Muzeum Richarda H. Driehausa: w środku najbardziej okazałej rezydencji Złotego Wieku w Chicago

Czym właściwie jest Muzeum Richarda H. Driehausa

Muzeum Richarda H. Driehausa zajmuje rezydencję Samuela M. Nickersona – zabytkowy obiekt ukończony w 1883 roku na tym, co dziś jest Near North Side w Chicago. Samuel Mayo Nickerson był bankierem i przemysłowcem, a dom, który zbudował, miał być wyraźnym sygnałem: żadnych oszczędności, żadnej nieozdobionej powierzchni. Elewacja z wapienia z Ohio, utrzymana w duchu romanizmu, stoi przy Erie Street z cichą pewnością siebie budynku, który przeżył wszystkie panujące wokół mody.

Wnętrza zachowały się w niezwykłym stanie. Rzeźbione kominki z onyksem, ręcznie malowane skórzane tapety, inkrustowane parkiety, witrażowe świetliki i gzymsy z rzadkich marmurów witają zwiedzających w każdej kolejnej sali. Dom zaprojektowali Edward J. Burling i Dankmar Adler – ten sam Adler, który później współpracował z Louisem Sullivanem przy Auditorium Building i innych ikonach Chicago. Architektoniczna genealogia ma tu znaczenie: to nie jest kolejna eklektyczna wiktoriańska kamienica, lecz przemyślane dzieło poważnych architektów.

Rezydencja uniknęła rozbiórki w 1919 roku, gdy American College of Surgeons przejął ją na swoją siedzibę. Przez lata pełniła różne funkcje, zanim filantrop Richard H. Driehaus sfinansował gruntowną restaurację w latach 2003–2008. Po jej zakończeniu muzeum otworzyło podwoje dla publiczności – wnętrza służą dziś zarówno jako przestrzeń stałej kolekcji, jak i miejsce rotacyjnych wystaw sztuki dekoracyjnej, mody i designu.

Wędrówka po rezydencji: sala po sali

Wchodzisz przez wejście od strony Murphy Auditorium przy 50 East Erie i pokonujesz szerokie schody, zanim przekroczysz próg właściwej rezydencji. To celowy zabieg: granica między ulicznym Chicago a wnętrzem Nickersonów działa jak przekroczenie linii czasu. Pierwsze sale szybko tłumaczą wizualną logikę domu. Każda powierzchnia gra swoją rolę. Boazeria, kasetony sufitowe, wzorzyste kafelki i rzeźbiona stolarka nakładają się na siebie w sposób, który na papierze brzmi przytłaczająco, ale w rzeczywistości sprawia wrażenie spójności – bo paleta kolorów pozostaje zaskakująco powściągliwa.

Sale recepcyjne na parterze pokazują publiczne oblicze domu. Galeria sztuki, w której Nickerson eksponował swoją prywatną kolekcję, zachowała oryginalny układ i proporcje. Świetliki są autentyczne – wpuszczają do wnętrza rozproszone naturalne światło, które wyraźnie zmienia się o różnych porach dnia. Poranne wizyty oferują chłodniejsze światło i mniej gości. W wczesne popołudnie w weekendy pojawiają się grupy wycieczkowe, a akustyka marmurowych przestrzeni niesie każdą rozmowę po całej sali.

Wyższe piętra otwierają się na bardziej prywatne pokoje rodzinne – saloniki i sypialnie z oryginalnymi meblami lub dopasowanymi do epoki. Kontrast między reprezentacyjnym parterem a górnymi pomieszczeniami mieszkalnymi to jeden z bardziej wymownych aspektów tego, jak zamożni chicagowianie naprawdę żyli w latach 80. XIX wieku: publiczny spektakl na dole, funkcjonalny komfort na górze. Krótkie opisy towarzyszące eksponatom są dobrze napisane – konkretne, ale nie przytłaczające.

Architektura w szczegółach

Projekt Burlinga i Adlera wpisuje się w nurt neoromanizmu, który zdobywał popularność w amerykańskiej architekturze mieszkaniowej w latach 70. i 80. XIX wieku – mniej więcej w tym samym czasie co prace H.H. Richardsona w Bostonie i Nowym Jorku. Chicagowskie Muzeum Glessner House, ukończone w 1887 roku na południe od Loop, nasuwa ciekawe porównanie: surowa elewacja i nowatorski układ wnętrz Richardsona kontra bardziej ornamentalne podejście rezydencji Nickersona do tej samej epoki.

To, co wyróżnia rezydencję Nickersona wśród zachowanych domów z epoki Gilded Age, to zagęszczenie zdobniczych dzieł sztuki użytkowej w jednym wnętrzu. Onyks użyty przy kilku kominkach był importowany – materiał tak kosztowny, że pełnił wówczas rolę czystego sygnału statusu. Witraże na klatce schodowej wyższego piętra wykorzystują technikę warstwowego szkła barwionego, która daje efekt głębi zamiast płaskiego koloru. Stań u podnóża głównych schodów w okolicach południa, a zobaczysz, jak światło przesączające się przez te szyby przesuwa się po marmurowych stopniach.

