มหาวิหารซานจอร์โจ รากูซาอิบลา: ความงามแห่งบาโรคของซิซิลี

มหาวิหารซานจอร์โจคืออะไร?

มหาวิหารซานจอร์โจ หรือที่คนท้องถิ่นเรียกว่า Duomo di San Giorgio เป็นทั้งศูนย์กลางทางจิตวิญญาณและสายตาของรากูซาอิบลา ย่านเมืองเก่าตอนล่างอันเก่าแก่ของรากูซาในภาคตะวันออกเฉียงใต้ของซิซิลี ตั้งอยู่บน Piazza Duomo บนเนินหินเล็ก ๆ ที่ชื่อ Salita Duomo ด้านหน้าสามชั้นของวิหารนี้เด่นจนดูเหมือนจัตุรัสทั้งหมดยกเว้นเวทีให้มัน

ที่นี่เป็นตัวอย่างสถาปัตยกรรมบาโรคซิซิลีที่โดดเด่นที่สุดหลังแผ่นดินไหวปี 1693 ที่ทำให้เมืองในย่านนี้ราบเป็นหน้ากลองและต้องสร้างใหม่ บ้านเมืองและวัดวาอารามใหม่ ๆ ที่ลุกขึ้นจากซากปรักหักพังเหล่านี้ บ่มเพาะเอกลักษณ์ท้องถิ่นเฉพาะตัว อย่างฟาซาดโค้ง ๆ รายละเอียดแกะสลักสุดอลังการ และขนาดอาคารที่ดูมั่นใจและอลังการ ซานจอร์โจถือว่าคือจุดสูงสุดของประเพณีนี้

รากูซาอิบลาและกลุ่มเมืองบาโรครอบ ๆ อย่าง Noto, Modica และ Scicli ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็น แหล่งมรดกโลก UNESCO เมื่อปี 2002 ในนาม 'กลุ่มเมืองบาโรคปลายยุคแห่งหุบเขาวัล ดิ โนโต' โดยซานจอร์โจนี่แหละคือศูนย์กลางของเขตมรดกนี้

ประวัติและเรื่องราวทางสถาปัตยกรรม

ก่อนปี 1693 ก็เคยมีโบสถ์ซานจอร์โจบนที่นี้ แต่อาคารเดิมถูกแผ่นดินไหวทำลายจนแทบไม่เหลือหน้าตา การออกแบบสร้างใหม่จึงตกเป็นหน้าที่ของ Rosario Gagliardi สถาปนิกชาวซีราคิวส์ผู้ปลุกตำนานบาโรคแห่งวัล ดิ โนโตขึ้นมา เขานี่แหละที่ออกแบบมหาวิหารซานจอร์โจที่โมดิกาด้วย ใครอยากตะลุยเที่ยวเมืองนี้แบบ one day trip จะได้เปรียบเทียบสองแห่งนี้สนุกมาก

Gagliardi ร่างแบบไว้เมื่อปี 1738 และเริ่มสร้างจริงในปีเดียวกัน ฟาซาดหน้าเสร็จพร้อมเปิดใช้งานในปี 1775 หรือใช้เวลานับสิบปีกว่า ๆ ซึ่งถือว่าเป็นมาตรฐานของโครงการใหญ่อย่างนี้ โดมหลังใหญ่เสร็จสมบูรณ์ในศตวรรษที่ 19 สูงจนมองเห็นได้ชัด ๆ จากหุบเขาที่คั่นระหว่างอิบลากับเมืองบน

ผลงานที่ซานจอร์โจของ Gagliardi คือฟาซาดที่เหมือนท่วงทำนอง ด้านล่างมี 5 ช่อง กลาง 3 ช่อง แล้วมงกุฎด้านบนอีก 1 ช่องใหญ่ เสา ซุ้ม ช่องโค้ง สลับซ้อนกันเป็นชั้น ๆ สร้างแสงเงาเปลี่ยนรูปไปตามแดด ช่องประตูทางเข้าก็ประดับหินแกะสลักงดงามโดยไม่เว่อวังจนเกินพอดี ถือว่าเป็นการออกแบบที่กล้าและมั่นใจมากสำหรับยุคนั้น

