Feldherrnhalle: อนุสรณ์สถานแห่งมิวนิกในรอยต่อของอดีต

Feldherrnhalle คืออะไร?

Feldherrnhalle หรือแปลตรงตัวว่า 'หอเกียรติยศแม่ทัพ' คือโถงลอจเจียแบบเปิดขนาดใหญ่ริมขอบด้านใต้ของ Odeonsplatz ในย่านเมืองเก่ามิวนิก สร้างขึ้นระหว่างปี 1841–1844 โดยพระราชประสงค์ของกษัตริย์ Ludwig I แห่งบาวาเรีย ออกแบบโดยสถาปนิก Friedrich von Gärtner ได้แรงบันดาลใจจาก Loggia dei Lanzi ที่ฟลอเรนซ์ จุดมุ่งหมายเพื่อให้มิวนิกมีอนุสรณ์สถานสไตล์ยุคเรอเนซองส์แบบอิตาลี เพื่อเทิดทูนแม่ทัพสำคัญในประวัติศาสตร์บาวาเรีย

ตัวอาคารทำจากหินทรายสีอ่อน มีซุ้มโค้งขนาดใหญ่อยู่สามช่องหันออกสู่จัตุรัส ด้านในลอจเจียมีรูปปั้นทองสัมฤทธิ์ของแม่ทัพบาวาเรียสองท่าน คือ Count Johann Tserclaes von Tilly และ Prince Karl Philipp von Wrede ตั้งอยู่บนฐานสูง นักท่องเที่ยวจึงต้องเงยหน้ามอง อีกหนึ่งอนุสรณ์ด้านหลังสุดคืออนุสรณ์สงครามฝรั่งเศส-ปรัสเซียปี 1870–71 ขนาดและสัดส่วนของอาคารออกแบบมาให้ดูสง่างามเป็นพิเศษ และก็ยังสร้างความประทับใจได้ถึงปัจจุบัน

วิวจากบันได: คุณจะเห็นอะไรบ้าง

ถ้าเดินมาจาก Marienplatz ตามแนว Residenzstraße คุณจะเห็น Feldherrnhalle ค่อย ๆ ปรากฏให้เห็นระหว่างถนนแคบ ก่อนจะเปิดกว้างสู่ Odeonsplatz ตัวลอจเจียเองเหมือนฉากหลังของเวที ด้านซ้ายคือ Theatinerkirche สีเหลืองสดสไตล์บาโรกตั้งตระหง่าน ส่วนด้านขวาคือกลุ่มวัง Residenz พาดยาวไปตามจัตุรัส

Odeonsplatz เองเป็นจัตุรัสกลางเมืองที่ออกแบบตามผังเมืองนีโอคลาสสิกยุค Ludwig I ในคริสต์ศตวรรษที่ 19 ถ้ายืนใต้ซุ้มลอจเจียแล้วหันกลับไปทางทิศใต้ คุณจะเห็นภาพยอดนิยมของมิวนิกคือถนน Residenzstraße พุ่งตรงไปยังหอคอยคู่ของ Frauenkirche เรียงกับซุ้มกลางแบบพอดิบพอดี เป็นความจงใจของผู้ออกแบบผังเมือง

สิงห์สำริดสองตัวที่ฐานบันไดคือดีเทลที่สายตาคนส่วนใหญ่มักมองข้าม ตามตำนานเล่าว่า สิงห์ทั้งสองหันหน้าไปทาง Residenz เพราะเขินที่จะมองโบสถ์ เป็นมุกขำ ๆ สไตล์มิวนิกที่เล่าต่อกันมานาน จมูกของสิงห์จะมันเงาด้านจากมือคนที่แตะอยู่ตลอด

ช่วงเวลา: อารมณ์เปลี่ยนต่างกันยังไง

กลางวันถึงบ่าย Feldherrnhalle อยู่ตรงจุดตัดของเส้นทางเดินคนสองสาย ใหญ่ ๆ คือระหว่าง Marienplatz กับ Odeonsplatz ทั้งนักท่องเที่ยวและชาวเมืองใช้เป็นที่พัก ขึ้นบันได ถ่ายรูป กินข้าวกลางวัน เสียงรบกวนจึงค่อนข้างมาก—ทั้งนักดนตรีเปิดหมวกกับเสียงรถบน Ludwigstraße ที่ก้องเข้าจัตุรัส

