ลุยเรือยอชต์บริทาเนีย: ชมวังลอยน้ำของราชินีอังกฤษ

เรือยอชต์หลวงบริทาเนีย คืออะไร?

เรือหลวงบริทาเนีย (HMY Britannia) เคยเป็นเรือส่วนพระองค์ของราชวงศ์อังกฤษ ตั้งแต่ปี 1954–1997 ล่องทะเลมากกว่าล้านไมล์ไปกับมากกว่า 600 ภารกิจ จัดงานเยี่ยมเยือนรัฐ งานเลี้ยงทางการ และยังเป็นฉากสวีทฮันนีมูนของเจ้าชายเจ้าหญิงหลายพระองค์ทั่วหกทวีป ตอนรัฐบาลประกาศจะไม่ขยายอายุใช้งานหรือซ่อมบำรุง มีทั้งกระแสเห็นด้วยและค้านแรงๆ จนวันอำลาเรือที่ Portsmouth ถึงขั้นทำให้สมเด็จพระราชินีนาถอลิซาเบธที่ 2 ทรงกลั้นน้ำตาไว้ไม่อยู่

ตั้งแต่ปี 1998 เป็นต้นมา บริทาเนียก็เทียบท่าถาวรที่ Ocean Terminal ย่าน Leith ท่าเรือประวัติศาสตร์ของเอดินบะระห์ ปัจจุบันกลายเป็นหนึ่งในแหล่งเที่ยวยอดนิยมของสก็อตแลนด์ที่จ่ายเงินเข้า ชูจุดเด่นตรงที่เป็นสมบัติประวัติศาสตร์ของราชวงศ์ที่คุณสามารถเดินขึ้น ชมนั่งเล่นและสัมผัสบรรยากาศของจริง—not อยู่หลังเชือกหรือกระจกกั้นเหมือนพิพิธภัณฑ์อีกต่อไป

เดินทางยังไง: Leith และสายรถราง

บริทาเนียจอดอยู่ใน Leith ท่าเรืออุตสาหกรรมเก่าของเอดินบะระห์ ห่างจากตัวเมืองราว 2 ไมล์ เส้นทางง่ายสุดคือรถราง สายวิ่งตรงจากศูนย์กลางเมืองไป Newhaven แล้วเดินจากสถานีไป Ocean Terminal ไม่ถึง 10 นาที มีรถบัสท้องถิ่นผ่าน และถ้ามากับสัมภาระหรือเด็กเล็ก แท็กซี่/แอปรถก็สะดวก

ประตูทางเข้าหลักอยู่ที่ชั้น 2 ของ Ocean Terminal Shopping Centre ห้างนี้ตั้งติดกับท่าเรือพอดี ถ้ามาเช้าเกินเวลาเปิด ยังมีคาเฟ่ชั้นบนวิวท่าเรือให้นั่งรอ และจอดรถที่นี่ก็ค่อนข้างราคาดีสำหรับคนขับรถมาเอง

Leith เองก็เหมาะเผื่อเวลาเพิ่มอีก 2-3 ชั่วโมงถ้ามี โซนนี้เปลี่ยนไปมากใน 20 ปี ไม่ได้เป็นแค่หลังท่า พวกร้านอาหารบาร์ท้องถิ่นจะกระจุกตัวตรง The Shore ถ้ามาเที่ยวเรือบริทาเนียแล้วเดินเล่นริมน้ำไปหามื้อกลางวันหรือเย็น ถือว่าเข้ากันสุดๆ

ประสบการณ์เยือน: ชมทีละชั้น

ทัวร์จะเป็น audio guide (รวมในราคาแล้ว) บรรยายโดยอดีตลูกเรือของบริทาเนียเอง ฟีลต่างจากพิพิธภัณฑ์ปกติแบบสุดขั้ว เพราะจะได้ฟังเสียงคนที่เคยขัดดาดฟ้าและเสิร์ฟงานเลี้ยงจริง ๆ มีคำบรรยายหลายภาษา