ประสบการณ์ในแต่ละช่วงเวลา

เช้าที่ Piazza Duomo ค่อนข้างสงบ หน้าจัตุรัสหันไปทางตะวันออกทำให้แดดเช้าส่องตรงฟาซาดพอดี เห็นหินสีเหลืองน้ำผึ้งชัดและเงารายละเอียดแกะสลักคมกริบ เวลานี้ส่วนใหญ่มีแต่ชาวบ้าน นั่งพักบนม้านั่งใต้ต้นปาล์ม หรือเดินผ่านไม่กี่คน รถบรรทุกส่งของก็ค่อย ๆ เคลื่อนที่ไปกลมกลืนกับชีวิตจริง ๆ กลิ่นกาแฟจากร้านริมจัตุรัสลอยมาเบา ๆ

สายถึงเที่ยงจะเริ่มมีกรุ๊ปทัวร์มาเยอะขึ้น ตัวโบสถ์ก็จะปิดช่วงกลางวันราว ๆ เที่ยงถึงบ่าย สำหรับใครที่อยากเข้าไปดูข้างในเป็นหลัก ควรมาให้ทันก่อนเที่ยง ส่วนฟาซาดนอกรับชมได้ตลอด แต่แดดกลางวันจะราบเรียบและคนแน่น เสียงดัง พูดตรง ๆ คือบรรยากาศธรรมดาที่สุดของวัน

บ่ายแก่ ๆ คือช่วงที่ดีที่สุด แดดตกหลังเขาอิบลาแล้วเงาสวย ฟาซาดจะอยู่ในแสงอ่อน ๆ พอดี มองเห็นทรงเรขาคณิตครบถ้วนโดยไม่ถูกแสงจ้ารบกวน ประมาณสี่โมงเย็นภายในมหาวิหารจะเปิดใหม่ อากาศเย็นลง คนเบาบาง จัตุรัสดูผ่อนคลายขึ้นมาก ช่วง 16:00-18:00 คือ golden hour ของที่นี่เลย ควรอยู่ต่อจนท้องฟ้าสีเข้ม เริ่มมีไฟถนนสาดใส่หินจะเห็นเฉดสีอบอุ่นมาก

สำรวจภายในมหาวิหาร

ภายในโบสถ์เป็นผังไม้กางเขนแบบละติน มีทางเดินสามแนวกับห้องสวดด้านข้าง ทรงสูงโปร่งกำลังดีแต่ไม่ได้ใหญ่จนรายละเอียดกลืนหาย โดมตรงกลางคือไฮไลท์สำคัญ ทาสีไว้ตั้งแต่ศตวรรษที่ 18 รับแสงจากบานหน้าต่างรอบ ๆ โดม เติมแสงในวิหารให้ต่างจากความจ้านอกอาคาร ตอนเข้าไปควรรอให้ตาปรับกับความมืดก่อน

ห้องสวดสองข้างมีศิลปะทางศาสนาและแท่นบูชาหินสลัก อยากดูให้ละเอียดต้องใช้เวลาเพราะบางจุดแสงน้อย ที่นั่งสารภาพบาปไม้กับม้านั่งนักร้องประสานเสียงก็ยังคงเป็นของยุคนั้น ที่นี่ให้ความรู้สึกของโบสถ์ที่ยังมีชีวิตจริง ๆ ไม่เหมือนโบราณสถานที่เลิกใช้งานแล้ว

ข้อควรทราบ ภายในบางส่วนอาจปิดในช่วงมีพิธีกรรมทางศาสนา ซานจอร์โจเป็นโบสถ์ประจำเขต ไม่ใช่พิพิธภัณฑ์ วันสำคัญทางศาสนาหรือสัปดาห์ศักดิ์สิทธิ์ เวลาเปิดอาจเปลี่ยนไปจากปกติ ถ้ามาวันอาทิตย์หรือวันสำคัญควรโทรเช็กหรือสอบถามพื้นที่ล่วงหน้า

การเดินทางและวิธีเที่ยวแบบละเอียด

อิบลาคือย่านเมืองเก่าตอนล่างของเทศบาลรากูซา เมืองบน (เรียก Ragusa Superiore) เป็นย่านธุรกิจ ผู้มาเยือนส่วนใหญ่มาถึงเมืองบนก่อนเสมอ ไม่ว่าจะขับรถ นั่งบัสภูมิภาค หรือบินจากสนามบิน Comiso (ห่างออกไป 15 กม.) จากนั้นขึ้นรถบัสท้องถิ่นลงอิบลาหรือลงบันไดเท้าเชื่อมสองระดับ (สูงต่ำต่างกัน 150–200 เมตร เดินทางไกลแต่คุ้ม)