เช้าตรู่ อารมณ์จะต่างออกไปโดยสิ้นเชิง หินเย็น ลานโล่ง ผู้คนแทบไม่มี มีแต่นกพิราบจับกลุ่มบนบันได แสงอาทิตย์ต่ำจากทิศตะวันออกจะเน้นลวดลายสลักบนส่วนบนของลอจเจีย และทำให้รายละเอียดบนหน้ารูปปั้นทองสัมฤทธิ์เด่นชัดขึ้นกว่าเวลาปกติ ใครอยากศึกษาเรื่องสถาปัตยกรรมหรืออินกับน้ำหนักประวัติศาสตร์ ควรมาก่อนกรุ๊ปทัวร์

ช่วงเย็นอากาศดี Odeonsplatz จะกลายเป็นพื้นที่พักผ่อนของชาวมิวนิก มีคนจับกลุ่มบนบันได คาเฟ่รอบ ๆ ก็ขยายเทอเรซออกมา ตัวอนุสรณ์เหมือนหลบไปอยู่เบื้องหลังชีวิตเมืองมากกว่าเด่นชัดแบบช่วงกลางวัน เป็นอารมณ์อีกแบบที่น่าลองสัมผัส

ประวัติศาสตร์ที่ไม่เห็นด้วยตา: 9 พฤศจิกายน 1923

ไม่มีการมาเยือน Feldherrnhalle ครั้งไหนสมบูรณ์ได้เลย ถ้าไม่รู้ว่าที่นี่เกิดอะไรขึ้นในเช้าวันที่ 9 พฤศจิกายน 1923 วันนั้นอดอล์ฟ ฮิตเลอร์ ผู้นำพรรคนาซี พยายามก่อรัฐประหารยึดอำนาจในบาวาเรีย เริ่มจากคืนก่อนที่ Bürgerbräukeller นำขบวนราว 2,000 คนมุ่งหน้าสู่ใจกลางเมือง โดยมีพลเอก Ludendorff ร่วมเดิน

เมื่อขบวนมาถึง Feldherrnhalle ถูกตำรวจบาวาเรียขวาง ปืนลั่น (ใครยิงก่อนยังเป็นที่ถกเถียง) สุดท้ายมีผู้เสียชีวิต 16 คนฝ่ายนาซีและ 4 นายตำรวจ ฮิตเลอร์หนีไป วันต่อมาถูกจับและถูกตัดสินว่ากบฏ แต่จำคุกไม่นาน ในเรือนจำเขาเขียน Mein Kampf ขยายความเหตุการณ์สำคัญต่อประวัติศาสตร์เมือง ขอแนะนำ คู่มือประวัติศาสตร์ Beer Hall Putsch ในมิวนิก ที่จะเล่าเหตุการณ์และผลต่อเมืองนี้อย่างละเอียด

เมื่อฮิตเลอร์ขึ้นสู่อำนาจในปี 1933 Feldherrnhalle ถูกใช้เป็นศาลเจ้าทางการเมือง มีป้ายรำลึก 'ผู้พลีชีพ' แห่งเหตุรัฐประหารและการ์ด SS เฝ้าอยู่ถาวร ชาวมิวนิกที่ไม่อยากทำความเคารพแบบนาซีเวลาเดินผ่านอนุสรณ์นี้ จึงพากันอ้อมไปทางตรอกเล็ก ๆ ข้าง Feldherrnhalle ฝั่งตะวันออก หรือ Drückebergergasse ('ตรอกเลี่ยงหน้าที่') ซึ่งยังมีอยู่จนถึงปัจจุบัน

รากสถาปัตยกรรมและสายสัมพันธ์ Loggia dei Lanzi

Friedrich von Gärtner ดัดแปลง Feldherrnhalle จาก Loggia dei Lanzi แห่งฟลอเรนซ์โดยตรง ที่จริง Loggia dei Lanzi เองเป็นหนึ่งในพื้นที่สถาปัตยกรรมกลางแจ้งที่โด่งดังที่สุดของอิตาลี การเลือกแบบนี้โดยเจตนาและสื่อความหมายทางการเมือง: Ludwig I ตั้งใจสร้างภาพลักษณ์เป็นกษัตริย์ผู้อุปถัมภ์ศิลป์ สร้างมิวนิกให้เป็นเอเธนส์เยอรมัน Feldherrnhalle เป็นส่วนหนึ่งของโครงการใหญ่เดียวกับ Königsplatz, Glyptothek และ Ludwigstraße

