คู่มือเที่ยวพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์เยอรมัน (Deutsches Historisches Museum): ข้อมูลครบจบในที่เดียว

พิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์เยอรมันคืออะไร

Deutsches Historisches Museum (DHM) คือพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์แห่งชาติของเยอรมนี ก่อตั้งขึ้นในปี 1987 เพื่อร่วมเฉลิมฉลอง 750 ปีเมืองเบอร์ลิน ภารกิจหลักคือเก็บรวบรวมและอธิบายประวัติศาสตร์เยอรมันและยุโรป ครอบคลุมตั้งแต่ยุคโบราณจนถึงปัจจุบัน ฟังดูเป็นนามธรรม แต่แค่คุณได้ยืนตรงหน้าหลักฐานจากยุคโรมัน แล้วไม่กี่นาทีถัดมาก็ได้อ่านโปสเตอร์เลือกตั้งปี 1933 ความหลากหลายนี้ไม่ได้แค่โฆษณา แต่สัมผัสได้จริงจากชิ้นงาน

พิพิธภัณฑ์นี้ตั้งอยู่ในอาคาร 2 หลังที่แตกต่างกันโดยสิ้นเชิง ทั้งคู่ติดหรือใกล้กับถนนสายหลัก Unter den Linden อาคารหลักคือ Zeughaus ที่ Unter den Linden 2 เป็นอาคารบาโรกที่เก่าแก่ที่สุดในเบอร์ลิน (สร้างเสร็จปี 1706 อดีตคือคลังอาวุธหลวง) อีกหลังคือ Pei-Bau บน Hinter dem Gießhaus เป็นอาคารเสริมที่ออกแบบโดย I.M. Pei สร้างเสร็จปี 2003 ปัจจุบัน ตัว Zeughaus ปิดปรับปรุงภายในและระบบสุขาภิบาล ส่วน Pei-Bau เปิดให้เข้าทุกวัน ใช้จัดนิทรรศการหมุนเวียนและนิทรรศการธีม

2 อาคาร: คลังอาวุธบาโรกกับหอแก้วของ Pei

แม้ช่วง Zughaus จะปิดภายใน แค่ยืนดูด้านนอกก็คุ้ม อาคารหันหน้าเข้าถนน Unter den Linden เด่นด้วยหน้ากากนักรบแกะสลักจากหินทราย หน้ากาก Schlüter อันโด่งดัง สะท้อนความเจ็บปวดและยอมจำนนที่เหมาะกับพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ บริเวณนี้ดูได้จากทางเข้ารั้วนอกอาคาร แต่ตอนปิดซ่อมแซมจะชมลานกลางจากด้านนอกไม่ได้

Pei-Bau ตั้งอยู่หลัง Zeughaus ทันที สะพานบันไดวนหลังคากระจกเชื่อมถึงกัน เป็นอีกหนึ่งสัญลักษณ์ภาพถ่ายยอดฮิตใน Mitte ตัวอาคารลักษณะเป็นหอแก้วทรงกระบอก 4 ชั้น ผนังคอนกรีตขาวและช่องตัดสามเหลี่ยมให้แสงธรรมชาติทะลุทุกชั้น จุดเด่นคือต้องเข้ามาข้างในเท่านั้นถึงจะรู้สึกได้เต็ม ๆ ยิ่งเดินขึ้นบันได คุณจะเห็นเส้นสายเปลี่ยนตลอด มองย้อนผ่านกระจกกลับไปทางโดม Zeughaus และคลอง Spree แล้วจะรู้สึกเหมือนได้เห็นเบอร์ลินอีกมุมที่บังเอิญและน่าหลงใหล

Pei-Bau อยู่บล็อกเดียวกับ Unter den Linden ถนนประวัติศาสตร์ที่เชื่อมประตู Brandenburg กับ Museum Island ถ้าเดินเที่ยวแกนนี้อยู่แล้ว พิพิธภัณฑ์นี้แวะง่ายและไม่ต้องออกนอกเส้นทาง