มาถึงอิบลาแล้ว เดินตามถนนหลัก Corso XXV Aprile ตรงเข้าสู่ Piazza Duomo เลย เนิน Salita Duomo จะมีป้ายบอกไว้ชัด เดินมาจากฝั่งสวน Giardino Ibleo ที่ปลายแหลมตะวันออกก็ใช้เวลาราวสิบกว่านาที เมืองเก่ารากูซาอิบลานี้เดินทั่วได้ไม่ยาก และซานจอร์โจแทบจะอยู่ตรงกึ่งกลางทั้งในแผนที่และวิถีชีวิตเมืองเก่า Ragusa Ibla

ทางขึ้น Salita Duomo เป็นเนินขึ้นหินที่ชันพอสมควร ใครที่มีปัญหาเดินหรือใช้รถเข็น อาจลำบาก ยังไม่มีสิ่งอำนวยความสะดวกอย่างลิฟต์หรือทางลาดยืนยันชัด เมื่อขึ้นถึงจัตุรัสข้างบนจะเป็นทางราบ หากต้องการข้อมูลเข้าถึงเฉพาะเพิ่มเติมควรติดต่อวัดโดยตรงก่อนวางแผน

รีวิวตรงไปตรงมา: ที่นี่ควรค่าแก่การมาไหม?

มหาวิหารซานจอร์โจเป็นสถาปัตยกรรมบาโรคที่งดงามสุดในแถบใต้ของอิตาลี ไม่ได้พูดเกินเลย นักประวัติศาสตร์สถาปัตย์เองก็ให้คำนี้ไว้ในหนังสือ และได้ขึ้นทะเบียนยูเนสโกตามสมควร ถ้าสนใจสถาปัตยกรรมศตวรรษที่ 18 ศิลปะทางศาสนา หรือเรื่องราวว่าเมืองนี้ฟื้นจากแผ่นดินไหวยังไง ที่นี่ไม่ควรมองข้าม

แต่สำหรับใครที่คิดว่าข้างในจะอลังการแบบนครศิลป์ใหญ่อิตาลี อาจจะรู้สึกว่าภายในธรรมดา ไม่มีงานศิลป์ใดที่โดดเด่นเป็นพิเศษ จุดเด่นจริง ๆ คือสถาปัตยกรรม และความสัมพันธ์ระหว่างฟาซาดกับจัตุรัส ใครมาถ่ายรูปหน้าแล้วรีบออก ไม่ได้นั่งจัตุรัสหรือเดินตรอกข้างเคียง เท่ากับยังไม่เข้าใจหัวใจของที่นี่ ควรจับคู่วิหารกับการเดินเมืองเก่า Ragusa Ibla แล้วแวะนั่งร้านกาแฟดูชีวิตคนบนจัตุรัสจะเข้าใจว่าทำไมถึงขึ้นชื่อจริง ๆ

ใครมีเวลาเที่ยวซิซิลีน้อย และแพลนไป มหาวิหาร Noto อาจรู้สึกว่าสองวิหารนี้คล้ายกัน ทั้งคู่เป็นบาโรคของซิซิลี ทั้งคู่ตั้งอยู่บนจัตุรัสสำหรับคนเดินเล่น Ragusa Ibla จะดูเป็นเมืองเก่าที่ใช้ชีวิตจริงมากกว่า Noto ที่ดูเนี้ยบเป็นระเบียบ จะชอบแบบไหนก็แล้วแต่รสนิยม

นักท่องเที่ยวสายทะเล กิจกรรมกลางแจ้ง หรือไปแนวภูเขาไฟแถว Etna อาจรู้สึกว่ามีเวลาไม่พอ พื้นที่บาโรคแถบนี้ควรเที่ยวด้วยจังหวะ slow life ถ้ามีเวลาแค่ตะวันตกหรือเหนือของซิซิลี อาจไม่คุ้มค่าเพื่อเดินทางมาระยะทางถนนในซิซิลี แต่ถ้าอยู่แถวนี้แล้ว หรือแวะ Modica ชิมช็อกโกแลต หรือกำลังมุ่งหน้าไปซีราคิวส์ ขอให้บรรจุมหาวิหารแห่งนี้ในแพลนเถอะ