ศาลบรรพบุรุษตระกูลเฉิน: สถานที่งดงามที่สุดแห่งยุคราชวงศ์ชิงในกว่างโจว

ศาลบรรพบุรุษตระกูลเฉินคืออะไร

ศาลบรรพบุรุษตระกูลเฉิน หรือที่คนจีนเรียก เฉินเจียฉือ (陈家祠) บางครั้งก็เรียกว่าเฉินเจียซูเหมี่ยว เป็นอาคารขนาดใหญ่สำหรับจัดพิธีกรรมและการเรียนรู้ สร้างขึ้นช่วงปลายราชวงศ์ชิง ราวปี 1888 - 1893 เกิดจากความร่วมมือของชาวแซ่เฉินทั่วมณฑลกวางตุ้ง เป็นศูนย์กลางไหว้บรรพบุรุษ และเตรียมสอบขุนนางให้ลูกหลานในกว่างโจว

อาคารกินพื้นที่ประมาณ 15,000 ตารางเมตร มีห้องโถงเชื่อมต่อกัน 19 ห้อง ลาน 6 แห่ง และอาคารหลัก 9 หลัง วางตัวแบบสมมาตรเหนือ-ใต้ ความโดดเด่นคือความมากและความละเอียดของศิลปะประดับตกแต่ง ทุกตารางนิ้ว ตั้งแต่สันหลังคาถึงธรณีประตู มีภาพแกะสลักหรือปั้นหล่อ เป็นนิทานพื้นบ้าน ฉากประวัติศาสตร์ สัญลักษณ์มงคล และลวดลายพืชต่าง ๆ ผ่านหัตถกรรม 6 แขนงพร้อมกัน

ปัจจุบันศาลแห่งนี้กลายเป็น พิพิธภัณฑ์ศิลปหัตถกรรมพื้นบ้านกวางตุ้ง แต่คนส่วนใหญ่ก็ยังนิยมเรียกชื่อเดิม ผลงานศิลปะพื้นบ้านที่จัดแสดงถือว่าดีและคัดสรรมาอย่างดี แต่สำหรับนักท่องเที่ยวส่วนใหญ่ อาคารเองก็ยังเป็นของโชว์ที่สำคัญที่สุด

6 ศิลปหัตถกรรมตกแต่ง: สิ่งที่คุณควรสังเกต

หลายคนคาดหวังจะเจอแค่อาคารเก่าสวย ๆ แต่พอเดินออกมากลับอึ้งกับรายละเอียด หน้าตาของศาลกว่าอารามจีนทั่วไป ศาลนี้ถือเป็นตัวอย่างสมบูรณ์ที่สุดที่รวมหัตถกรรมท้องถิ่นกวางตุ้ง 6 แบบในอาคารเดียว ได้แก่ งานแกะสลักหิน งานไม้ งานอิฐ งานหล่อเหล็ก งานหลังคาเซรามิก (เครื่องปั้นฉือหว่าน) และปูนปั้นหุยซู

บริเวณหลังคาจะดึงดูดสายตามากที่สุด เซรามิกสันหลังคาทำเป็นชั้นสีสด ๆ จากเตาเผาฉือหว่านเมืองฝอซาน เล่าเรื่องราวการต่อสู้ ละครเวที เรือมังกร และเรื่องเล่าในตำนาน โดยมีขนาดตัวละครเท่าทหารของเล่นเด็ก ๆ สันหลังคาบางอันยาวกว่า 10 เมตร เต็มไปด้วยรูปปั้นย่อยหลายสิบตัว มองจากพื้นจะเห็นรายละเอียดไม่ถนัด ถ้าพกกล้องซูมนี่ได้เห็นอะไรเยอะเลย

ฉากกั้นเหล็กหน้าโถงใหญ่ที่หลายคนมองข้าม เมื่อลองเดินเข้าไปใกล้ ๆ จะพบรายละเอียดงดงาม ผลิตจากเมืองฝอซานยุคสร้างศาลใหม่ ๆ รวมลายเรขาคณิตกับเถาวัลย์ นกหรือลวดลายธรรมชาติ ฝีมือช่างเก่าละเอียดจริงจนของทำใหม่ยังสู้ไม่ได้ พื้นผิวและร่องรอยสนิมเหล็กแท้ ๆ แบบนี้น่าแตะดูสักหน่อยถ้าถึงมือ

