วัดสุวรรณคูหา: สัมผัสวัดถ้ำศักดิ์สิทธิ์แห่งพังงา

วัดสุวรรณคูหาคืออะไรกันแน่

วัดสุวรรณคูหา หรือที่รู้จักกันในชื่อ วัดถ้ำสุวรรณคูหา เป็นวัดพุทธที่ยังคงใช้งานอยู่จริง ตั้งอยู่ทั้งภายในและรอบๆ ถ้ำหินปูนธรรมชาติในจังหวัดพังงา ที่นี่ไม่ใช่ถ้ำโชว์ที่แต่งเติมพระพุทธรูปเพื่อดึงดูดนักท่องเที่ยว แต่มีพระสงฆ์จำพรรษา จุดธูปเทียนทุกวัน และชาวบ้านแวะมาทำบุญทุกสัปดาห์ ความแตกต่างตรงนี้สำคัญมาก เพราะมันเปลี่ยนบรรยากาศและความรู้สึกของการมาเยือนไปอย่างสิ้นเชิง

ถ้ำหลักหรือ ถ้ำใหญ่ มีความยาวประมาณ 40 เมตรและสูงสุดถึง 20 เมตร นับว่ากว้างใหญ่ระดับมหาวิหารอาสนวิหารยุโรปเลยทีเดียว เพดานถ้ำโค้งสูงขึ้นไปในความมืด หินย้อยห้อยระย้าเป็นกลุ่มๆ และแสงธรรมชาติสาดเข้ามาจากปากถ้ำกว้างด้านหน้า จุดเด่นที่สุดคือพระพุทธไสยาสน์ปิดทองขนาด 15 เมตรที่ประดิษฐานอยู่กลางพื้นถ้ำ พระพักตร์สงบเป็นสมาธิ รอบๆ บนหิ้งและซอกหินเต็มไปด้วยพระพุทธรูปเล็กน้อย รูปเคารพปิดทอง และของถวายต่างๆ

ประวัติความเป็นมาและความสำคัญทางราชวงศ์

วัดแห่งนี้ก่อตั้งมาแล้วราว 150 ปี โดยตระกูลณ ตะกั่วทุ่ง ซึ่งเป็นตระกูลที่มีชื่อเสียงในพังงา สิ่งที่ทำให้วัดสุวรรณคูหายกระดับจากศาลาท้องถิ่นสู่สถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์คือการเสด็จประพาสของรัชกาลที่ 5 พระมหากษัตริย์ผู้ปฏิรูปสยามในช่วงปี พ.ศ. 2411–2453 ภายในถ้ำมีจารึกหินบันทึกการเสด็จครั้งนั้น และราชวงศ์ไทยในรุ่นต่อๆ มาก็ยังคงให้การอุปถัมภ์วัดแห่งนี้สืบมา จารึกที่เลือนรางไปบ้างแล้วเหล่านั้นเป็นหลักฐานชั้นต้นที่เพิ่มน้ำหนักทางประวัติศาสตร์ให้แก่สถานที่ซึ่งอาจดูเป็นแค่งานศาสนาเพียงอย่างเดียว

คุณลักษณะทางธรรมชาติของถ้ำทำให้ที่นี่เป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์มาก่อนที่จะมีการสร้างวัดอย่างเป็นทางการ ถ้ำหินปูนแบบนี้ถูกใช้เป็นที่พักพิง สถานที่ปฏิบัติธรรม และที่สักการบูชามาหลายศตวรรษทั่วเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เสียงสะท้อนภายในถ้ำ ความเปลี่ยนผ่านอย่างน่าทึ่งจากแสงจ้าเขตร้อนสู่ความเย็นสลัว และความรู้สึกถูกโอบล้อม ล้วนสร้างบรรยากาศที่รู้สึกได้ถึงความพิเศษไม่ว่าจะนับถือศาสนาอะไรก็ตาม

บรรยากาศการเที่ยวชม: เวลาที่ดีที่สุดและช่วงที่คนมาก

ถ้ามาช่วง 8:00–10:00 น. มีโอกาสสูงที่จะได้สัมผัสวัดในความเงียบสงบแทบสมบูรณ์แบบ อากาศในถ้ำชื้นและเย็นสบายแม้ข้างนอกจะร้อนแล้ว กลิ่นเฉพาะตัวผสมระหว่างควันธูป หินปูนเปียก และความหอมอ่อนๆ ของเครื่องบูชาสดอย่างมาลัยมะลิหรือดอกบัวตูมที่วางอยู่หน้าพระพุทธรูป บางครั้งมีพระสงฆ์สวดมนต์อยู่ด้วย เสียงสะท้อนในถ้ำทำให้เสียงสวดรู้สึกราวกับมีน้ำหนักทางกาย