เส้นทางทัวร์ผ่านห้าชั้นหลัก ชั้นบนสุดคือ State Apartments ห้องอาหารรับรองตั้งโต๊ะแบบพร้อมงานเลี้ยง เปลี่ยนจาน ชุดแก้ว เครื่องเงินต้นฉบับเต็มไปหมด โต๊ะยาวนั่ง 56 คน ส่วน drawing room เฟอร์นิเจอร์ที่ราชวงศ์เลือกเองให้กลิ่นแบบบ้านผู้ดีชนบท มากกว่าความหรูโอเวอร์ หลายคนตกใจที่ทุกอย่างดูเรียบและมีรสนิยมอังกฤษแบบ understatement ซึ่งเจ้าของเรือตั้งใจให้สื่อถึงความเรียบโก้ ไม่เน้นโชว์ทรัพย์

ห้องนอนราชวงศ์ถือเป็นไฮไลต์ที่เปิดโลก—เล็ก เรียบง่าย ทั้งห้องของควีนเอลิซาเบธและเจ้าชายฟิลิปเตียงเดี่ยว เดินเข้าไปเหมือนเรือยอชต์เจ้าของบ้านมีฐานะทั่วไป ส่วนต่างระหว่างโซนที่ใช้รับแขกกับโซนส่วนตัวก็สะท้อนบุคลิกการใช้ชีวิตของราชวงศ์ระหว่างออกสื่อกับเวลาส่วนตัว

ลงมาชั้นล่างจะเห็นฝั่งลูกเรือ ห้องเครื่อง ห้องพักและห้องซักรีด ลูกเรือกว่า 200 ชีวิตใช้ชีวิตใต้กฎเหล็ก รวมถึงกติกาว่าเดินผ่านห้องราชวงศ์ต้องเงียบที่สุด โซนลูกเรือชัดเลยว่ามีฟังก์ชั่นและพื้นที่น้อยกว่าชั้นบนอย่างชัดเจน

ช่วงเวลาแต่ละวันเปลี่ยนประสบการณ์ยังไง

ถ้าอยากได้บรรยากาศชิลล์ที่สุด แนะนำมาเช้าช่วงวันธรรมดา ทางเดินและห้องเล็ก ๆ จะรู้สึกแน่นมากถ้ามีกลุ่มทัวร์ใหญ่เข้าแทรก ต่างกันสุดขั้วระหว่างมาวันอังคาร 11 โมงกับหลังบ่ายสองวันเสาร์ โดยเฉพาะพื้นที่ฮิตถ่ายรูป เช่น State Dining Room หรือ Sun Deck คนจะจับกลุ่มกันเยอะตามจุดเหล่านี้

Sun Deck หรือดาดฟ้าสูงสุดเปิดให้มองวิวโล่งๆ เห็นทั้งแม่น้ำ Firth of Forth และ Leith Docklands ถ้าวันฟ้าเปิด แสงเช้าสะท้อนน้ำสวยสุดๆ ถ่ายรูปออกมาดี ให้ความรู้สึกว่าเรือเข้าท่าด้วยตัวเองจริง ๆ ช่วงบ่ายโดยเฉพาะฤดูร้อนจะเริ่มแน่นและแสงจะจ้าไปบ้าง

ช่วงเย็น คนทยอยกลับ บรรยากาศชั้นล่างเช่นห้องเครื่องจะสงบมากขึ้นจนน่าจดจำ พื้นที่นี้สำหรับคนรีบเดินผ่านเหมือนไม่มีอะไร แต่ถ้าได้ยืนดูเงียบ ๆ จะสัมผัสความเก่า-กลิ่นน้ำมันเครื่อง และรู้ว่าที่นี่เคยเป็นเรือใช้งานจริงไม่ใช่แค่โมเดลจำลอง

ประวัติศาสตร์และบริบทวัฒนธรรม

เรือนี้ไม่ใช่แค่ยานพาหนะ แต่เป็น 'ซอฟต์พาวเวอร์' สำคัญในยุคสงครามเย็นและสมัยจักรวรรดิอังกฤษกำลังเปลี่ยนผ่าน บริทาเนียทำหน้าที่เป็น 'สถานทูตลอยน้ำ' รับประชุมทูตต่างชาติ บรรดาประธานาธิบดีสหรัฐ และผู้นำเครือจักรภพต่างเคยเหยียบยืนอยู่บนนี้ ในมุมราชวงศ์เอง มีทริปฮันนีมูนเจ้าหญิงแอน เจ้าชายชาร์ลส์–ไดอาน่า เจ้าชายแอนดรูว์–ซาร่า เฟอร์กูสัน ฯลฯ พอเข้าใจบทบาทสองหน้าทั้งในฐานะบ้านหลังที่สองและเครื่องมือการเมือง ก็จะเดินชมได้ลึกกว่าพิพิธภัณฑ์เรือทั่วไป ถ้าสนใจจุดแลนด์มาร์กทางประวัติศาสตร์กับการเมืองใกล้ ๆ เอดินบะระห์ อย่าลืมที่ Palace of Holyroodhouse และ Scottish Parliament ด้วย เที่ยวรอบเดียวได้ความรู้ครบ

