พิพิธภัณฑ์บ้านเลย์ตันเฮาส์: สัมผัสสถาปัตยกรรมวิคตอเรียนแสนพิเศษแห่งลอนดอน

Leighton House คือที่ไหน?

Leighton House Museum เป็นพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ในอาคารสถาปัตยกรรมชั้นสำคัญ (Grade II listed) ตั้งอยู่ที่ 12 Holland Park Road ในเขต Kensington and Chelsea สร้างมาตั้งแต่ปี 1864 เพื่อเป็นบ้านพักและสตูดิโอของเฟรเดอริก ลอร์ดเลย์ตัน ศิลปินชื่อดังยุควิคตอเรียนและเป็นนักวาดชาวอังกฤษคนแรกที่ได้รับตำแหน่งขุนนางสืบสาย โดยออกแบบร่วมกับสถาปนิกจอร์จ เอตไอชิสันและขยับขยายเรื่อยมาตลอดสามทศวรรษ ตามรสนิยมและชื่อเสียงระหว่างประเทศที่เพิ่มขึ้นของเลย์ตัน

หลังจบชีวิตในปี 1896 บ้านแห่งนี้เปิดเป็นพิพิธภัณฑ์ในปี 1929 และอยู่ภายใต้การดูแลของสภาท้องถิ่น (ปัจจุบันคือ Royal Borough of Kensington and Chelsea) มาตั้งแต่ปี 1926 ปี 2026 นี้จะครบรอบ 100 ปีบ้านพิพิธภัณฑ์แห่งนี้ จุดเด่นคือล่าสุดได้รับการปรับปรุงใหม่ให้เดินชมได้ทุกส่วนโดยไม่มีขั้นบันได เพิ่มสิ่งอำนวยความสะดวก ฟื้นฟูห้องเด่น ๆ ให้งดงามใกล้เคียงกับยุคเลย์ตันที่สุดเท่าที่จะทำได้

Arab Hall: ห้องที่ต้องหยุดยืนทึ่ง

Leighton House จะไม่สมบูรณ์ถ้าไม่พูดถึง Arab Hall ส่วนต่อเติมที่สร้างขึ้นระหว่างปี 1877–1879 และเป็นห้องที่โดดเด่นที่สุดทั้งหลัง เลย์ตันรวบรวมกระเบื้องโบราณ Iznik กว่า 700 แผ่น อายุยุคศตวรรษที่ 16-17 จากตะวันออกกลางและแอฟริกาเหนือระหว่างเดินทางและผ่านเครือข่ายนักสะสมในดามัสกัส ไคโร และโรดส์ กระเบื้องจัดแนวเป็นลวดลายทับซ้อนสีฟ้า เขียว ขาว เต็มผนัง ลายละเอียดทั้งทับทิม ไซเปรส และ arabesque

เหนือแนวกระเบื้อง ประดับโมเสกทองคำฝีมือ Walter Crane รอบห้อง กลางพื้นเป็นบ่อน้ำหินอ่อนดำพร้อมน้ำพุทรงต่ำ ตรงกลางอาคารประดับโดมทองใหญ่เจาะช่องโคมไฟโปร่งแสง แสงแต่ละช่วงเวลาทำให้บรรยากาศห้องเปลี่ยน แม้เช้าแสงจัด โดมจะสาดแสงทองอบอุ่นให้สีบนกระเบื้องอ่อนโยน ส่วนบ่ายเมฆหนา สีจะจัดขึ้นและเข้มกว่า ทั้งสองบรรยากาศคุ้มค่าแก่การสัมผัส

Arab Hall ไม่ได้ถูกสร้างเป็นห้องรับแขกแบบวิคตอเรียนดั้งเดิม แต่เป็นเหมือนแกลเลอรีส่วนตัวและพื้นที่สมาธิสำหรับศิลปะ Orientalist ที่ศิลปินยุโรปหลงใหลในศตวรรษที่ 19 เลย์ตันเป็นนักสะสมตัวจริง กระเบื้องทุกแผ่นเป็นของเก่าแท้ไม่ใช่ของใหม่ และงานจัดกระเบื้อง บางจุดถูกตัดเฉียงอย่างปราณีตเพื่อให้ลวดลายไหลต่อเนื่องแม้กับมุมตึก สะท้อนความตั้งใจดีไซน์นานนับหลายเดือน