Dla zwiedzających poważnie zainteresowanych architektonicznym dziedzictwem Chicago, Muzeum Driehausa świetnie wpisuje się w szerszy plan zwiedzania. Chicago Architecture Center daje szeroki kontekst dla zabudowy miasta we wszystkich epokach, a przewodnik po architekturze Chicago pokazuje, jak połączyć te miejsca w logiczną trasę.

Wystawy rotacyjne i program sztuki dekoracyjnej

Muzeum prezentuje wystawy rotacyjne obok stałej kolekcji – skupiają się zazwyczaj na sztuce dekoracyjnej, historii mody i nurtach designu z XIX i początku XX wieku. Poprzednie wystawy dotyczyły m.in. biżuterii Art Nouveau, historycznych tkanin oraz estetyki ruchu Aesthetic Movement w Wielkiej Brytanii i Ameryce. Kuratorski nacisk pada na obiekty pierwotnie zaprojektowane do użytku lub noszenia, a nie tylko do oglądania – co tworzy ciekawe napięcie z rezydencyjnym charakterem wnętrz.

Jakość wystaw bywa różna. Stałe sale zawsze warte są wizyty, niezależnie od aktualnie trwającego pokazu czasowego. Przed przyjazdem sprawdź stronę muzeum, by dowiedzieć się, co jest aktualnie wystawiane – galerie tymczasowe mogą znacząco zmienić charakter całego doświadczenia. Niektóre ekspozycje doskonale grają z historycznymi wnętrzami; inne wydają się nieco oderwane od architektury.

Praktyczne informacje: jak dojechać i czego się spodziewać

Adres to 50 East Erie Street – muzeum leży dwie przecznice na zachód od Michigan Avenue, w zasięgu pieszego spaceru od Magnificent Mile. Z linii CTA Red Line wysiądź na stacji Grand i idź około pięciu do siedmiu minut na północ i zachód. Kilka linii autobusowych na Michigan Avenue (26, 143, 151) zatrzymuje się w pobliżu. Jeśli przyjedziesz samochodem, walidowany parking ROW Self-Park przy 50 East Ohio Street kosztuje około 15 USD za do sześciu godzin z pieczątką muzeum.

Okoliczna dzielnica Gold Coast zasługuje na trochę czasu przed wizytą w muzeum lub po niej. Przecznice między Erie a Oak Street to mieszanka historycznych kamienic, luksusowych butików i restauracji, które obsługują tę dzielnicę od dziesięcioleci. Plaża Oak Street Beach leży około 12 minut spacerem na wschód.

Dostępność jest dobrze rozwiązana jak na historyczny budynek. Wejście dla osób na wózkach inwalidzkich znajduje się przy 50 East Erie Street, tuż obok głównego wejścia. Winda łączy piętra, a ręczne wózki inwalidzkie są dostępne bezpłatnie. Etykiety w powiększonym druku są dostępne na życzenie. Psy asystujące są mile widziane; inne zwierzęta – nie.

Polityka fotograficzna pozwala na robienie zdjęć osobistych w całym muzeum, zazwyczaj bez lampy błyskowej. Rzeźbiona stolarka i witraże wychodzą najlepiej w naturalnym świetle, zwłaszcza na klatce schodowej górnego piętra około południa. Statywy i profesjonalny sprzęt fotograficzny zwykle wymagają wcześniejszego zezwolenia.

Szczera ocena: czy warto poświęcić na to czas?

Muzeum Richarda H. Driehausa to jedno z najbardziej niedocenianych, a zarazem naprawdę wartościowych miejsc w Chicago. Odwiedzający, którzy je odkrywają, często opisują je jako miłe zaskoczenie. Częściowo wynika to z cienia, jaki rzucają wielkie instytucje miasta, ale też z samej natury muzeów rezydencjalnych – wymagają innego rodzaju uwagi niż encyklopedyczne galerie sztuki. Nie przechodzisz tu przez chronologicznie uporządkowane sale. Czytasz historię domu, a to wymaga wolniejszego tempa.

Osoby oczekujące interaktywnych atrakcji, szybkiego tempa lub szerokich kolekcji przekrojowych mogą poczuć się tu niedosyt. Muzeum jest ciche, skupione na detalach i nagradza tych, którzy zatrzymują się, by naprawdę popatrzeć. Dzieci do 12 lat wchodzą bezpłatnie, ale wnętrza nie są zaprojektowane z myślą o swobodnym bieganiu, a delikatność zdobniczych powierzchni jest jak najbardziej realna. Rodziny z małymi dziećmi mogą odkryć, że krótka wizyta skupiona na kilku kluczowych salach sprawdza się lepiej niż pełne zwiedzanie.

Jeśli Twój plan zwiedzania Chicago jest już wypełniony dużymi instytucjami, takimi jak Art Institute of Chicago czy Field Museum, Muzeum Driehausa doda do Twojego dnia zupełnie inny wymiar. Nie konkuruje z tymi instytucjami. Robi coś, czego tamte nie potrafią: pokazuje Ci, jak wyglądało prywatne życie zamożnego chicagowianina w epoce Gilded Age – w pełnej skali, z oryginalnymi obiektami wciąż na swoich miejscach.