เดินชมศาลอย่างไรให้คุ้ม: เส้นทางแนะนำ

ทางเข้าหลักหันหน้าไปทางถนนจงซานสายที่ 7 ซื้อตั๋วที่เคาน์เตอร์ (ใช้พาสปอร์ตหรือบัตรประชาชน) แล้วจะเจอลานคัดกรองก่อนเห็นหน้าโถงประตูใหญ่เต็ม ๆ อย่าเพิ่งเดินเข้าไปเลยทีเดียว เพราะตรงหน้าทางเข้านี่รวบรวมงานตกแต่งแน่นที่สุดจุดหนึ่ง หลายคนเดินผ่านแบบไม่ได้หยุดชม

สำรวจศาลให้ละเอียดแนะนำให้เดินจากแกนกลางออกไปทีละชั้น แกนกลางสามช่องคือศาลเจ้าบรรพบุรุษ ให้ความรู้สึกครบถ้วนของขนาดและบรรยากาศ ข้างทางมีโถงย่อยและห้องแสดงพิพิธภัณฑ์ศิลปะซึ่งโชว์งานปัก งานแกะงาช้าง หุ่นเงา และเซรามิกทั่วกวางตุ้ง ห้องเหล่านี้ติดแอร์ เดินชมสบาย โดยเฉพาะหน้าร้อน

ลานกลางศาลมีแสงธรรมชาติ แต่ช่วงหน้าร้อนก็อมร้อนและชื้น จุดไฮไลต์ที่สุดคืองานสลักไม้ที่ระเบียงชั้นบน ซึ่งว่าด้วยฉากวรรณคดีจีนเก่า ๆ แนะนำสังเกตเสี้ยนไม้และชั้นเลเยอร์ของงานแกะมากกว่านั่งพยายามอ่านเรื่องราว เพราะงานช่างพูดผ่านผิวสัมผัสมากกว่าคำบรรยาย

ช่วงเวลาไหนควรมา บรรยากาศก็เปลี่ยนไป

เช้า ๆ ก่อนสิบโมงเงียบสงบที่สุด แสงอาทิตย์ยามเช้าจะทอดเงาช่วยขับลายแกะสลักเห็นง่ายขึ้น ทัวร์กลุ่มจะเริ่มเข้าตั้งแต่ 10 โมงและเที่ยงลานหลักคนจะแน่น เสียงดังชัด ถ้าอยากหลบคนต้องเลี่ยงเวลาทัวร์

กลางวันโดยเฉพาะหน้าร้อน ลานศาลจะร้อนมากเพราะปูหินสะสมความร้อนและร่มเงาก็มีแค่ในโถงพิพิธภัณฑ์ ถ้ามาช่วงมิ.ย.-ก.ย. ช่วงบ่ายสามโมงครึ่งถึงใกล้ปิดจะคนน้อย เย็นขึ้น ถ่ายรูปยอดหลังคาตรงนี้แสงดีสุด

เข้าเดือนตุลา-ธันวา หรือก.พ.-เม.ย. อากาศเย็นสบายทั้งวัน เวลานี้เช้ากลางสัปดาห์คนจะบางมากที่สุด

บริบทประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม

ศาลแห่งนี้เกิดจากการร่วมบริจาคของเครือญาติแซ่เฉินจาก 72 อำเภอกวางตุ้ง จึงมีขนาดใหญ่และตกแต่งหรูสุด ๆ ใครเป็นผู้บริจาคหลักจะจ้างช่างแกะฉากชีวิตตนเองหรือภาพมงคลชื่อครอบครัวตัวเองลงบนผนังได้ การแข่งขันกันแบบนี้ทำให้ศาลมีลักษณะเหมือนหนังสือรวมงานศิลป์พื้นบ้านปลายชิงมากกว่าจะเป็นอาคารที่ออกแบบกลมกลืนทั้งหลัง ตั้งอยู่ใน เขต Liwan ย่านที่ถือเป็นหัวใจพาณิชย์และวัฒนธรรมเมืองดั้งเดิมของกว่างโจว บรรยากาศยังโลว์ไรส์และไม่เร่งรีบเท่าศูนย์กลางเมือง

หลังระบบสอบขุนนางถูกยกเลิกในปี 1905 ศาลก็หมดหน้าที่เดิม เคยเป็นโรงเรียนและที่มั่นกองกำลังปฏิวัติสมัยเปลี่ยนแปลงการปกครอง ต่อมารัฐบาลมอบให้เป็นโบราณสถานแห่งชาติและพิพิธภัณฑ์ศิลปหัตถกรรมพื้นบ้านกวางตุ้งในปี 1959 อาคารได้รับการบูรณะหลายครั้ง บางส่วนของศาลดูใหม่แต่บางส่วนก็ยังเดิม ๆ เวลาชมลองสังเกตความต่างเหล่านี้ดู

