Crown Fountain: najbardziej zabawna instalacja w Chicago

Czym właściwie jest Crown Fountain

Crown Fountain to instalacja artystyczna autorstwa hiszpańskiego rzeźbiarza Jaume Plensa, otwarta w lipcu 2004 roku w południowo-zachodnim narożniku Millennium Park. Składa się z dwóch 15-metrowych wież ze szklanych bloków, stojących naprzeciw siebie po obu końcach czarnego granitowego basenu. Basen ma 70 metrów długości, około 15 metrów szerokości i zaledwie kilka milimetrów głębokości. Ta płytkość jest celowa: nieruchoma woda tworzy lustrzane odbicie, a gdy instalacja działa, dzieci mogą bezpiecznie brodzić w basenie.

Wieże to nie statyczne rzeźby – każda z nich działa jak wielki ekran LED, wyświetlający spowolnione portrety wideo 1000 mieszkańców Chicago, reprezentujących różne środowiska i grupy wiekowe. Co kilka minut twarz na ekranie zaciska usta, a ze specjalnej dyszy w wieży tryska woda, opadając łukiem do basenu. Ten moment – równie zabawny, co zaskakujący – wywołuje piski u brodzących dzieci i ciche uśmiechy u wszystkich, którzy obserwują go z granitowych ławek wokół basenu.

Koncepcja Plensa nawiązuje do długiej tradycji fontann z gargulcami plującymi wodą, zastępując jednak kamień żywymi twarzami. Tysiąc portretów zostało sfotografowanych w latach 1999–2004. Efekt jest taki, że fontanna odzwierciedla prawdziwą różnorodność mieszkańców Chicago – rzadko któremu dziełu sztuki publicznej udaje się to tak przekonująco.

Jak zmienia się to miejsce o różnych porach dnia

Wczesnym rankiem, przed 9:00, Crown Fountain jest niemal pusta. Granitowa powierzchnia czysto odbija twarze wyświetlane na wieżach, a otaczający park jest na tyle cichy, że słychać niskie buczenie paneli LED. Fotografowie regularnie przyjeżdżają o tej porze, żeby uchwycić czyste odbicia bez rozmytych wózków i turystów w tle. Wschodnia strona instalacji jest najlepiej oświetlona o poranku.

W południe latem basen zapełnia się dziećmi – część z nich przychodzi w strojach kąpielowych, choć nie zawsze za namową rodziców. Scena jest autentycznie radosna w sposób, którego nie da się wyreżyserować: nieznajomi trafiają na swoje zdjęcia, maluch siada prosto pod strumieniem wody, grupa nastolatków ustawia się kolejno pod wodnym łukiem. Granitowe ławki przy basenie zajmują ludzie jedzący obiad na wynos z pobliskich stoisk.

Wieczorny spacer to zupełnie inne przeżycie. W miarę jak zapada zmrok, podświetlone wieże stają się bardziej dramatyczne na tle nieba. Twarze świecą z niemal kinowym ciężarem, a odbicie w basenie podwaja wrażenie. Ruch jest mniejszy niż w południe, a cała fontanna nabiera medytacyjnego, lekko surrealistycznego charakteru.

Jak dotrzeć i jak się poruszać

Crown Fountain znajduje się w Millennium Park, który zajmuje cały blok wzdłuż Michigan Avenue między Randolph a Monroe Street. Fontanna leży przy ulicy Monroe, w pobliżu południowo-zachodniego narożnika parku. Najwygodniejsze przystanki CTA to Washington/Wabash na liniach Brown, Green, Orange, Pink i Purple oraz Monroe na Red Line – oba są w zasięgu pięciu minut spacerem.

Jeśli przyjeżdżasz spoza centrum, Blue Line do Washington/Dearborn to około 10 minut pieszo. Pociągi Metra zatrzymują się na Millennium Station przy Randolph Street – niemal przy północno-wschodnim narożniku parku. Parking przy Michigan Avenue jest ograniczony i drogi; najbliższe parkingi wielopoziomowe znajdują się przy Columbus Drive i Wacker Drive.

Fontanna leży blisko kilku innych ważnych punktów parku. Cloud Gate (lustrzana rzeźba zwana popularnie „The Bean") jest trzy minuty spacerem na północ. Jay Pritzker Pavilion to krótki spacer na wschód, przez centralny trawnik parku.

Architektura i materiały

Wieże zbudowane są z półprzezroczystych szklanych cegieł, za którymi ukryto panele LED. Szkło rozprasza światło ekranów w taki sposób, że obrazy wydają się świecić od środka, a nie wyświetlać z płaskiej powierzchni. Szczególnie nocą portrety nabierają niezwykłej głębi. Wykonawcą konstrukcji była firma W.E. O'Neil, a technologię oświetleniową zintegrowała firma Color Kinetics. Wieże mają około 16 metrów wysokości.

