Humboldt Forum เบอร์ลิน: พระราชวังจำลองที่ทั้งคนรักและคนค้าน

Humboldt Forum จริง ๆ แล้วคืออะไร

Humboldt Forum คือศูนย์วัฒนธรรมที่กินพื้นที่ราว 30,000 ตร.ม. ในพระราชวังเบอร์ลินจำลองที่โดนรื้อถอนสมัยเยอรมนีตะวันออกในปี 1950 กว่าจะสร้างใหม่ใช้เวลาหลายสิบปี พร้อมดีเบตทางการเมืองยาวนาน เปิดออนไลน์ปลายปี 2020 และเปิดจริงให้บุคคลทั่วไปเดือนกรกฎาคม 2021 ชื่ออาคารตั้งตามนามสกุลพี่น้องฮุมโบลดท์: อเล็กซานเดอร์ นักธรรมชาติวิทยา และวิลเฮล์ม นักภาษาศาสตร์และนักปฏิรูปการศึกษา คู่ขวัญยุคเรืองปัญญาเยอรมัน

ข้างในพื้นที่ส่วนใหญ่ใช้ร่วมกันหลายสถาบัน ได้แก่ พิพิธภัณฑ์ชาติพันธุ์และพิพิธภัณฑ์ศิลปะเอเชีย (สองแห่งนี้ย้ายมาจาก Dahlem) นิทรรศการประวัติศาสตร์เบอร์ลินโดยตรง และมหาวิทยาลัย Humboldt รวม ๆ กันออกมาแล้วจะเหมือนศูนย์นิทรรศการมากกว่าพิพิธภัณฑ์เดี่ยว ๆ มีทั้งพื้นที่สาธารณะ ห้องสมุด ร้านกาแฟ ฮอลล์จัดกิจกรรม ตกแต่งภายนอกด้วยหินบาโรกฝีมือจัดเต็มสามด้าน

ตัวฟอรั่มตั้งอยู่กลางย่าน Mitte ตรงข้ามแม่น้ำ Spree จาก มหาวิหารเบอร์ลิน เดินเท้าสบาย ๆ ถึงจุดอื่นบน เกาะพิพิธภัณฑ์ จุดแข็งสำคัญสุด ๆ อยู่ตรงที่นี่เป็นศูนย์กลางทั้งทางกายภาพและเชิงสัญลักษณ์ของเบอร์ลินเก่า แต่ก็เป็นจุดที่ยังมีดราม่าโต้แย้งกันอยู่

สถาปัตยกรรมย้อนยุคที่ควรทำความเข้าใจ

เปลือกนอกด้านเหนือ ใต้ ตะวันตก จำลองพระราชวังหลวงสมัยก่อนแทบเป๊ะ ทั้งประดับหินทราย โดม และประตูตามแบบศตวรรษที่ 18 ตรงกันข้าม ด้านทิศตะวันออกเป็นคอนเซ็ปต์ร่วมสมัย ผนังเรียบล้ำสมัยด้วยทองแดงและกระจกจากฝีมือสถาปนิกอิตาลี Franco Stella ทำให้อาคารดูทั้งคล้ายของเก่าและชัดเจนว่าเป็นของใหม่ ไม่ใช่ของปลอมย้อนยุค

ทำแบบนี้เพราะประวัติศาสตร์ตัวอาคารมันไม่สวยหรู พระราชวังเดิมโดนถล่มช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง จากนั้นรัฐบาลเยอรมนีตะวันออกสั่งรื้อถอนเพราะเป็นสัญลักษณ์จักรวรรดิปรัสเซีย อาคารที่มาทีหลัง (Palast der Republik ซึ่งเคยเป็นรัฐสภา) ก็ถูกทุบทิ้งปี 2006 เพื่อเว้นที่ให้ฮุมโบลดต์ฟอรั่ม เวลามองแต่ละชั้นของประวัติศาสตร์การสร้าง-รื้อถอนเหล่านี้ คุณจะเห็นแต่ละยุคทางการเมืองเยอรมันสะท้อนออกมาหมด ตัวอาคารนี้ซึมซับเรื่องราวเหล่านั้นอย่างเต็มที่

