Harold Washington Library Center: postmodernistyczny gigant Chicago wart odkrycia

Czym jest Harold Washington Library Center?

Harold Washington Library Center to główna biblioteka publiczna Chicago, zlokalizowana przy 400 S. State Street w dzielnicy Loop. Ukończona w 1991 roku i nazwana na cześć pierwszego czarnoskórego burmistrza Chicago, Harolda Washingtona, budowla została zaprojektowana przez pracownię Hammond, Beeby & Babka w postmodernistycznym stylu, który celowo nawiązuje do historycznej architektury Chicago — klasyczne gzymsy, łukowe okna i ozdobne sowy na szczycie dachu. Efekt to budynek wyglądający jak zestawienie największych przebojów dziewiętnastowiecznej architektury komercyjnej miasta, powiększonych do niemal teatralnych rozmiarów.

Przy powierzchni około 756 640 stóp kwadratowych rozłożonych na dziesięciu piętrach, Chicago Loop Alliance opisuje ją jako największy budynek biblioteki publicznej na świecie. To twierdzenie bywa kwestionowane przez niektórych międzynarodowych konkurentów, zależnie od przyjętej metody pomiaru, ale stojąc na rogu State i Congress, nie sposób zaprzeczyć olbrzymiej masie budynku. Zajmuje cały kwartał miejski, a jego obecność w krajobrazie ulicy jest zdecydowana — wręcz konfrontacyjna. Biorąc pod uwagę postmodernistyczne spory końca lat 80., jakie towarzyszyły konkursowi na projekt, wydaje się to w pełni zamierzone.

Architektura: sowy, gzymsy i ogród na dachu

Zanim wejdziesz do środka, poświęć chwilę na oglądanie elewacji. Fasada pokryta jest czerwonym granitem i czerwoną cegłą, a górne piętra zdobią duże łukowe okna nawiązujące do ornamentowych żeliwnych detali dawnych budynków komercyjnych Chicago. Najbardziej charakterystyczny element to linia dachu: ogromne sowy z blachy, każda kilka stóp wysokości, wieńczą narożniki i szczyty budynku. To odniesienie do sowy jako tradycyjnego symbolu mądrości i wiedzy — z bliska wyglądają jednocześnie okazale i nieco absurdalnie, co jest częścią zamysłu.

Budynek stoi w jednym z najbardziej nasyconych architektonicznie kwartałów w kraju. Kilka minut spacerem na północ dotrjesz do Chicago Architecture Center, które przybliża szerszy kontekst historii budowlanej Loop. Sama biblioteka często pojawia się w turach architektonicznych jako przykład tego, jak postmodernizm zadomowił się w Chicago — z większą dramaturgią, niż większość miast była skłonna zaakceptować.

Zimowy Ogród na dachu, na dziewiątym piętrze, to naprawdę zaskakująca przestrzeń: atrium z przeszkloną beczkową kopułą, ozdobnymi żeliwnymi detalami i rodzajem cichej wspaniałości, która sprawia, że bardziej przypomina salę koncertową niż piętro biblioteki. Służy do organizacji wydarzeń i cichej lektury, a jakość światła w słoneczny poranek jest wyjątkowa. To piętro, które większość przypadkowych gości całkowicie omija — i właśnie ono jest najbardziej warte odszukania.

Wnętrze: co tak naprawdę tu znajdziesz

Parter funkcjonuje jako ruchliwy punkt tranzytowy dla pracowników z Loop, którzy odbierają zarezerwowane książki, korzystają z komputerów albo po prostu skracają sobie drogę z State Street. Panuje tu atmosfera raczej praktyczna niż kontemplacyjna — ruch, gwar miejskiej biblioteki i ledwo wyczuwalny zapach starego papieru mieszający się z kawą z małej kawiarni przy wejściu. Nie wygląda to jak atrakcja turystyczna, co jest właściwie jego zaletą.

Im wyżej, tym ciszej. Na trzecim piętrze mieści się biblioteka dziecięca; na piątym — centrum zasobów i sala technologii wspomagających, zaprojektowane dla osób z dysfunkcją wzroku lub ograniczeniami ruchowymi. Siódme i ósme piętro zajmują główne czytelnie i zbiory tematyczne — sufity są wystarczająco wysokie, a okna wystarczająco duże, by nadać im naprawdę monumentalny charakter. W ciągu tygodnia po południu siedzą tu głównie studenci, badacze i stali bywalcy — powyżej czwartego piętra tłum wyraźnie się przerzedza.

Biblioteka dziecięca Thomasa Hughesa zajmuje całe drugie piętro i warta jest wejścia nawet dla dorosłych podróżujących bez dzieci. Zaprojektowano ją z taką samą starannością architektoniczną jak resztę budynku — z meblami na zamówienie i skalą, która nie traktuje swoich odbiorców z góry.

Jak pora dnia zmienia odbiór miejsca

Najspokojniej jest w tygodniu rano. Biblioteka otwiera zazwyczaj o 9:00, a przez pierwszą godzinę lub dwie ruch jest na tyle mały, że przez górne piętra i Zimowy Ogród można przechadzać się niemal bez innych odwiedzających. Atrium na dachu łapie poranne światło od wschodu, a przy braku otaczającego hałasu akustyka przestrzeni staje się bardzo wyraźna — kroki lekko się odbijają, a cisza ma w sobie coś szczególnego.

