Hampstead Heath: dzikie wzgórze nad Londynem

Czym właściwie jest Hampstead Heath

Hampstead Heath to pradawny wrzosowiec o powierzchni 320 hektarów w północnym Londynie, położony w jednym z najwyższych naturalnych punktów miasta — Parliament Hill wznosi się na około 98 metrów nad poziomem morza. I właśnie o tę wysokość tu chodzi. Stań na Parliament Hill w pogodny poranek, a panorama Londynu rozłoży się przed tobą w sposób, którego żaden tarysowany taras widokowy nie jest w stanie oddać — bo na pierwszym planie jest tylko trawa.

Heath jest zarządzany przez City of London Corporation i objęty statusem miejsca o metropolitalnym znaczeniu dla ochrony przyrody. Fragment terenu Kenwood posiada status Site of Special Scientific Interest (SSSI). To nie jest starannie przystrzyżony park królewski z równymi alejkami i rabatami kwiatowymi. Jest celowo dziki: zarośla kolczastych janowców, starodrzew, otwarte łąki, stawy otoczone trzciną i błotniste ścieżki, na których kalosze naprawdę się przydają.

Heath leży głównie na terenie London Borough of Camden, a Hampstead Heath Extension i Golders Hill Park sięgają już do Barnet. Osoby odwiedzające Heath po raz pierwszy powinny wcześniej poczytać o dzielnicy Hampstead — sama wioska ze swoimi niezależnymi kawiarniami i georgiańskimi uliczkami to idealne miejsce na dalszą część dnia po spacerze.

Widok z Parliament Hill: dlaczego robi wrażenie

Parliament Hill to najpopularniejsze miejsce na Heath — i nie bez powodu. Pochodzenie nazwy jest sporne — jedna z teorii łączy ją ze spiskowcami z Prochowego Spisku, którzy mieli stąd obserwować Londyn w 1605 roku — ale niezależnie od historii, fizyczna rzeczywistość jest prosta: długie, otwarte zbocze pokryte trawą, skierowane na południe, z ławkami na szczycie i niezasłoniętym widokiem na miasto.

Najpiękniej jest tu wczesnym rankiem. Przed 9 w tygodniowe poranki wzgórze należy niemal wyłącznie do właścicieli psów i zagorzałych biegaczy. Panorama — The Shard, Gherkin, kopuła St Paul's, BT Tower, Canary Wharf — jest ostrzejsza w niskim porannym świetle, a w chłodne dni miasto często wyłania się przez cienką warstwę mgły. W południe w letnie weekendy zbocze wypełniają rodziny i piknikujący, a ta szczególna, spokojna atmosfera całkowicie znika.

Jeśli interesują cię panoramy miasta, warto porównać Parliament Hill z innymi punktami widokowymi w Londynie. Punkt widokowy Primrose Hill oferuje równie niezasłoniętą panoramę w innej części północnego Londynu, ale Parliament Hill sprawia wrażenie bardziej surowego i otwartego. Jeśli szukasz krytych tarasów widokowych, przewodnik po najlepszych widokach w Londynie omawia pełen wachlarz możliwości.

Kąpiel w stawach: czego się spodziewać

Kąpieliska na Heath to jeden z osobliwych skarbów Londynu. Są trzy: staw męski, staw damski i staw mieszany. Wszystkie są naturalne, zasilane przez górne biegi rzeki Fleet, i otwarte dla pływaków przez cały rok — choć konkretne godziny i zasady dostępu sezonowego warto sprawdzić u zarządcy przed wizytą, bo się zmieniają. Obowiązuje opłata.

Woda nie jest podgrzewana ani filtrowana jak w miejskim basenie. Jest zielona, pełna roślinności i zimna nawet w sierpniu. Stali bywalcy pływają w styczniu i lutym. Staw damski ma szczególnie silnie zakorzenioną społeczność całorocznych pływaczek i zupełnie własną atmosferę — spokojną, bez pośpiechu, oddzieloną od reszty Heath drzewami i trzciną. Jeśli nigdy wcześniej nie pływałeś na otwartej wodzie w mieście, to jest naprawdę niezwykłe doświadczenie.

Parliament Hill Lido to oddzielny, podgrzewany basen zewnętrzny na terenie Heath, czynny sezonowo. Obowiązuje odrębna opłata. Aktualne ceny i godziny otwarcia warto sprawdzić bezpośrednio u City of London Corporation przed wyjazdem, bo zmieniają się w zależności od pory roku.

Kenwood House i północna granica Heath

Na północnym skraju Heath stoi Kenwood House — neoklasyczna willa z XVIII wieku, przebudowana przez Roberta Adama i zarządzana dziś przez English Heritage. Wstęp do domu, zbiorów i ogrodów jest bezpłatny, choć wystawy czasowe mogą być płatne. W środku mieści się niewielka, ale poważna kolekcja sztuki, w której znajdziesz m.in. autoportret Rembrandta oraz prace Vermeera, Turnera i Reynoldsa.