เรือบริทาเนียปลดประจำการปี 1997 ช่วงรัฐบาลอนุรักษนิยม ซึ่งตัดสินใจไม่ต่ออายุหรือสร้างเรือลำใหม่ กลายเป็นประเด็นการเมืองทันที งานอำลาที่ Portsmouth มีสื่อให้ความสนใจมาก เพราะภาพราชินีน้ำตาซึมถือว่าหาดูไม่ง่าย ข้อมูลเชิงลึกตรงนี้จัดเรียงและบอกเล่าไว้ดีมากในนิทรรศการบนเรือ

ข้อควรทราบก่อนเยือน

ใส่รองเท้าส้นแบนเดินง่ายเท่านั้น ดาดฟ้ามีร่องเหล็กกันลื่นและบันไดแคบๆ ส้นสูงคือห้ามเด็ดขาดในบางช่วงเพื่อความปลอดภัย มือถือกับกล้องถ่ายรูปได้สบาย แต่อย่าลืมว่าชั้นล่างแสงน้อย ถ้ามีมือถือที่ถ่ายในที่มืดดีหรือเลนส์มุมกว้างจะได้ภาพครบ

เด็กเล็กอายุต่ำกว่า 8 ปีอาจไม่อินกับ audio guide เท่าไหร่ แต่ห้องเครื่อง โซนลูกเรือ หรือขนาดเรือจริง ๆ ทำให้พวกเขาสนใจอยู่ดี บนเรือมี Royal Deck Tea Room เมนูเบาๆ วิวท่าเรือให้ชิลล์ อีกทั้งยังมีร้านของที่ระลึกใกล้ทางออกที่เลือกซื้อของแบรนด์ราชวงศ์และสินค้าทรงจำของบริทาเนีย

การเข้าถึง: เว็บไซต์ระบุว่าทัวร์นี้ไม่เหมาะกับวีลแชร์หรือรถช่วยเดิน ห้องบางส่วนเข้าถึงได้ เผื่อใครมีข้อจำกัดแนะนำติดต่อสอบถามโดยตรงก่อนจอง

ตั๋วราคาเท่านี้... คุ้มไหม?

ใครชอบประวัติศาสตร์อังกฤษยุค 20 ราชวงศ์ หรือดีไซน์เรือ ลำนี้ต้องไม่พลาด สภาพคงเดิมดีมาก คำบรรยายซึ้งลึกและเข้าถึงทุกจุดสำคัญ เรือนี้ขึ้นแท่นประสบการณ์พิพิธภัณฑ์ที่อินที่สุดในเอดินบะระห์ มีความต่างจากแหล่งท่องเที่ยวเสียตังค์อื่น ๆ ไปอีกแนว ถ้าเบื่อเส้นทางท่องเที่ยวยอดฮิตแบบ Old Town ที่เที่ยวแปร๊นๆ คุณภาพการดูแลและบรรยากาศไม่ซ้ำใคร

แต่ถ้าคุณไม่ได้อินกับราชวงศ์หรือประวัติศาสตร์เป็นพิเศษ สนใจวัฒนธรรมร่วมสมัย ชีวิตคนเมือง หรือวิวธรรมชาติมากกว่า อาจรู้สึกว่าราคาแอบแรง ประสบการณ์ก็ไม่ได้โต้ตอบเหมือนพิพิธภัณฑ์ใหม่ ๆ นัก ที่นี่เน้นชมและฟัง audio guide ไม่ค่อยมีให้จับหรือร่วมกิจกรรม ใครเดินผ่านไว ๆ ไม่ถึง 90 นาที มักเสียดายรายละเอียดที่ทำให้คุ้มค่า