คาดหวังอะไรได้บ้างเมื่อเข้า Pei-Bau

พื้นที่จัดแสดงใน Pei-Bau กระจายอยู่ 4 ชั้น เชื่อมกันด้วยบันไดวนและลิฟต์ ห้องจัดแสดงโปร่ง แสงดี ป้ายคำอธิบายคิดมาแล้วอย่างมีเป้าหมายด้านการเรียนรู้ โดยส่วนใหญ่เป็นภาษาเยอรมันและอังกฤษ ซึ่งไม่ใช่ทุกพิพิธภัณฑ์ในเบอร์ลินที่จะมีแบบนี้

นิทรรศการชั่วคราวที่นี่มักจะใหญ่มาก หัวข้อเก่าที่เคยจัด เช่น แฟชั่นในบทบาทการเมือง วัฒนธรรมภาพในยุคไวมาร์ หรือผลพวงยุคล่าอาณานิคมเยอรมัน ไม่ใช่นิทรรศการเบา ๆ แน่นเนื้อหาขั้นแหล่งข้อมูลต้นฉบับ ทั้งจดหมาย โปสเตอร์โฆษณาชวนเชื่อ เครื่องแบบ ฟิล์มหรือข้าวของในชีวิตประจำวัน ใครที่อ่านเนื้อหาลึกจะได้ประโยชน์มากกว่าแค่เดินดู

ในทางปฏิบัติ: เคาน์เตอร์ตั๋วบริการดีว่องไวแม้ช่วงคนเยอะวันหยุด ฝากกระเป๋าที่คลุกคลิกใช้ได้ ร้านหนังสือตรงทางเข้ามีทั้งประวัติศาสตร์และแค็ตตาล็อกภาษาอังกฤษให้เลือก ร้านคาเฟ่ในอาคารเหมาะกับพักเหนื่อย โดยเฉพาะที่ชั้นล่างใต้อาคารกระจก แสงธรรมชาติจากช่อง Pei ทำให้มื้อกลางวันดูมีบรรยากาศไม่ซ้ำใคร

บริบทประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม

การก่อตั้ง DHM ในปี 1987 ถือเป็นการเมืองในตัว อดีตนายกฯ เยอรมันตะวันตก เฮล์มุท โคห์ล สนับสนุนเพื่อผลักดันเอกลักษณ์ประวัติศาสตร์ชาติในช่วงที่เยอรมนียังแบ่งแยกและประเด็นชาตินิยมยังอ่อนไหว หลังจากเยอรมนีรวมชาติอีกครั้งในปี 1990 งานของพิพิธภัณฑ์ยิ่งท้าทาย — พิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ในประเทศที่ผ่านทั้งเผด็จการสองระบอบในศตวรรษเดียวย่อมต้องทบทวนอะไรใหม่กว่าประเทศที่ประวัติศาสตร์ต่อเนื่องปกติ

ความซับซ้อนนี้สะท้อนผ่านแนวทางจัดแสดงที่กล้ายืนอยู่กับประเด็นยาก ๆ โดยไม่ปั้นเรื่องให้ชวนเชื่อ นิทรรศการถาวร (เมื่อ Zeughaus กลับมาเปิด) ไม่ข้ามยุคนาซีหรือยุคเยอรมันตะวันออก แต่จัดเป็นส่วนต่อเนื่องของประวัติศาสตร์ทั้งหมด ไม่ใช่ข้อยกเว้นจากเนื้อเรื่องหลัก และค่านี้เป็นผลจากบทสนทนาของวงการประวัติศาสตร์เยอรมันว่ายาวนาน

ใครอยากทำความเข้าใจประวัติศาสตร์เยอรมันยุคใหม่ โดยเฉพาะเรื่องศตวรรษที่ 20 ควรเที่ยว DHM คู่กับ โทโพกราฟีแห่งความหวาดกลัว และ พิพิธภัณฑ์ชาวยิวเบอร์ลิน ที่ต่างก็โฟกัสประเด็นและยุคเวลาเฉพาะในมุมเชิงลึกมากขึ้น

