ศูนย์ศิลปะโปสเตอร์โฆษณาชวนเชื่อเซี่ยงไฮ้: หน้าต่างสู่อดีตภาพลักษณ์จีน

ที่นี่คืออะไรจริง ๆ

ศูนย์ศิลปะโปสเตอร์โฆษณาชวนเชื่อเซี่ยงไฮ้เป็นพิพิธภัณฑ์ส่วนตัวที่รวบรวมโปสเตอร์การเมืองจีนตั้งแต่ราวยุค 1940s ถึงปลาย 1970s ไม่ใช่สถาบันของรัฐ ทุกชิ้นเป็นของหยาง เป่ยหมิง นักสะสมที่ทุ่มเวลากว่าหลายสิบปีตามเก็บโปสเตอร์ที่บ้านส่วนใหญ่ในจีนทิ้งหลังปฏิวัติวัฒนธรรมจบลง ชื่อจีนอย่างเป็นทางการ 上海杨培明宣传画收藏艺术馆 ก็คือการให้เกียรติเขาในฐานะผู้ดูแลมรดกชุดนี้

โปสเตอร์ที่จัดแสดงครอบคลุมยุคก่อตั้งสาธารณรัฐ ประชาชนจีน ยุคก้าวกระโดดครั้งใหญ่ ปฏิวัติวัฒนธรรม ไปจนถึงหลังยุคเหมา จุดเด่นที่ทำให้คอลเลกชันเหล่านี้น่าทึ่งไม่ใช่แค่เนื้อหาเชิงการเมืองแต่คือดีไซน์โปสเตอร์ แต่ละภาพสร้างโดยศิลปินมืออาชีพภายใต้กรอบอุดมการณ์อย่างเคร่งครัด ผลงานจึงเต็มไปด้วยสีหลักสดใส มุมภาพแบบวีรบุรุษ บุคลิกตัวละครแข็งแรงด้วยผสมผสานระหว่างสัจนิยมโซเวียตกับภาพวาดจีนแบบดั้งเดิม

การเดินทางและการหาอาคาร

จะมาที่นี่ได้ ต้องพยายามนิดหน่อย พิพิธภัณฑ์ตั้งอยู่ในคอมเพล็กซ์ Huamin Han Zhen International ที่ 726 ถนนเหยียนอานตะวันตก อาคารสำนักงานเชิงพาณิชย์ที่ไม่มีป้ายบอกถึงพิพิธภัณฑ์บนชั้น 7 เดินจากสถานี Jiangsu Road (สาย 2 และ 11) เลียบถนนเหยียนอานตะวันตกไปทางตะวันออก ประมาณ 9 นาที เข้า East Tower ขึ้นลิฟต์ไปชั้น 7 แล้วเดินตามป้ายห้อง K

ถ้าใช้แอปรถรับจ้างอย่าง Didi แนะนำให้ค้นหาชื่อจีน 上海杨培明宣传画收藏艺术馆 เพราะชื่อภาษาอังกฤษมักพาไปผิดตึก ย่านนี้ของฉางหนิงอยู่ระหว่างโซนคึกคักเชิงพาณิชย์ ถนน Huaihai กับถนนที่พักอาศัยเงียบๆ ทางฝั่งตะวันตก ไม่ใช่โซนนักท่องเที่ยว จึงทำให้ที่นี่รู้สึกพิเศษและแตกต่างจากเส้นทางสุดฮิต

โปสเตอร์ที่จัดแสดงมีแบบไหนบ้าง

โปสเตอร์ต่างๆ ถูกจัดในห้องที่ให้ความรู้สึกเหมือนคลังข้อมูลจริงจังมากกว่าหอศิลป์หรู แสงควบคุมดี ระยะห่างโปสเตอร์กว้าง มีป้ายภาษาอังกฤษและจีน ไม่ใช่ที่ที่เน้นปริมาณมากมาย แต่แต่ละโซนจะถูกจัดกลุ่มตามธีมหรือฟังก์ชันของโฆษณาชวนเชื่อในแต่ละยุค

