Jay Pritzker Pavilion: plenerowa sala koncertowa Franka Gehry'ego w sercu Chicago

Czym właściwie jest Jay Pritzker Pavilion

Jay Pritzker Pavilion to obiekt, obok którego po prostu nie da się przejść obojętnie. Charakterystyczna muszla koncertowa wyrasta z płaskiego zielonego trawnika Millennium Park jako plątanina satynowych, stalowych wstęg, które rozwijają się na zewnątrz ze sceny niczym kwiat rozrywany w połowie rozkwitu. Zaprojektowany przez pracownię Franka O. Gehry'ego i Associates, ukończony w 2004 roku obiekt zajmuje niemal 5000 m² i składa się z setek indywidualnie wygiętych stalowych paneli, które w różny sposób łapią i rozpraszają światło — zależnie od pory dnia i roku.

Pawilon jest architektoniczną perłą Millennium Park i jedną z najczęściej fotografowanych budowli w mieście. W odróżnieniu od wielu chicagowskich budynków-ikon, ta konstrukcja powstała z myślą o użytkowaniu. Gości tu Grant Park Music Festival — jedną z ostatnich bezpłatnych, dotowanych miejsko orkiestr w Stanach Zjednoczonych — a przez cieplejsze miesiące odbywa się tu bogaty kalendarz płatnych koncertów, seansów filmowych i imprez kulturalnych. Amfiteatr mieści 4000 miejsc; Wielki Trawnik za nim dodaje przestrzeń dla ok. 7000 kolejnych słuchaczy, co daje łączną pojemność ok. 11 000 osób.

Architektura z bliska

Dekonstruktywistyczny styl Gehry'ego — ten sam, co w jego Guggenheim Bilbao czy Walt Disney Concert Hall w Los Angeles — osiąga tu jednak inny efekt. Tamte budynki są zamknięte; Pritzker Pavilion jest celowo otwarty, zaprojektowany tak, by zatrzeć granicę między salą koncertową a parkiem publicznym. Stalowy diadem okalający scenę nie pełni żadnej funkcji nośnej — istnieje wyłącznie jako wyraz rzeźbiarski, swoisty zastygły gest, który wygląda inaczej z każdego kąta.

Mniej sławna, ale pod względem technicznym być może bardziej imponująca jest kratownica stalowych rur wznosząca się ok. 18 metrów nad Wielkim Trawnikiem, podtrzymująca rozproszony system nagłośnienia. Dzięki tej sieci pawilon zapewnia jakość dźwięku zbliżoną do sali koncertowej widzom siedzącym na kocu 60 metrów od sceny — to prawdziwe osiągnięcie inżynierskie jak na przestrzeń na wolnym powietrzu. Kiedy leżysz na trawie podczas koncertu, dźwięk dochodzi z góry, a nie z jednego odległego punktu. Efekt jest zaskakująco intymny.

W 2005 roku pawilon otrzymał nagrodę Barrier-Free America Award od Paralyzed Veterans of America jako jedno z najbardziej dostępnych przestrzeni widowiskowych na świeżym powietrzu na świecie. Rampy, poziome ścieżki i wyznaczone miejsca dla osób z niepełnosprawnościami są wbudowane w całą przestrzeń. Jeśli planujesz cały dzień w Millennium Park, warto wiedzieć, że Cloud Gate i Crown Fountain są o krótki spacer stąd — wszystkie trzy należą do tego samego kompleksu parkowego.

Jak zmienia się atmosfera w zależności od pory dnia

W środku tygodnia rano amfiteatr jest niemal całkowicie pusty. Stalowe panele łapią nisko biegnące wschodnie światło i przybierają ciepły bursztynowy odcień, który znika przed południem. Możesz przejść przez rzędy stałych siedzeń, poczytać tablice informacyjne o akustyce i stanąć przy krawędzi sceny, patrząc na panoramę śródmieścia nad trawnikiem. To jeden z tych rzadkich momentów prawdziwej ciszy w centrum wielkiego miasta.

Późnym popołudniem w letni weekend nastrój się zmienia. Rodziny rozkładają koce na trawniku na długo przed rozpoczęciem koncertu Grant Park Music Festival, a trawnik zapełnia się od przodu. Z pobliskich stoisk dobiega zapach jedzenia. Jest w tym coś wyjątkowego — obserwować, jak panorama chicagowskich wieżowców za sceną złoci się w zachodzącym słońcu, gdy orkiestra się rozgrywa. Ten kontrast między formalną muzyką klasyczną a swobodną, rozłożoną na trawie publicznością to jedno z najbardziej charakterystycznych chicagowskich doświadczeń.

Wieczorne spektakle po zmroku zupełnie przeobrażają pawilon. Stalowe panele oświetlone od dołu świecą srebrno-biało na tle czarnego nieba, a sieć rur głośnikowych nad głową staje się niewidoczna. Akustyka wyostrza się w miarę jak otaczający hałas opada. Jeśli masz tylko jeden wolny wieczór, to jeden z lepszych sposobów, by go spędzić — zwłaszcza w czerwcu, lipcu i sierpniu, gdy trwa Grant Park Music Festival.