Feldherrnhalle เป็นจุดตัดเหนือสุดของ Residenzstraße และเปิดเชื่อมสู่ Ludwigstraße ที่ทอดยาวไปทางเหนือถึง Schwabing ถนนสายนี้ยาวราว 2 กิโลเมตร วางไว้เป็นถนนทหารในพิธี และยังเป็นทิวทัศน์เมืองศตวรรษที่ 19 ที่สมบูรณ์แบบ หากเดินจาก Odeonsplatz ขึ้นไปยัง Siegestor คุณจะเข้าใจความตั้งใจยิ่งใหญ่ของ Ludwig I ได้ดี

ลอจเจียประกอบด้วยซุ้มโค้งสามช่องตั้งอยู่บนเสาคู่แบบ Composite ด้านบนตกแต่งด้วยลายสลักหิน วัสดุที่ใช้คือหินปูน Kelheim สีครีมที่เมื่อเวลาผ่านไปจะเข้มขึ้นจากสภาพอากาศ ผิวหินบางจุดที่มีคนสัมผัสบ่อย ๆ จะเห็นเม็ดเนื้อหยาบและรอยสึกตามกาลเวลา

การเดินทางและข้อมูลใช้งานจริง

เดินทางง่ายสุดด้วย U3/U4/U5/U6 ลงสถานี Odeonsplatz เดินต่อแค่ 30 วินาทีก็ถึงจัตุรัส รถรางสาย 19 ลง Nationaltheater ก็เดินมาแค่ช่วงตึกเดียว หรือรถบัสสาย 100 ก็มาลง Odeonsplatz ได้โดยตรง ถ้าเดินจาก Marienplatz ตามถนน Residenzstraße ใช้เวลาราวห้านาที ระหว่างทางจะผ่านวัง Residenz ด้วย

Feldherrnhalle เปิดตลอดและฟรี ใส่ไว้ในทริปแบบไหนก็ง่าย เหมาะกับการเดินชมต่อกับ Theatinerkirche และ เรซิเดนซ์แห่งมิวนิก อยู่ใกล้กัน ใช้เวลาเที่ยวที่นี่ 20–40 นาที หรือมากกว่านั้นหากนั่งพักในจัตุรัสเพื่อรับบรรยากาศ

ข้อควรทราบ: ห้องโถงภายในจะเข้าถึงได้เฉพาะขึ้นบันได ไม่มีทางลาดหรือเครื่องช่วยคนพิการจึงไม่เหมาะกับรถเข็น ส่วน Odeonsplatz เป็นลานราบ เดินเข็นได้ตามปกติ

ใครควรข้ามที่นี่ไป และควรจับคู่เที่ยวกับอะไร

ใครโฟกัสเฉพาะมิวนิกยุคใหม่—สายกิน ดื่ม เที่ยวกลางคืนอาจรู้สึกว่า Feldherrnhalle ไม่ว้าวถ้ามาเดี่ยว ๆ ที่นี่คืออนุสรณ์ทางประวัติศาสตร์ ไม่เน้นประสบการณ์แบบอินเทอร์แอคทีฟ หากไม่รู้ปูมหลัง อาจดูแค่เป็นสถาปัตยกรรมเมืองศตวรรษที่ 19 ที่สวยแต่เงียบขรึม

แต่ถ้าชอบเรียนรู้ประวัติศาสตร์เยอรมนี Feldherrnhalle เหมาะจับคู่เที่ยวกับ NS-Dokumentationszentrum ศูนย์เรียนรู้ประวัติศาสตร์นาซี ห่างออกไป 15 นาทีทางเดิน สองที่นี้ช่วยให้เข้าใจทั้งเวทีเหตุการณ์รัฐประหารกับบริบทการเมือง หากจะสำรวจประวัติศาสตร์กับสถาปัตยกรรมมิวนิกให้ครบ แนะนำ คู่มือสิ่งที่ต้องทำในมิวนิก เพื่อดูภาพรวมทั้งหมด