W południe i wczesnym popołudniem w tygodniu ruch jest największy: studenci z laptopami, odwiedzający z pobliskich biur na przerwie lunchowej, okazjonalne grupy szkolne. Parter robi się tłoczny przy windach. Jeśli zależy Ci głównie na architekturze i czytelniach, a nie na usługach bibliotecznych, przyjazd przed 11:00 lub po 15:00 w dzień roboczy da Ci zauważalnie inny klimat wizyty.

Weekendowe popołudnia są spokojniejsze, niż można by się spodziewać, biorąc pod uwagę ruch w Loop. Sobotnie poranki przed południem bywają zaskakująco ciche. W niedzielę godziny są krótsze (13:00–17:00), a budynek ma wtedy inną atmosferę — mniej spieszną, bardziej eksploracyjną, z odwiedzającymi, którzy zdają się tu być dla samej przestrzeni, a nie w konkretnym celu.

Harold Washington: burmistrz, którego imię nosi biblioteka

Harold Washington pełnił funkcję burmistrza Chicago od 29 kwietnia 1983 roku aż do swojej śmierci na stanowisku, 25 listopada 1987 roku. Był pierwszym Afroamerykaninem na tym stanowisku w historii miasta i dwukrotnie wygrywał wybory w kampaniach odzwierciedlających głębokie podziały w ówczesnej kulturze politycznej Chicago. Nadanie centralnej bibliotece jego imienia było świadomym aktem obywatelskiego uznania, a jego portret i dziedzictwo przywoływane są w całej publicznej przestrzeni budynku.

Budynek nie jest muzeum poświęconym Washingtonowi, ale nosi jego imię z pewnym ciężarem. Jeśli chcesz lepiej poznać polityczną i kulturową historię Chicago, Chicago History Museum w Lincoln Park oferuje pełniejsze ujęcie dwudziestowiecznych dziejów miasta, w tym ery Washingtona.

Jak dojechać i praktyczne wskazówki

Do biblioteki łatwo dotrzeć komunikacją miejską. Linie Brown, Orange, Pink i Purple zatrzymują się na stacji Harold Washington Library–State/Van Buren, bezpośrednio przed budynkiem. Linie Red i Blue zatrzymują się na Jackson, około dwóch lub trzech przecznic na północ. Do biblioteki można też dojść pieszo z Millennium Park w około dziesięć minut, idąc na południe State Street.

Budynek jest przystosowany do potrzeb osób z niepełnosprawnościami — windy obsługują wszystkie piętra, a na piątym mieści się centrum zasobów wspomagających. Toalety dostępne są na kilku piętrach. Nie ma przechowalni okryć wierzchnich, ale czytelnie na górnych piętrach mają szafki. Bagaże zazwyczaj nie są prześwietlane, choć przy wejściu dyżuruje ochrona.

Fotografowanie jest generalnie dozwolone w ogólnodostępnych częściach budynku, w tym w Zimowym Ogrodzie. Atrium na dachu wychodzi świetnie w naturalnym świetle — weź szerokokątny obiektyw albo użyj trybu ultraszerokokątnego w smartfonie, jeśli chcesz uchwycić pełną skalę sklepionego sufitu. Szerszy kontekst dla fotografowania architektury Chicago znajdziesz w przewodniku po architekturze Chicago, który szczegółowo omawia najważniejsze budynki Loop.

Szczera ocena: czy warto poświęcić na to czas?

Dla podróżników autentycznie zainteresowanych architekturą lub miejskimi bibliotekami Harold Washington Library Center to jeden z najbardziej niedocenianych przystanków w Loop. Sam Zimowy Ogród jest wart deturu — w całym mieście jest bardzo niewiele bezpłatnych wnętrz o tej skali i jakości. Zewnętrzna fasada budynku należy do najczęściej omawianych przykładów postmodernistycznej architektury w Stanach Zjednoczonych — na lepsze lub gorsze — i oglądanie jej na żywo rozstrzyga spory, których zdjęcia nie są w stanie zakończyć.

Dla podróżników skupionych głównie na konwencjonalnych atrakcjach i nieposiadających dużo czasu, nie jest to priorytet. Nie ma tu jednej wystawy do zobaczenia ani jednego widoku do sfotografowania. Wartość tego miejsca jest kumulatywna: budynek wynagradza powolne zwiedzanie, a nie szybkie przejście. Jeśli Twój plan dnia w Loop jest już wypełniony wizytami w Instytucie Sztuki w Chicago i przy Cloud Gate, biblioteka stanowi naturalne uzupełnienie — jest bezpłatna i dziesięć minut spacerem — ale raczej nie powinna ich wypierać, gdy czas goni.

Podróżnicy obojętni na architekturę i niemający konkretnych potrzeb bibliotecznych pewnie wyjdą z mieszanym wrażeniem. To ostatecznie działająca biblioteka publiczna, która przypadkowo mieści się w niezwykłym budynku. Jeśli to zdanie niczego w Tobie nie uruchamia, pewnie nie będzie to Twój ulubiony punkt wycieczki.