มาตาเดโร มาดริด: จากโรงฆ่าสัตว์สู่ศูนย์สร้างสรรค์สุดฮิป

มาตาเดโร มาดริดคืออะไร?

มาตาเดโร มาดริด หรือชื่อทางการว่า Centro de Creación Contemporánea del Ayuntamiento de Madrid เป็นตัวอย่างการรีโนเวทวัฒนธรรมครั้งใหญ่ของเมือง ที่นี่เคยเป็น El Matadero y Mercado Municipal de Ganados คือโรงฆ่าสัตว์และตลาดวัวของมาดริด สร้างทีละส่วนระหว่างปี 1908–1928 ออกแบบโดยสถาปนิก Luis Bellido ในสไตล์นีโอ-มูเดฆาร์ อิฐโค้ง หลังคากระเบื้องลาย هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ الهندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندि هندิ هندิ هندิ هندि هندิ هندิ هندิ هندิ هندิ هندى هندิ هندี هندि هندี هندىจนถึงปี 2006 เทศบาลได้เปลี่ยนอาคารที่ไม่ได้ใช้แล้วให้เป็นพื้นที่สร้างสรรค์แห่งใหม่ โดยคงสถาปัตยกรรมไว้พร้อมดัดแปลงเป็นห้องนิทรรศการ พื้นที่แสดงงาน โรงหนัง และลานกลางแจ้ง

จุดเด่นของมาตาเดโรที่ต่างจากพิพิธภัณฑ์ศิลปะอื่นในมาดริดคือปรัชญาการจัดโปรแกรม ที่นี่ไม่ใช่แค่แหล่งรวบรวมผลงานแต่เป็นเหมือนพื้นที่ผลิตงาน เปิดกว้างให้ศิลปิน คนท้องถิ่น และผู้ชมใช้พื้นที่เดียวกัน บรรยากาศจากความเคลื่อนไหวตลอดเวลาทำให้รู้สึกมีชีวิตกว่าพิพิธภัณฑ์แบบดั้งเดิม คุณอาจเดินผ่านนิทรรศการศิลปะดิจิทัลที่กำลังติดตั้งอยู่ หรือเจอละครเด็กซ้อมแสดงในอาคารข้างๆ เลยก็ได้

สถาปัตยกรรม: อิฐ ดินเผา และความยิ่งใหญ่แบบอุตสาหกรรม

แม้ไม่ดูงานนิทรรศการ แม้เพียงแค่มองอาคารก็คุ้มแล้ว สถาปัตยกรรมแนว neo-Mudéjar ของ Bellido ดึงกลิ่นอายสถาปัตยกรรมมุสลิมมาผสมกับโครงสร้างอุตสาหกรรมยุคต้นศตวรรษที่ 20 ด้านนอกเป็นอิฐตกแต่งโค้งประดับลวดลายเรขาคณิต ภายในแต่ละนาเวคือโถงสูงโล่งเสาที่ให้บรรยากาศแบบโรงงานยุคเก่ามากกว่าศูนย์ศิลปะหรู

เดินระหว่างทางผ่านลานอิฐเก่าเข้าสู่ภายในเพดานสูง ระบบแสงธรรมชาติบนหลังคาเหล็กยังใช้งานได้ดีตัดกับพื้นคอนกรีตแข็งแกร่ง ความต่างระหว่างเปลือกอาคารที่มั่นคงกับงานศิลปะชั่วคราวสุดขบถภายในสร้างความตึงเครียดแบบสร้างสรรค์ ซึ่งศูนย์ศิลปะยุคใหม่ในมาดริดยังขาด

ทั้งศูนย์ตั้งอยู่กลางแขวง Arganzuela ข้างแม่น้ำมันซานาเรสและMadrid Río ช่วงบ่ายอากาศดีจะเห็นลานกลางแจ้งเต็มไปด้วยคนเดินระหว่างอาคาร เด็กวิ่งเล่นบนลานหิน คนมานั่งเล่นริมทางเดิน Chopera พื้นที่นี้ค่อนข้างโปร่งโล่งและเปิดเชื่อมธรรมชาติได้ดีกว่าศูนย์ศิลปะอื่นของมาดริด

สำรวจ 'นาเว' ข้างใน: เจออะไรบ้าง?