Grant Park Music Festival: co warto wiedzieć

Grant Park Music Festival to główny program rezydencki Jay Pritzker Pavilion. Festival trwa od połowy czerwca do połowy sierpnia i prezentuje Grant Park Orchestra and Chorus w serii koncertów, z których większość jest bezpłatna. Tylna część amfiteatru i cały Wielki Trawnik są dostępne bezpłatnie na zasadzie kto pierwszy, ten lepszy. Przednia część amfiteatru jest zarezerwowana — wstęp możliwy dzięki jednorazowej przepustce lub rocznemu członkostwu.

Poziom artystyczny jest naprawdę wysoki — pełne programy orkiestrowe z gościnnymi solistami, a nie muzyka w tle. Jeśli nastawiasz się na luźną atmosferę i usiądziesz obok stałego bywalca, który zna każdą część wykonywanego utworu, nie zdziw się. Publiczność to mieszanka wiernych fanów z krzesłami i winem, pierwszorazowych gości siedzących na trawie z jedzeniem na wynos i chicagowskich rodzin z małymi dziećmi, które zasypiają przed przerwą. Wszystko to współistnieje bez widocznych napięć.

Poza Festivalem pawilon gości też płatne koncerty różnych gatunków oraz imprezy związane z festiwalami takimi jak Chicago Jazz Festival czy Chicago Blues Festival — oba odbywają się w Grant Park i historycznie korzystały z pawilonu jako głównej sceny. Sprawdź aktualny repertuar w kalendarzu Departamentu Spraw Kulturalnych miasta Chicago.

Jak dojechać i informacje praktyczne

Pawilon znajduje się w Millennium Park, na północnym krańcu Grant Park, w dzielnicy The Loop. Stacja CTA Washington/Wabash obsługuje linie Brown, Green, Orange, Pink i Purple i wystawia cię bezpośrednio na Randolph Street — dwie minuty pieszo od północnego wejścia do parku. Liczne linie autobusowe kursują wzdłuż Michigan Avenue i State Street. Jeśli jedziesz samochodem, parkingi Millennium Garages pod parkiem są dostępne od Columbus Drive, choć koszty parkowania podczas imprez mogą być wysokie.

Okolica The Loop wokół parku jest przyjemna na spacery i gęsto wypełniona innymi wartymi uwagi miejscami. Art Institute of Chicago leży bezpośrednio na południe wzdłuż Michigan Avenue, a Chicago Riverwalk jest dziesięć minut spacerem na północ. Jeśli planujesz cały dzień w okolicy, zajrzyj do naszego przewodnika po architekturze Chicago — pomoże ci zrozumieć, co widzisz, poruszając się po tej okolicy.

Fotografowanie w pawilonie jest nieskomplikowane. Stalowe panele wyglądają najlepiej w bezpośrednim słońcu, gdy refleksy są najbardziej dynamiczne. Szerokokątne ujęcia z poziomu ziemi, skierowane w górę na stalowy diadem, dają najbardziej dramatyczne kompozycje. Przy fotografowaniu sceny podczas spektakli obowiązują ogólne zasady fotografii w słabym świetle — sprawdź przed wizytą politykę danego wydarzenia dotyczącą używania lampy błyskowej i profesjonalnego sprzętu fotograficznego.

Czy warto tu zajrzeć, gdy nie ma koncertu?

Tak — z realistycznymi oczekiwaniami. Pawilon jako czysto architektoniczny obiekt jest wart 20–30 minut nawet w spokojne popołudnie bez żadnych wydarzeń. Skala stalowego diademem robi naprawdę wrażenie na żywo — zdjęcia nie oddają siły, z jaką wstęgi zdają się wysuwać do przodu nad głową. Zejście w dół przez rzędy amfiteatru, a potem wyjście na trawnik daje dobry ogląd przestrzennego myślenia Gehry'ego.

Mimo wszystko pawilon bez spektaklu jest raczej tłem niż celem samym w sobie. Nie ma tu sal wystawowych, ekspozycji ani żadnego programu funkcjonującego niezależnie od zaplanowanych wydarzeń. Odwiedzający, którzy spędzą tu jedyne wolne chicagowskie popołudnie bez koncertu, uznają to za satysfakcjonujący krótki przystanek — ale nie powinni planować całego dnia wokół samego pawilonu. Sprawdza się najlepiej jako część szerszej wizyty w Millennium Park lub jako cel wieczornego wyjścia na koncert.

Dla podróżnych, którzy chcą zmieścić jak najwięcej w krótkim czasie, nasz jednodniowy plan zwiedzania Chicago podpowiada, jak sprawnie połączyć wizytę w pawilonie z innymi atrakcjami w okolicy The Loop.