สตูดิโอกับห้องรับแขก: โลกของศิลปินวิคตอเรียน

นอกจาก Arab Hall บ้านหลังนี้ยังออกแบบให้ทุกพื้นที่สอดประสานกันระหว่างชีวิตส่วนตัวกับความทะเยอทะยานทางศิลปะ สตูดิโอหลักบนชั้นบนเป็นห้องที่ใหญ่ที่สุด สูงโปร่ง แสงเหนือ ใส่เพดานสูงสองชั้นเพื่อให้เลย์ตันวาดภาพแคนวาสขนาดใหญ่ เป็นงานศิลปะที่สร้างชื่อในสถาบัน Royal Academy สัดส่วนของสตูดิโอนั้นแตกต่างจากห้องอื่นในบ้าน ชูอารมณ์จริงจัง เหมาะกับการทำงานมากกว่าการอวดโชว์

Silk Room กับ Narcissus Hall จัดแสดงภาพเขียนของเลย์ตันและผลงานร่วมสมัยจากกลุ่ม Aesthetic Movement เช่น G.F. Watts และ John Everett Millais งานบางส่วนสลับเปลี่ยนใหม่เรื่อย ๆ ผนังห้องหลายห้องทาด้วยสีเข้มแนววิคตอเรียน เช่น แดงสนิม เขียวเซจ น้ำเงินเข้ม สะท้อนรสนิยมยุคเดิมอย่างตรงยุค ไม่ใช่แนวดูแลสมัยใหม่

ชั้นล่างมีทั้งโถงทางเข้าและห้องอาหาร เลย์เอาต์ของบ้านออกแบบให้เดินชมเป็นเส้นทางเดียว ไม่ต้องกลัวหลงแม้ไม่ใช้ไกด์ ทางพิพิธภัณฑ์มีแผ่นพับคู่มือแจกฟรีหน้าทางเข้า แนะนำให้หยิบมาไว้ดูประกอบ

ประวัติศาสตร์และบริบท: เลย์ตันกับยุคของเขา

เฟรเดอริก เลย์ตัน เกิดที่เมืองสการ์โบโรในปี 1830 เรียนศิลปะในยุโรปทั้งที่ฟลอเรนซ์ แฟรงก์เฟิร์ต และโรม ก่อนปักหลักที่ลอนดอน ภาพวาดขนาดใหญ่แนวคลาสสิกซึ่งหยิบแรงบันดาลใจจากกรีกและโรมันโบราณ ทำให้เขาโด่งดังในยุค 1860-1870 ควีนวิกตอเรียเคยซื้อผลงาน Cimabue's Celebrated Madonna ของเขาตั้งแต่ก่อนเขาอายุ 30 การงานจึงก้าวหน้าอย่างรวดเร็ว ภายหลังได้เป็นประธาน Royal Academy ในปี 1878 และได้รับบรรดาศักดิ์ขุนนางเพียงวันเดียวก่อนเสียชีวิตในปี 1896 กลายเป็นบรรดาศักดิ์อายุสั้นที่สุดในประวัติศาสตร์อังกฤษ

บ้านหลังนี้อยู่ในย่าน Holland Park ซึ่งในช่วงครึ่งหลังศตวรรษที่ 19 ศิลปินมีชื่อหลายคนสร้างบ้านสตูดิโอใหญ่ด้วยรายได้ของตนเอง กลุ่มนี้ถูกเรียกขานแบบไม่เป็นทางการว่า Holland Park Circle เช่น Valentine Prinsep, G.F. Watts และ Hamo Thornycroft บ้านของทุกคนเป็นทั้งที่ทำงานจริงและเวทีโชว์ศิลปะประจำบ้าน เลย์ตันเฮาส์ถือเป็นบ้านที่กล้าทั้งดีไซน์และโครงสร้างซับซ้อนกว่าใครในกลุ่ม

ย่านนี้ยังคงกลิ่นอายศิลปะไว้ อยู่ใกล้ ๆ กับ Kensington Palace กับบริเวณกว้าง Kensington and Chelsea ที่นี่ถือเป็นหนึ่งในแหล่งศิลปวัฒนธรรมเข้มข้นของลอนดอน และ Leighton House ก็เหมาะมากหากวางแผนเที่ยวพิพิธภัณฑ์เจ๋ง ๆ แถวนี้ทั้งวัน

ทัวร์ใช้งานจริง: เที่ยวยังไงให้คุ้ม

พิพิธภัณฑ์ขนาดกะทัดรัด เดินชมให้ละเอียดใช้เวลาราว 2 ชั่วโมง ถ้าเป็นสายศิลปะวิคตอเรียนอาจอยู่ได้นานขึ้น ชั้นล่างถ้าดูป้ายครบใช้เวลาประมาณ 40 นาที ชั้นบนกับสตูดิโออีก 30-40 นาที สวนที่ฟื้นฟูใหม่และ De Morgan Café ชั้นล่างเหมาะแก่การพักเบรก โดยเฉพาะวันที่อากาศดี สวนควรเผื่อไว้อย่างน้อย 10 นาที