พอสายขึ้นมาหน่อย คณะทัวร์ก็เริ่มทยอยมา มักเป็นส่วนหนึ่งของทริปวันเดียวที่รวมการเที่ยวชมอ่าวพังงาด้วย ถ้ำกว้างพอที่จะไม่รู้สึกอึดอัด แต่บรรยากาศเงียบสงบในช่วงเช้าก็จะเจือจางลง การถ่ายภาพยุ่งยากขึ้น และเสียงพูดคุยแข่งกับเสียงรอบข้าง ถ้าจะรวมที่นี่กับทัวร์อ่าวพังงา ลองจัดให้แวะวัดถ้ำก่อนในขณะที่ยังเงียบอยู่

ช่วงบ่ายเงียบขึ้นอีกครั้ง และแสงที่ลาดเอียงผ่านปากถ้ำสร้างเงาดราม่าบนพระพักตร์และจีวรพระได้สวยมาก วัดปิดเวลา 17:00 น. สำหรับแผนการเที่ยวรอบนี้ทั้งวัน ดูได้ที่ คู่มือทัวร์อ่าวพังงา.

เรื่องลิง: ความเป็นจริงที่ต้องรู้

ลิงแสมอาศัยอยู่บริเวณเนินเขาด้านนอกทางเข้าถ้ำ และพูดตรงๆ ว่ามันเป็นส่วนหนึ่งของประสบการณ์ที่นี่ไม่ว่าคุณจะอยากหรือเปล่า ลิงพวกนี้คุ้นเคยกับมนุษย์และสบายใจมากที่จะเข้าใกล้รถและผู้เยี่ยมชม บางครั้งมีแผงขายกล้วยและอาหารเพื่อกระตุ้นให้คนปฏิสัมพันธ์กับลิง แต่ควรระวังให้ดี ลิงที่เรียนรู้แล้วว่าจะได้อาหารนั้นคาดเดาไม่ได้ มันข่วน กัด และฉกของจากมือหรือกระเป๋าได้เร็วจนคนที่มาครั้งแรกมักตั้งตัวไม่ทัน

ปิดอาหารให้มิดชิดและเก็บไว้ในกระเป๋าก่อนออกจากรถ ถ้าพกกระเป๋ากล้องที่มีช่องด้านนอก ให้รูดซิปปิดไว้ อย่าสบตากับลิงตัวใดตัวหนึ่งโดยตรงขณะให้อาหารมัน ชมอยู่ในระยะที่เหมาะสมและประสบการณ์จะน่าสนุกมาก ตัวเล็กๆ แสนซน โดยเฉพาะที่เล่นกันบนราวบันไดทางขึ้นถ้ำ แต่อย่าคาดหวังให้ลิงพวกนี้ทำตัวเหมือนสัตว์ในสวนสัตว์ควบคุม

การเดินทางจากภูเก็ต

วัดสุวรรณคูหาตั้งอยู่ในอำเภอตะกั่วทุ่ง จังหวัดพังงา บนแผ่นดินใหญ่ทางเหนือของเกาะภูเก็ต จากภูเก็ตให้ข้ามสะพานสารสินแล้วมุ่งหน้าเหนือตามทางหลวงหมายเลข 4 วัดอยู่ห่างจากตัวเมืองพังงาไปทางใต้ประมาณ 13 กิโลเมตร มีป้ายบอกทางทั้งภาษาไทยและอังกฤษ เวลาขับรถจากใจกลางภูเก็ตอยู่ที่ประมาณ 75–90 นาที ขึ้นอยู่กับการจราจรรอบสะพาน

ไม่มีรถสาธารณะวิ่งตรงถึงปากทางวัด นักท่องเที่ยวอิสระส่วนใหญ่มาโดยสกู๊ตเตอร์เช่า รถยนต์เช่า หรือแท็กซี่ส่วนตัว สถานที่นี้เหมาะมากทั้งในฐานะจุดแวะพักระหว่างทางไปหรือกลับจากตัวเมืองพังงา หรือรวมกับการไปเที่ยว อ่าวพังงา บางครั้งมีทัวร์รวมสถานที่นี้ด้วย แต่ไม่ค่อยบรรจุในแพ็กเกจบ่อยเท่าเกาะเจมส์บอนด์