เวลาไหนเหมาะกับการเยี่ยมชม

พิพิธภัณฑ์เปิด 10:00 น. และช่วงแรกของวันจะเงียบสุด มีแต่คนที่มาเร็ว ๆ กับกลุ่มนักเรียนที่ยังไม่เข้าห้องจัดแสดง พอสายวันหยุดราว 11:30 โถงต้อนรับกับบันไดจะคนเยอะขึ้น ส่วนมากเป็นนักท่องเที่ยวที่เดินมาตามเส้น Unter den Linden ต่อจากประตู Brandenburg

บ่ายกลางสัปดาห์มักจะโล่งที่สุด กลุ่มนักเรียนกลับไปแล้ว คนเที่ยวเย็น ๆ ก็ยังไม่มา ชั้นบน Pei-Bau มักคนน้อยกว่าชั้นล่างตลอด ไม่ว่าจะช่วงไหน เพราะนักท่องเที่ยวจำนวนมากแวะชมแค่ 1–2 ชั้นแรก ถ้าอยากชมแสงสวยผ่านกรวยกระจกของ Pei ให้เลือเช้า ๆ อากาศแจ่มเพราะแสงแดดเอียงต่ำจะลอดเข้ามา

พิพิธภัณฑ์ปิดทุกวันเวลา 18:00 น.

การเดินทางและเคล็ดลับการมาเยือน

ที่อยู่คือ Hinter dem Gießhaus 3 อยู่หลัง Zeughaus ติดริมคลอง ประตูทางเข้า Pei-Bau อยู่ถนนนี้ ไม่ใช่ Unter den Linden หลายคนครั้งแรกจะงงเพราะเดินมาถึง Zeughaus แล้วหาประตูไม่เจอ พอเลี้ยวมุมมาก็เห็นป้ายบอกทางชัด

รถไฟใต้ดินที่ใกล้สุดคือ Museumsinsel (U5) รถบัสสาย 100 และ 200 ที่วิ่งผ่านถนนหลักนี้จอดไม่ไกล เดินแค่ 2 นาที เชื่อมทั้ง Alexanderplatz และ Tiergarten ถ้าเที่ยว เกาะพิพิธภัณฑ์ ในวันเดียวกัน DHM เป็นจุดต่อยอดในระยะเดินจาก Museum Island ข้ามสะพาน Schlossbrücke มาได้เลย

ความสะดวกสำหรับทุกคนถือว่าดีมาก Pei-Bau เดินทางเข้าถึงทุกพื้นที่โดยไม่มีขั้นบันได มีลิฟต์และสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับวีลแชร์หรือรถเข็น ตรงโต๊ะประชาสัมพันธ์สามารถขอยืมวีลแชร์และเก้าอี้พับได้ฟรี

ใครไม่เหมาะกับพิพิธภัณฑ์นี้

DHM เหมาะกับคนที่อยากอ่านและคิดจริงจัง ถ้าคุณมองหาประสบการณ์แบบมีมัลติมีเดียจัดเต็ม หรือเดินวน ๆ ดูของเด่น ๆ แป๊บเดียว อาจจะไม่เหมาะ การจัดแสดงที่นี่จะเน้นข้อมูลตรงไปตรงมา ไม่เน้นโชว์หรือดราม่า ไม่มีจออินเตอร์แอคทีฟหรือหนังในทุกห้อง

พาผู้เด็กเล็ก ๆ ไปจะสะดวกเรื่องเดินทาง แต่อาจไม่เหมาะถ้าเนื้อหาแน่นหรือมีแต่ตัวหนังสือ เด็กโตหรือวัยมัธยมที่อินประวัติศาสตร์จะได้ประโยชน์มากกว่ามาก

ถ้ามาเพื่อค้นหาเฉพาะประวัติศาสตร์เบอร์ลินยุคสงครามเย็น ข้อแนะนำคือ พิพิธภัณฑ์สตาซี ย่าน Lichtenberg หรือ พิพิธภัณฑ์ DDR (ที่เน้นอินเตอร์แอคทีฟ เหมาะกับทุกวัย) จะตอบโจทย์มากกว่า ส่วน DHM เหมาะสำหรับต่อยอดลงลึกในประวัติศาสตร์