มาตาเดโร มาดริดประกอบด้วยอาคารนาเวแต่ละหลัง ซึ่งดัดแปลงให้รองรับศิลปะและกิจกรรมหลากหลาย นาเว 0 คือฮอลนิทรรศการหลักสำหรับงานศิลปะภาพและศิลปะดิจิทัล เช่นโปรแกรม Madrid Artes Digitales (MAD) ซึ่งบางรอบต้องซื้อตั๋ว Cineteca คือโรงหนังขนาดย่อมของที่นี่ ฉายหนังอินดี้ สารคดี และหนังแนวทดลองตลอดปี

บริเวณนาเว 16 เป็นที่ตั้งของ Intermediae พื้นที่สร้างสรรค์โครงการที่เน้นการมีส่วนร่วมของสังคม ลบเส้นแบ่งระหว่างผู้ชมและผู้สร้างออก Central de Diseño เน้นงานสถาปัตยกรรม กราฟิกดีไซน์ กับนิทรรศการหมุนเวียนต่างๆ นอกจากนี้ยังมีโรงละครสำหรับการแสดงสด เต้นรำ และศิลปะเวทีทดลอง

โปรแกรมที่นี่เปลี่ยนบ่อย ควรเช็กตารางทางการก่อนมาเพียง 2 นาทีก็คุ้มค่า มาในวันที่กิจกรรมหลายอย่างทับซ้อนกันจะมีอะไรให้เดินชมเยอะมาก หากมาวันที่เปิดแค่นาเวเดียวจะเหมือนเดินแกลเลอรี—เงียบสงบ ละเอียดขึ้น แต่ยังไม่ใช่เรื่องราวครบของมาตาเดโร

แต่ละช่วงเวลาของวัน บรรยากาศต่างกันยังไง

ถ้ามาเช้าโดยเฉพาะวันธรรมดา จะรู้สึกเหมือนเป็นเจ้าของพื้นที่ ลานกลางแจ้งคนบางตา ผนังอิฐยังเก็บความเย็นจากเมื่อคืน เจ้าหน้าที่ Info Point ก็มีเวลาคุยและช่วยเหลือ นี่ถือเป็นช่วงเวลาทองของสายถ่ายภาพ แสงอ่อนๆ บนผนังอิฐ ไม่มีแสงจ้าเหมือนช่วงเที่ยง

ช่วงบ่าย วันหยุดสุดสัปดาห์คนเริ่มเยอะขึ้น ครอบครัวจาก Madrid Río แวะมา เด็กสเก็ตบอร์ดขี่เล่นในลาน บาร์ก็เริ่มเปิดบริการจริงจัง ภายในอาคารยังคงเย็นสบายกว่าข้างนอก เหมาะมาเป็นที่พักร้อนโดยเฉพาะกรกฎาคม–สิงหาคม รอบบ่ายของ Cineteca คนค่อนข้างเยอะ ใครตั้งใจดูหนังสารคดีแนะนำให้มาเร็วหน่อย

ตอนเย็นบรรยากาศเปลี่ยนเลย อิฐจะย้อมแสงเป็นสีอุ่น กิจกรรมกลางแจ้ง คอนเสิร์ตเริ่มถี่ยิบในหน้าร้อน ทางเข้าผ่าน Plaza de Legazpi เปิดถึงเที่ยงคืน หลังมื้อค่ำยังแวะเข้าได้ พื้นที่ลานตอนค่ำจะมีชีวิตชีวา เหมาะมากกับการสังสรรค์

เดินทางมายังไง เดินภายในต้องทำอะไร

เดินทางง่ายที่สุดโดยรถไฟใต้ดิน มาลงที่ Legazpi สาย 3 (เหลือง) หรือสาย 6 (เทา) ออกจากสถานีจะเห็นป้ายเดินไป Paseo de la Chopera ตลอดทาง เป็นทางเดินราบไม่สับสน คนมาครั้งแรกจะเห็นหอคอยอิฐเด่นแต่ไกล