ถ้าคุณหลงใหลงานศิลป์ยุคนี้เป็นพิเศษ ต้องแวะ พิพิธภัณฑ์กวางตุ้ง ใน Zhujiang New Town ซึ่งเก็บรวมงานหัตถกรรมกวางตุ้งและของสะสมท้องถิ่นไว้แบบพิพิธภัณฑ์ร่วมสมัย ถือเป็นอีกบรรยากาศหนึ่งที่ไปคู่กันได้

ถ่ายภาพยังไงให้ได้ฟีล ใครเหมาะหรือไม่เหมาะกับที่นี่

ที่นี่ถ่ายรูปได้ทุกพื้นที่ ไม่มีการห้ามขาตั้งกล้องเท่าที่เห็น ถ่ายสันหลังคาต้องใช้กล้องซูมหรือเทเล ด้านไม้แกะรอแสงเช้าแบบ soft light จะดีที่สุด ส่วนลานศาลจังหวะแสงเช้าเหมาะจัดมุมถ่ายสถาปัตยกรรมมาก แม้คนจะเยอะก็ยังหามุมโล่งได้ถ้ารอเป็น

ค่าเข้า 10 หยวน จัดว่าถูกเมื่อเทียบกับโบราณสถานในกว่างโจว การเดินทางง่าย รถไฟใต้ดินสาย 1 มาลงสถานีเฉินเจียฉือ เดินจากทางออกถึงศาลไม่เกินไม่กี่นาที รอบ ๆ ยังมี ถนนคนเดิน Shangxiajiu อยู่ใกล้ สามารถจัดทริปเช้าเดินศาล บ่ายตะลุยย่านการค้าเก่าใจกลางหลี่หวานได้เลย

พื้นที่หลักของศาลเกือบทั้งหมดอยู่ชั้นล่าง รถเข็นวีลแชร์จึงเข้าได้ค่อนข้างสะดวก แต่ไม่มีข้อมูลความพร้อมสำหรับผู้พิการอย่างเป็นทางการ ส่วนระเบียงชั้นบนต้องขึ้นบันได และบางห้องมีธรณีสูงแบบอาคารจีนโบราณ

ถ้าไม่อินกับศิลปะจีนหรืองานตกแต่งแน่น ๆ ที่นี่อาจรู้สึกอึดอัดมากกว่าสนุก เด็กเล็กอาจไม่ตื่นเต้น (เว้นแต่จะสนใจโมเดลเซรามิกหรือพิพิธภัณฑ์พื้นบ้าน) ครอบครัวที่มีเด็กโตและสนใจประวัติศาสตร์จะเดินเพลินกว่า ถ้าอยากดูแนวกว้าง ๆ ว่ากว่างโจวมีอะไรแบบนี้อีกรึเปล่า แนะนำดูคู่กับ คู่มือสถาปัตยกรรมกวางโจว ซึ่งจะเล่าต่อมุมโบราณสถานและอาคารยุคอาณานิคมที่หลงเหลือในกว่างโจว

เดินทางอย่างไร + แนะนำที่เที่ยวรอบข้าง

สถานีเฉินเจียฉือ รถไฟใต้ดินสาย 1 คือเส้นทางสะดวกที่สุด ออกประตู D เดินถึงศาลในไม่กี่นาที หรือจะขึ้นรถเมล์สาย 17, 88, 104, 107, 109, 128 และสายอื่น ๆ ก็ได้ แต่รถไฟใต้ดินเร็วกว่าหลงทางยาก

ย่านหลี่หวานเหมาะเดินเที่ยวครึ่งวันถึงเต็มวันดีกว่าแวะจุดเดียว หลังชมศาลแวะ Liwan Lake Park เดินได้ บรรยากาศสวนจีนดั้งเดิมและวัฒนธรรมชากวางตุ้งแท้ แถวนี้ยังมีเส้นถนนหยกฮัวหลินให้เดินชมวิถีพ่อค้าเก่ากว่างโจว ย่านหลี่หวานยังไม้แน่น ตัวเมืองย่านใหม่ ๆ แบบเทียนเหอหรือจูเจียงนิวทาวน์ ทำให้ศาลที่นี่มีเสน่ห์แบบไม่รีบเร่ง ไม่ใช่แค่เช็กชื่อเสร็จแล้วกลับ