Ogrody za budynkiem rozciągają się na szerokim formalnym trawniku z widokiem na jezioro, skąd leśne ścieżki prowadzą z powrotem na Heath. Latem na trawniku odbywają się koncerty plenerowe — występy klasyczne i popowe, a publiczność siedzi na trawie powyżej jeziora. To jeden z przyjemniejszych sposobów spędzenia letniego wieczoru w Londynie. Kenwood House świetnie łączy się ze spacerem przez Heath od strony południowej — pieszo zajmuje to około 30–40 minut, zależnie od tempa.

Kawiarnia w Kenwood to pewny wybór na kawę i ciepły lunch, a zadaszony taras sprawdza się nawet w pochmurne dni. W weekendy jest zdecydowanie mniej zatłoczona niż kawiarnie w okolicach Parliament Hill czy Lido.

Lasy, przyroda i praktyczne porady dla spacerowiczów

Na terenie Heath znajduje się łącznie około 25 stawów oraz rozległe połacie pradawnego lasu z dębami, grabami i kasztanowcami jadalnymiMi. Obszar East Heath, między główną drogą a stawami, to miejsce, gdzie krajobraz jest najbardziej dziki: paprocie, janowce i leśne ścieżki ślepo kończące się przy wodzie. Tu właśnie możesz poczuć, że opuściłeś Londyn — nawet jeśli gdzieś w oddali słyszysz syrenę.

Przyroda jest tu obecna w sposób niezwykły jak na miejski park. Przy stawach pojawiają się zimorodki. W ciepłe dni można natknąć się na zaskrońce. Heath zamieszkują dzięcioły i pustułki, a po zmierzchu aktywnych jest kilka gatunków nietoperzy. Szczególnie klimatyczna jest jesień: leśne ścieżki spowijają się mgłą, ściółka jest gruba, a cały teren nabiera zupełnie innego charakteru niż podczas letniego tłoku.

Ścieżki przez otwarty wrzosowiec są na ogół dobrze wydeptane i łatwe do śledzenia. Leśne trakty są nieutwardzone i od października do marca bywają bardzo błotniste. W każdej porze roku — z wyjątkiem suchego lata — mocne obuwie to absolutna konieczność. Tablice z mapami nie są rozmieszczone regularnie w całym parku, więc warto pobrać mapę offline przed przyjazdem.

Aby zobaczyć, jak Heath wypada na tle innych zielonych terenów Londynu, zajrzyj do przewodnika po najlepszych parkach Londynu — to dobry punkt wyjścia do porównania go z Richmond Park, Hyde Parkiem i innymi.

Dojazd i praktyczne informacje

Heath leży w Strefie 2, około 30–45 minut od centrum Londynu komunikacją miejską. Z King's Cross najwygodniej dojechać metrem do stacji Hampstead i przejść pieszo lub koleją Overground do stacji Hampstead Heath, skąd blisko na południową część parku i Parliament Hill. Stacja metra Hampstead (linia Northern) jest kilka minut spacerem od zachodniej strony Heath i wygodna dla osób jadących z centrum lub South Bank.

Stacja metra Golders Green (również linia Northern) daje dostęp do spokojniejszej północnej części parku w pobliżu Extension i Kenwood — to dłuższy spacer od ruchliwszych wejść od południa.

Heath jest zasadniczo otwarty przez cały dzień — na większości jego obszaru nie ma bram ani ogrodzeń. Nie ma też dedykowanego parkingu, a w letnie weekendy zaparkowanie w okolicznych uliczkach jest niemal niemożliwe. Zdecydowanie polecamy dojazd komunikacją miejską.

Dostępność dla osób z ograniczoną mobilnością jest tu ograniczona przez sam teren. Otwarty wrzosowiec i większość leśnych ścieżek jest nierówna, nieutwardzona i pagórkowata. Niektóre trasy wokół Parliament Hill i przy kawiarniach są bardziej przystępne, a zespół City of London może doradzić telefonicznie w sprawie konkretnych potrzeb. Teren posiadłości Kenwood jest łatwiej dostępny niż otwarty Heath.

Kto się tu świetnie poczuje, a kto niekoniecznie

Hampstead Heath jest idealny dla osób, które szukają przestrzeni, ciszy i krajobrazu, który nie wygląda jak scenografia. Świetnie sprawdzi się dla tych, którzy lubią spacerować bez konkretnego celu i czują się swobodnie na nierównym terenie. Dzieci, które lubią otwartą przestrzeń, znajdą tu znacznie więcej do odkrycia niż w większości formalnych parków.

Mniej odpowiedni będzie dla osób z poważnymi ograniczeniami ruchowymi, tych, którzy szukają dopracowanego, eventowego doświadczenia, oraz wszystkich, którzy liczą na czytelne oznakowanie i logiczną sieć ścieżek. Przy mokrej pogodzie spore fragmenty Heath stają się błotniste i nieprzyjemne bez odpowiedniego obuwia. Jeśli jesteś w Londynie na dwa lub trzy dni i skupiasz się na najważniejszych instytucjach kulturalnych, Heath może pochłonąć czas, który warto byłoby przeznaczyć gdzie indziej — choć sam widok z Parliament Hill zajmuje mniej niż godzinę i wart jest miejsca w każdym planie podróży.

Jeśli potrzebujesz pomocy w ułożeniu priorytetów i zdecydowaniu, czy Heath powinien znaleźć się w twoim planie, plan 3 dni w Londynie podpowie, jak rozdzielić ograniczony czas między atrakcje miasta.