ถ้ามาจากใจกลางเมืองด้วยเท้าหรือจักรยาน เส้นทางเลียบMadrid Río สะดวกและเชื่อมกับพื้นที่สวนริมแม่น้ำอย่างเป็นธรรมชาติ ทางเข้าด้านนี้จะขึ้นทางเดิน Paseo de la Chopera เดินขนานเลียบแม่น้ำเหมือนถนนคนเดินระหว่างศูนย์กับแม่น้ำ

ภายในศูนย์ การหาทางเดินง่ายเข้าใจไม่ยาก เส้นทางหลักคือลานกว้างระหว่างแต่ละนาเว Info Point ใกล้ทางเข้า Chopera แจกแผนที่กับโปรแกรมปัจจุบัน พื้นที่ทั้งหมดใหญ่พอสมควร ใส่รองเท้าสบายไว้ ลานนอกปูหินอิฐเกือบทั้งหมด

ใครจะรักที่นี่ ใครอาจไม่โดนใจ

มาตาเดโรเหมาะกับนักท่องเที่ยวที่พร้อมเปิดรับประสบการณ์ตามโปรแกรม ถ้าวันไหนเปิดเพียง 1–2 นาเว แล้วกิจกรรมไม่ถูกใจ อาจรู้สึกเงียบกว่าสเกลองค์รวม ที่นี่ไม่มีคอลเล็กชันถาวรเหมือน Prado หรือ Reina Sofía คุณค่าของแต่ละการมาอยู่ที่เนื้อหาตอนนั้นล้วนๆ

ใครที่สนใจงานศิลปะคลาสสิก จิตรกรรม ประติมากรรม ที่นี่อาจไม่ตอบโจทย์ เพราะเน้นงานทดลอง ดิจิทัล แสดงสดเป็นหลัก ถ้าต้องการชมงานร่วมสมัยและศิลปะจัดแสดงแบบถาวร แนะนำที่Museo Reina Sofía หรือMuseo Thyssen-Bornemisza จะตรงกว่า

นักเดินทางที่ชอบงานศิลปะทดลอง ดิจิทัล ชื่นชมงานสถาปัตยกรรมเก่า-แต่ใหม่ โรงหนังอิสระ หรือใครที่มองหาพื้นที่วัฒนธรรมที่ไม่ใช่แหล่งท่องเที่ยวหลัก จะประทับใจมาตาเดโรที่นี่เสมอ ที่นี่ไม่ต้องเสียค่าเข้าเป็นส่วนใหญ่ และแค่มาชมตัวอาคารก็คุ้มค่าแก่การนั่งรถไฟใต้ดินมาลง Legazpi แล้ว

เคล็ดลับถ่ายรูป & ข้อมูลภาคปฏิบัติ

มาตาเดโรถือเป็นแห่งถ่ายภาพสวยของฝั่งใต้เมืองมาดริด ผนังอิฐถ่ายได้สนุกทุกช่วงเวลา ช่วงเช้ากับบ่ายแก่เหมาะสุดสำหรับถ่ายนอกอาคาร ภายในนาเวแสงไม่เท่ากัน นักถ่ายภาพควรหลีกเลี่ยงแฟลชระหว่างนิทรรศการ จัดกล้อง ISO สูงไว้จะเก็บรายละเอียดได้ดีกว่า

แถวๆ ศูนย์ถือเป็นโซน Arganzuela กว้าง มาตาเดโรเหมาะกับโปรแกรมครึ่งวัน จะเดินต่อ Madrid Río แล้วเลียบแม่น้ำไปอีกทางก็ได้ ส่วนใครอยากเที่ยวโซนใต้แบบจุใจมากขึ้นParque del Retiro นั่งรถไฟใต้ดินจาก Legazpi สองสถานีถึง (เปลี่ยนสายที่ Moncloa หรือใช้สาย 6) ส่วนย่านLavapiés สายวัฒนธรรมอิสระก็เดินหรือขึ้นรถไฟใต้ดินจากที่นี่ไปได้แค่สถานีเดียว