พอมองจากถนน โดมจะโดดเด่นที่สุดโดยเฉพาะถ้ามาจากถนน Unter den Linden ช่วงเช้า ๆ แสงจะทำให้ผิวอาคารดูเป็นน้ำผึ้งอ่อน ๆ กลางวันผนังจะขาวขึ้นอีก คนที่มองหาอาคารพระราชวังแบบสมบูรณ์อาจเห็นความต่างของหินดั้งเดิมกับหินใหม่อยู่บ้าง แต่ไม่ว่ามองมุมไหนอาคารก็น่าเกรงขาม

ข้างในเจออะไรบ้าง: นิทรรศการเด็ด ๆ

สองส่วนที่ใหญ่สุดคือพิพิธภัณฑ์ชาติพันธุ์และพิพิธภัณฑ์ศิลปะเอเชีย กินพื้นที่สองชั้นใหญ่เลย ของจัดแสดงระดับโลก ทั้งจากแอฟริกา อเมริกา โอเชียเนีย และเอเชียทุกภูมิภาค สะสมมากว่าร้อยปี มีเยอะจนถ้ามีเวลาไม่เต็มวัน แนะนำให้เลือกกลุ่มของหรือหัวข้อที่สนใจเดินชมเฉพาะจะคุ้มกว่า

ดีเบตเรื่องแหล่งที่มาของของสะสมคือเรื่องจริงที่ข้ามไม่ได้ หลายชิ้นในพิพิธภัณฑ์ได้มาตั้งแต่ยุคอาณานิคม และประเด็นการส่งของกลับประเทศเจ้าของก็เป็นที่พูดถึงในงานของพิพิธภัณฑ์นี้เอง เช่น กลุ่ม Benin Bronzes ที่นี่ก็เป็นศูนย์กลางเจรจากับไนจีเรีย Humboldt Forum พยายามนำเสนอประเด็นนี้โปร่งใสทั้งผ่านฉลากแสดงของและกิจกรรม แต่ฝั่งนักวิจารณ์ก็ว่ายังคืนของช้าอยู่ดี ใครตั้งใจอ่านป้ายพวกนี้จะเข้าใจบทบาทพิพิธภัณฑ์ยุคใหม่มากขึ้น

Berlin Exhibition ชั้นล่างเหมาะกับผู้มาเยือนทั่วไปกว่า เล่าประวัติศาสตร์เมืองตั้งแต่ยุคก่อตั้งถึงปัจจุบัน มีนิทรรศการกำแพง แบ่งประเทศ และรวมชาติที่เสริมสิ่งที่ไปเห็นด้านนอกที่

Berlin Exhibition ชั้นล่างเหมาะกับผู้มาเยือนทั่วไปกว่า เล่าประวัติศาสตร์เมืองตั้งแต่ยุคก่อตั้งถึงปัจจุบัน มีนิทรรศการกำแพง แบ่งประเทศ และรวมชาติที่เสริมสิ่งที่ไปเห็นด้านนอกที่ อนุสรณ์กำแพงเบอร์ลิน หรือที่ พิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์เยอรมัน เดินไปนิดเดียวบนถนน Unter den Linden

อยู่ช่วงไหนของวัน ประสบการณ์ต่างกันอย่างไร

สายวันหยุดเสาร์-อาทิตย์คนจะเยอะสุด บริเวณโถงกลางและล็อบบี้ชั้นล่างนี่แน่นเป็นพิเศษ กลุ่มทัวร์มักรวมตัวแถวนี้ เสียงก็จะดังกว่าปกติ ถ้าใครอยากเดินชมแบบสงบๆ ควรมา 10:30 ตอนเปิด บรรยากาศจะยังเงียบ ๆ ประมาณ 60-90 นาทีก่อนคนเยอะ

คืนวันศุกร์และเสาร์ถ้ามีอีเวนต์พิเศษ (เริ่มราวๆ 19:00) จะได้อารมณ์อีกแบบ คนเริ่มซา แสงในฟอรั่มเปลี่ยนเป็นโทนอุ่น โซนชาติพันธุ์เองก็ดูแตกต่าง บางคืนอาจมีกิจกรรมดนตรีสดในโถงสาธารณะ คุ้มมากถ้าลองดูตารางกิจกรรมล่วงหน้าก่อนวันศุกร์