Otaczający plac i basen wykończono polerowanym czarnym granitem. Dobór materiałów jest precyzyjny: ciemny granit maksymalizuje efekt odbicia w basenie, przez co wieże zdają się sięgać zarówno w górę, jak i w głąb ziemi. Kiedy woda jest nieruchoma i pada odpowiednie światło, odbicie jest niemal doskonałe – instalacja wygląda na dwa razy wyższą.

Plensa to urodzony w Barcelonie rzeźbiarz, znany na całym świecie z rzeźb opartych na tekście i portretach. Crown Fountain pozostaje jednym z jego najbardziej rozpoznawalnych dzieł i punktem odniesienia w dyskusjach o interaktywnej sztuce publicznej XXI wieku. Kto chce lepiej zrozumieć idee architektoniczne, które ukształtowały cały park, znajdzie przydatny wstęp w przewodniku po architekturze Chicago.

Pory roku i pogoda

Klimat Chicago znacząco wpływa na to, jak odbiera się Crown Fountain. W lipcu i sierpniu, gdy temperatury regularnie sięgają 29°C, kilkacentymetrowa woda w basenie staje się prawdziwym wybawieniem dla tych, którzy przegrzali się podczas spaceru po parku. Fontanna działa przez ciepłe miesiące, ale jest wyłączana zimą, żeby zapobiec uszkodzeniom od lodu.

Zimą, mniej więcej od listopada do marca, woda nie płynie. Portrety na wieżach są jednak nadal warte zobaczenia w zimny, pogodny dzień – szczególnie gdy śnieg pokrywa otaczający granit, a twarze wydają się zawieszone w niezwykłej miejskiej ciszy. Ubierz się warstwowo: chicagowskie zimy potrafią być surowe, ze średnią temperaturą w styczniu około -3°C i odczuwalną temperaturą dużo niższą przy silnym wietrze.

Późna wiosna (maj–czerwiec) i wczesna jesień (wrzesień – początek października) to złoty środek: fontanna wodna zazwyczaj już działa, temperatury są umiarkowane, a turystów wyraźnie mniej niż w szczycie lata. Szersze spojrzenie na planowanie terminu wyjazdu znajdziesz w poradniku kiedy najlepiej odwiedzić Chicago.

Wskazówki fotograficzne

Crown Fountain to jeden z ciekawszych tematów fotograficznych w Millennium Park. Spokojny basen daje efektowne, symetryczne kadry. Portrety LED dobrze wypadają przy dłuższych ekspozycjach w słabym świetle – szczególnie o zmierzchu, gdy jasność wież zaczyna równoważyć resztki dziennego nieba.

Sekwencja tryskania wody powtarza się mniej więcej co kilka minut dla każdej wieży. Żeby uchwycić łuk wody i twarz w połowie plucia, ustaw się z boku basenu, nisko przy ziemi, wybierz krótki czas naświetlania i czekaj. Przy odrobinie cierpliwości to całkiem pewny kadr. Twarze zmieniają się na tyle wolno, że zdążysz wykadrować ujęcie przed zresetowaniem sekwencji.

Jeden niedoceniany kąt: stań między wieżami, na środku basenu, i sfotografuj całą długość 70-metrowego korytarza z wieżą w każdym kadrze. O złotej godzinie odbite światło zamienia ten korytarz w wyjątkowo skomponowane zdjęcie.

Dla kogo ta atrakcja jest idealna – a kto może ją pominąć

Crown Fountain to naprawdę jedna z bardziej oryginalnych instalacji sztuki publicznej w którymkolwiek amerykańskim mieście – i w dodatku bezpłatna. To połączenie sprawia, że warto tu zajrzeć choćby na chwilę podczas wizyty w Millennium Park. Szczególnie polecane rodzinom z małymi dziećmi: element wodny jest bezpieczny, darmowy i błyskawicznie zachwyca większość dzieciaków.

Miłośnicy architektury i sztuki znajdą w technologii wykonania i koncepcji wystarczająco dużo, żeby warto było poczytać o tym miejscu przed przyjazdem. Fotografowie mają pole do popisu o różnych porach dnia. Obserwowanie ludzi latem to prawdziwa przyjemność: to jedno z niewielu miejsc, gdzie widać tak autentyczny przekrój chicagowskiego społeczeństwa zebranego w jednym punkcie.

Podróżnicy nastawieni głównie na duże muzea lub konkretne atrakcje Chicago mogą uznać, że wystarczy tu wpaść na chwilę, zamiast planować osobną wizytę. Crown Fountain najlepiej traktować jako część szerszego spaceru po Millennium Park – razem z Cloud Gate i, wieczorem, nabrzeżem jeziora Michigan kilka kroków na wschód. Dla tych, którzy zupełnie nie interesują się sztuką publiczną i nie mają ze sobą dzieci, 10 minut w zupełności wystarczy.