งานยุคปลาย 1940s และ 1950s เราจะเห็นความหวังของการรวมชาติเบ่งบาน คนงานและชาวนาเดินก้าวไปข้างหน้า โรงงานปล่องควันขาวดูโรแมนติก พอผ่านไปถึงยุคปฏิวัติวัฒนธรรม (1960s-ต้น 70s) ภาพจะเข้มข้นขึ้น เหมาเจ๋อตุงโผล่บ่อยในแสงทองสดใส เรดการ์ดเดินตะลุยกลางทุ่งคำขวัญกลายเป็นส่วนหนึ่งของภาพ เข้มข้นทั้งโทนสีและลายเส้น

ยุคหลัง ๆ ราวปลาย 1970s โปสเตอร์เริ่มเปลี่ยนบรรยากาศ : เด็กๆ กลับมาเปิดตำรา นักวิทยาศาสตร์ยืนคู่ชาวนา แนวคิดต่อสู้ชนชั้นอ่อนลง กลายเป็นโทนพัฒนา ผลึกประวัติศาสตร์สามยุคนี้สัมผัสได้โดยไม่ต้องรู้การเมืองจีนลึกก็ยังอินได้ ป้ายภาษาอังกฤษช่วยเติมบริบท

ช่วงเวลาไหนไปแล้วแต่ละบรรยากาศแตกต่างกัน

พิพิธภัณฑ์เปิด 10:00 และคนน้อยสุดคือตอนเช้าวันธรรมดา คนในตึกทำงานเป็นหลัก ไม่ค่อยสนใจหอศิลป์เล็ก ๆ นี้ มาอังคารหรือพุธ 10:00-11:30 จะได้บรรยากาศแทบเป็นส่วนตัว ห้องเงียบ จนได้ยินเสียงแอร์อ่อน ๆ ยืนดูโปสเตอร์ใหญ่ ๆ นานแค่ไหนก็ไม่มีใครเบียด

เสาร์-อาทิตย์ บ่าย คนจะเยอะขึ้น มีทั้งชาวต่างชาติ คนจีนที่สนใจประวัติศาสตร์ บางทีก็มีกรุ๊ปนักเรียน แต่ต่อให้คึกคักแค่ไหนก็ไม่แออัดเหมือนพิพิธภัณฑ์ใหญ่ช่วงวันหยุด สุดท้ายเข้ารอบ 16:30 ปิด 17:00 ถ้ามาวันที่แดดดีช่วงบ่ายแก่ ๆ แสงธรรมชาติเข้าทางหน้าต่างฝั่งตะวันออก ทำให้โทนสีห้องเปลี่ยนไป บางคนบอกว่านี่ช่วยให้มองสีโปสเตอร์ต่างออก

การถ่ายรูป & ร้านของที่ระลึก

โดยทั่วไปถ่ายภาพงานจัดแสดงได้ (เพื่อใช้ส่วนตัว) แต่ควรถามเจ้าหน้าที่ก่อน โปสเตอร์แต่ละใบเหมาะกับการถ่ายภาพใกล้ ๆ เทคนิคพิมพ์ยุคก่อน (ส่วนใหญ่เป็นลิโทกราฟีหรือพิมพ์ซิลค์สกรีน) จะเห็นรายละเอียด เช่น รอยเยื้อง สีแต่ละชั้น เนื้อกระดาษ หากถ่ายแบบเอียงเล็กน้อย กล้องมือถือธรรมดาก็เก็บภาพได้เงินดี แต่ถ้ากล้องถ่ายแสงน้อยดี ผลลัพธ์จะชัดสุด

ร้านขายของที่ระลึกมีทั้งโปสเตอร์รีโปรดักชัน โปสต์การ์ด หนังสือ พิมพ์ลงกระดาษหนาใกล้เคียงของจริง หลายคนบอกว่านี่เป็นร้านของที่ระลึกที่ใส่ใจสุดในเซี่ยงไฮ้ คัดเนื้อหาน้อยแต่คุณภาพดี ราคาก็สมเหตุสมผล ไม่ชาร์จโหดเหมือนจุดท่องเที่ยวอื่น ชุดโปสต์การ์ดจากที่นี่เป็นของฝากจากเซี่ยงไฮ้ที่ยูนิกจริง

บริบททางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม

โปสเตอร์โฆษณาชวนเชื่อในจีนคือสื่อสารมวลชนหลัก ในยุคทีวีมีน้อย คนอ่านหนังสือยังไม่ทั่วถึง โปสเตอร์เหล่านี้ถูกพิมพ์จำนวนมาก แจกตามหน่วยงาน โรงเรียนที่สาธารณะ มีหน้าที่สื่อเรื่องการเมืองของพรรคผ่านภาพ เข้าใจง่ายและเร้าอารมณ์โดยไม่ต้องอ่านข้อความมาก ศิลปินที่ทำจบจากสถาบันศิลปะดี ๆ แต่ถูกกำหนดเนื้อหาตามนโยบายรัฐ จุดนี้จึงทำให้งานแต่ละชิ้นน่าสนใจเมื่อดูทั้งในแง่ศิลปะและประวัติศาสตร์ ถ้าอยากเห็นมุมมองจากสถาบันวัฒนธรรมอื่น ลองดูที่ พิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์เซี่ยงไฮ้ ใต้หอไข่มุก ที่จะให้ภาพเปรียบเทียบชีวิตเมืองศตวรรษที่ 20

การมีคอลเลกชันนี้ในเซี่ยงไฮ้ก็มีความหมาย เซี่ยงไฮ้ยุคเหมามีทั้งบทบาทสำคัญในปฏิวัติวัฒนธรรม และเคยเป็นเมืองท่าคอสโมโพลิทันก่อน 1949 ด้วยเชื่อมโยงโลกภายนอก การที่นักสะสมเปิดให้ชมแบบนี้ แทนที่จะอวยอดีตหรือด่าทิ้งไป ถือเป็นจุดที่ที่นี่แตกต่างสายอื่น ๆ ใครชอบสำรวจวัฒนธรรมใหม่ ๆ ไม่จำเจในเซี่ยงไฮ้ แนะนำแวะ M50 Creative Park และ Power Station of Art จะเห็นแง่มุมศิลปะร่วมสมัยกับอดีตของเมืองในอีกรูปแบบ

รายละเอียดปลีกย่อยและการเข้าถึง

ค่าตั๋วเข้าโดยประมาณ 25 หยวน โปรดตรวจสอบอีกครั้ง เพราะเปลี่ยนแปลงบ่อย วันจันทร์ปิด ทำการอังคาร-อาทิตย์ 10:00–17:00 (เข้ารอบสุดท้าย 16:30) เวลานี้อาจเปลี่ยน ควรโทรเช็กหรือดูเว็บก่อน โดยเฉพาะช่วงวันหยุดเทศกาล

ขึ้น elevator ที่ East Tower ไปชั้น 7 (ผู้ใช้วีลแชร์สามารถเข้าถึงได้ในแนวตั้ง) แต่เลเอาต์ภายในไม่ได้มีข้อมูลอัปเดตตามมาตรฐานความสามารถเข้าถึง แนะนำให้ใครมีข้อจำกัดติดต่อพิพิธภัณฑ์โดยตรงก่อน วันไหนที่ล็อบบี้ตึกขอตรวจสอบ อาจต้องลงชื่อหรือแจ้งจุดประสงค์ พร้อมชื่อพิพิธภัณฑ์ภาษาจีนไว้จะช่วย

ใครที่อาจไม่ชอบที่นี่

คนที่ชอบพิพิธภัณฑ์ใหญ่ ๆ หรือเน้นให้ประสบการณ์อินเทอร์แอกทีฟจะรู้สึกว่าที่นี่เล็กมาก เพราะเป็นคอลเลกชันเดี่ยวในห้องสำนักงานธรรมดา ไม่ใช่พิพิธภัณฑ์หรู ใครคาดหวังใบแปลภาษาอังกฤษครบทุกใบ คู่มือเสียง หรือระบบ interactive อาจผิดหวัง เด็กอายุต่ำกว่า 10 ขวบก็ไม่มีอะไรให้เล่น ถ้าอยากชมวิวเมืองโตสุดตา หรือหาสถานที่คึกคัก แนะนำตรงไปที่ชั้นชมวิว Shanghai Tower หรือตรงไปเดินเล่นริม Bund promenade ดีกว่า