การแต่งกาย การถ่ายภาพ และข้อควรรู้

เพราะนี่คือวัดพุทธที่ยังใช้งานอยู่จริง มารยาทการแต่งกายมาตรฐานจึงใช้บังคับที่นี่ ต้องคลุมไหล่และเข่าก่อนเข้าไปในบริเวณศาลาภายในถ้ำ บางครั้งมีผ้าถุงและผ้าคลุมไหล่ให้ยืมที่ทางเข้า แต่การแต่งกายมาให้เรียบร้อยตั้งแต่ต้นดีกว่า ถอดรองเท้าก่อนเข้าบริเวณแท่นบูชาที่กำหนดไว้ภายในถ้ำ สังเกตได้จากเสื่อหรือธรณีประตู

โดยทั่วไปถ่ายภาพภายในถ้ำเพื่อใช้ส่วนตัวได้ ความท้าทายเป็นเรื่องเทคนิคล้วนๆ เพราะแสงในถ้ำน้อย และพระพุทธไสยาสน์ปิดทองสะท้อนแสงไม่สม่ำเสมอ กล้องโทรศัพท์ที่มีโหมด Night Mode ดีๆ หรือกล้อง Mirrorless ที่ใช้เลนส์รูรับแสงกว้างจะได้ผลดีกว่ากล้องคอมแพกต์ธรรมดามาก หลีกเลี่ยงการใช้แฟลชตรงๆ กับพระพุทธรูป เป็นเรื่องไม่เหมาะสมและได้ภาพแบนไม่น่าดูอยู่ดี แสงธรรมชาติบริเวณปากถ้ำในช่วงเช้าเป็นช่วงที่เหมาะกับการถ่ายภาพที่สุด

มีถ้ำเล็กรอง (ถ้ำเล็ก) ที่เข้าถึงได้จากบริเวณหลัก มืดกว่าและมีคนมาน้อยกว่า บางส่วนในถ้ำไม่มีแสงไฟ ควรพกไฟฉายขนาดเล็กหรือใช้ไฟฉายโทรศัพท์ถ้าอยากสำรวจนอกเหนือจากถ้ำหลัก พื้นทางเดินขรุขระตลอด และบางจุดมีช่วงเพดานต่ำ ผู้ที่มีข้อจำกัดด้านการเคลื่อนไหวควรสำรวจบันไดทางเข้าก่อนตัดสินใจเดินเข้าไปทั้งหมด

วัดสุวรรณคูหาคุ้มค่าแวะหรือเปล่า?

สำหรับนักท่องเที่ยวที่พักในภูเก็ตและกำลังคิดจะทำทริปวันเดียวไปพังงา วัดแห่งนี้จะเติมน้ำหนักทางวัฒนธรรมให้แผนการเที่ยวที่ไม่งั้นก็มีแต่ล่องเรือและชมหินปูนอยู่ตลอด ถ้ำมีขนาดใหญ่น่าประทับใจจริงๆ พระพุทธไสยาสน์โดดเด่นน่าจดจำ และการผสมบรรยากาศศักดิ์สิทธิ์กับธรรมชาติของถ้ำดิบๆ เป็นสิ่งที่หาไม่ได้ง่ายๆ จากวัดทั่วไป

แต่ถ้าเดินทางกับเด็กเล็กมากที่เดินบนพื้นขรุขระไม่ไหว หรือเวลาจำกัดและต้องเลือกระหว่างที่นี่กับ ทริปเกาะเจมส์บอนด์ อ่าวพังงาน่าจะเป็นประสบการณ์ที่ควรให้ความสำคัญก่อน วัดถ้ำแห่งนี้ให้รางวัลกับคนที่ใช้เวลาอยู่กับมันอย่างเต็มที่ ไม่ใช่แค่วิ่งผ่านไปถ่ายรูป

นักท่องเที่ยวที่เคยไปวัดต่างๆ เช่น วัดฉลอง ในภูเก็ตมาแล้ว จะพบว่าวัดสุวรรณคูหาให้บางอย่างที่แตกต่างออกไปอย่างชัดเจน บริบทของถ้ำหินปูนต่างจากวัดกลางแจ้งโดยสิ้นเชิง และประวัติศาสตร์ราชวงศ์ก็เพิ่มมิติที่วัดท่องเที่ยวทั่วไปหลายแห่งไม่มี