ภายนอกก็ควรมาดู ไม่ต้องกะว่าจะชมพิพิธภัณฑ์อย่างเดียว ลานหน้าประตูด้านใต้ติดแม่น้ำ Spree วิวเข้าหามหาวิหารตรง ๆ เหมาะนั่งพักสายตากลางเมือง ช่วงเช้าก่อนเปิดอาคารจตุรัสนี้แทบไม่มีใครอยู่และเงาสะท้อนโดมในน้ำก็ชัด

การเดินทางและข้อมูลพื้นฐานที่ควรรู้

ขนส่งสาธารณะที่สะดวกสุดคือ U5 ลงสถานี Museumsinsel ที่เพิ่งสร้างใหม่มารองรับโซนนี้ จาก Alexanderplatz สองสถานีเอง ใช้เวลาราว 3–4 นาที สถานี U2 Hausvogteiplatz ก็เดินมาไม่ไกล และมีรถราง รถบัส รับส่งโซนมหาวิหารกับพระราชวังตลอด ขี่จักรยานมาก็เพลิน เพราะเส้นทางเลียบ Spree ทั้งฝั่งราบเรียบและวิวดี

ตัวอาคารออกแบบให้เข้าถึงได้ทุกคน มีลิฟต์ทั้งหลัง และเว็บไซต์ก็ลงรายละเอียดสิ่งอำนวยความสะดวกไว้ครบ ไม่ว่าจะเป็นผู้พิการหรือมีข้อจำกัดด้านประสาทสัมผัส ถ้าแพลนเที่ยว Museum Island หลายจุด Humboldt Forum นับรวมใน เส้นทางเยี่ยมชมเกาะพิพิธภัณฑ์ ด้วย แต่ต้องเข้าชมแยก ไม่ครอบคลุมในบัตรวัน Museum Island

มีห้องฝากของและโค้ท ใช้ฝากกระเป๋าถ้าวางแผนเที่ยวหลายชั่วโมง ร้านกาแฟชั้นล่างกับระเบียงชั้นบน (ถ้าเปิด) เป็นมุมพักเท้าที่โอเค แม้จะไม่ได้ราคาคุ้มกว่าร้านละแวกนั้น

ที่นี่เหมาะกับใคร หรือใครควรคิดให้ดีก่อนมา

Humboldt Forum เหมาะกับคนที่มีจุดสนใจเฉพาะ ไม่ว่าจะเป็นวัฒนธรรมโลก ประวัติศาสตร์สถาปัตยกรรม หรือประเด็นพิพิธภัณฑ์และของสะสมยุคอาณานิคม ถ้ามีเวลาอยู่เบอร์ลินมากกว่าสองวันและอยากรู้จักเมืองนี้ลึกกว่าประวัติศาสตร์ยุคใหม่ ที่นี่ควรค่าแก่การแวะ

คนที่เวลาเที่ยวสั้นและต้องเลือกระหว่างที่นี่กับ Pergamon, Neues Museum หรือ พิพิธภัณฑ์ชาวยิวเบอร์ลิน ควรคิดดี ๆ ว่าต้องการประสบการณ์แบบไหน เพราะที่นี่ใหญ่ औरออกแนวกระจาย ไม่เหมือนพิพิธภัณฑ์อื่นที่เนื้อเรื่องชัดๆ มาครั้งแรกในเบอร์ลินและเวลาจำกัดอาจรู้สึกไม่อิ่มใจเท่าเพื่อนบ้าน

ครอบครัวที่มีเด็กมีจุดน่าสนใจให้เด็กร่วมสนุก โดยเฉพาะโซนชาติพันธุ์ที่ของจัดแสดงสะดุดตา แต่ไม่มีโซนเด็กโดยเฉพาะแบบมิวเซียมทั่วไป ตัวอาคารกว้างมาก มีลานและชั้นให้เดินสำรวจ เด็กๆ จะเพลินยาวกว่าพิพิธภัณฑ์ที่เป็นห้องกล่องขาวธรรมดา