ถ้าอยากชม Arab Hall แบบส่วนตัว ควรไปช่วงเปิดเลย (10:00) นี่คือช่วงที่คนยังน้อยและแสงเช้าในโดมสวยสุดๆ ปลายเช้าวันเสาร์-อาทิตย์ผู้คนแน่น ห้องไม่ใหญ่ หากมาได้แค่ช่วงบ่าย วันพุธหรือพฤหัสฯ จะสงบกว่าวันหยุดสุดสัปดาห์ ขนาดห้องที่จำกัด แค่มีกรุ๊ปประมาณ 20 คนใน Arab Hall ก็รู้สึกแน่นแล้ว

สถานีรถไฟใต้ดินที่ใกล้ที่สุดคือ High Street Kensington (สาย Circle และ District) เดินต่อประมาณ 10 นาทีตามถนน Kensington High Street กับ Melbury Road ถึง Holland Park Road สถานี Kensington (Olympia) ก็อยู่ใกล้ๆ ถ้ามารถเมล์ สาย 9, 27, 28, 49 ฯลฯ ลงใกล้ทางเข้า ไม่มีลานจอดรถเฉพาะ ต้องหาที่จอดริมถนนซึ่งเป็นที่จอดแบบหยอดเหรียญ

ถ้าจะวางแผนเที่ยวหลายที่ในวันเดียว ทั้ง Natural History Museum Victoria and Albert Museum และ Design Museum อยู่ไม่ไกลจาก Leighton House เดินถึงกันได้ใน 15-20 นาทีและแต่ละแห่งก็มีของสะสมระดับโลกที่เข้าชมได้สาธารณะ

สิ่งอำนวยความสะดวก การเข้าถึง และเรื่องควรรู้

การบูรณะล่าสุดทำให้ Leighton House เดินชมได้ทั่วโดยไม่ติดขั้นบันได ถือว่าดีขึ้นมากสำหรับอาคารโบราณ เส้นทางไร้ขั้นครอบคลุมห้องจัดแสดงหลัก สวน ร้านของที่ระลึก และ De Morgan Café เว็บไซต์พิพิธภัณฑ์มีรายละเอียดเรื่องการเข้าถึงอย่างครบถ้วน ควรตรวจล่วงหน้าหากมีข้อจำกัดเฉพาะ

อนุญาตถ่ายภาพได้ทั่วพิพิธภัณฑ์ (เฉพาะใช้ส่วนตัวไม่เชิงพาณิชย์) มีบริการเครื่องเสียงไกด์ ร้านขายของฝากมีหนังสือศิลปะ ปริ้นท์ และของขวัญดีไซน์เจ๋ง ๆ ให้เลือกชม เข้าไปเดินดูร้านและคาเฟ่ได้แม้ไม่ได้ซื้อตั๋ว

Leighton House คิดค่าตั๋วเข้าชม หลายคนอาจประหลาดใจว่าคอลเลกชั่นขนาดเล็กยังต้องเสียเงิน ถ้าตั้งใจจะเที่ยวสถานที่เสียเงินหลายแห่งในวันเดียว แนะนำเช็คว่า London Pass คุ้มกับแผนเที่ยวของคุณหรือไม่

ควรรู้อะไร: คุ้มค่าเวลาไหม?

สำหรับสายศิลปะวิคตอเรียน ศิลปะตกแต่ง หรือประวัติศาสตร์สถาปัตยกรรม Leighton House คือที่ที่ต้องมา แค่ 2 ชั่วโมงก็คุ้มแล้ว และเมืองลอนดอนไม่มีอะไรคล้ายแบบนี้ ประสบการณ์ Arab Hall ก็เพียงพอให้ประทับใจ

แต่ใครที่หวังว่าที่นี่จะเป็นพิพิธภัณฑ์ใหญ่แนวสะสมถาวรเยอะ ๆ อาจผิดหวัง บ้านนี้มีจุดเน้นคือเป็นบ้านของศิลปินคนเดียว ภาพวาดมีคุณภาพแต่จำนวนไม่มาก ถ้าคุณอยากชมงานวิคตอเรียนปริมาณเยอะ ๆ สาย Tate Britain ฟรีและใหญ่กว่านี้แน่นอน

ค่าเข้าชม 14 ปอนด์ต่อคนสำหรับลอนดอนถือว่าไม่ถูกไม่แพง อยู่กลางๆ แต่ประสบการณ์แปลกใหม่ ถ้าชอบรายละเอียดและบรรยากาศบ้านศิลปิน ไม่ควรพลาด แต่ถ้ามาเพราะแค่ผ่านหรืออยากชมรูปเยอะๆ อาจรู้สึกว่าราคาแรงไปสำหรับบ้านหลังเล็ก