ่งวันในย่านนี้ เส้นทางจากวัดโพธิ์ ข้ามเรือแล้ววนรอบวัดอรุณจะครอบคลุมจุดถ่ายรูปได้มากที่สุดอย่างมีประสิทธิภาพ ช่างภาพบางคนเดินจากวัดอรุณไปทางใต้ลัดเลาะซอยเงียบๆ ในฝั่งธนบุรีไปยังกุฎีจีน ย่านเก่าแก่ที่ได้รับอิทธิพลจากโปรตุเกส มีบรรยากาศต่างออกไปอย่างชัดเจน

วัดอรุณคุ้มค่าไหม?

สำหรับคนมากรุงเทพฯ ครั้งแรกที่มีเวลามากกว่า 2 วัน — คุ้มแน่นอน แค่การข้ามเรือก็ได้มุมมองระดับน้ำของเจ้าพระยาที่ถนนในเมืองให้ไม่ได้ งานสถาปัตยกรรมบนพระปรางค์ไม่เหมือนที่ไหนในกรุงเทพฯ จริงๆ แถมความเชื่อมโยงกับยุคต้นจักรีทำให้สถานที่นี้มีน้ำหนักเกินกว่าแค่ความสวยงาม

คนที่เริ่มรู้สึกว่าวัดซ้ำกันหลังจากไปวัดโพธิ์และพระบรมมหาราชวังแล้ว อาจรู้สึกว่าวัดอรุณคล้ายๆ กัน ซึ่งก็จริงอยู่บ้าง ธีมของประสบการณ์ทับซ้อนกัน และพื้นที่ก็เล็กกว่าทั้งสองแห่ง แต่การได้ปีนพระปรางค์จริงๆ ข้ามเรือข้ามแม่น้ำ และมองย้อนกลับไปที่เกาะรัตนโกสินทร์ ทำให้เป็นประสบการณ์ที่แตกต่าง ไม่ใช่แค่ซ้ำรอย

ถ้าจะจัดทริปเต็มวันในย่านนี้ ลองจับคู่วัดอรุณกับการเดินเที่ยวรัตนโกสินทร์ ฝั่งตรงข้าม หรือเลยไปในฝั่งธนบุรีไปที่วัดปากน้ำ ภาษีเจริญ ซึ่งนักท่องเที่ยวต่างชาติน้อยกว่ามากและให้บรรยากาศวัดที่แตกต่างไปอย่างสิ้นเชิง