เกาะทิริทิริ มาตังกิ: เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเปิดแห่งโอ๊คแลนด์ในอ่าวเฮารากิ

เกาะทิริทิริ มาตังกิคืออะไร?

เขตอนุรักษ์พันธุ์วิทยาทิริทิริ มาตังกิ เป็นเกาะขนาด 220 เฮกตาร์ในอ่าวเฮารากิ อยู่ห่างปลายแหลม Whangaparāoa ทางเหนือของโอ๊คแลนด์ราว 4 กม. ชื่อภาษาเมารีนี้ กรมอนุรักษ์ (DOC) แปลว่า 'มองหาลม' หรือ 'สายลมที่พัดโหม' ซึ่งบอกถึงลักษณะสำคัญของเกาะ: เปิดโล่ง โดนลมพัด และโปร่งสบาย ที่นี่ดูแลโดย DOC เป็นเขตรักษาพันธุ์เปิด ซึ่งหมายถึงนักท่องเที่ยวสามารถเดินชมและเจอสัตว์ป่าหายากได้แบบไม่ต้องไปหาที่ไหนในนิวซีแลนด์

สิ่งที่ทำให้ทิริทิริ มาตังกิพิเศษ ไม่ใช่แค่ว่าสัตว์อะไรอยู่ที่นี่ แต่เป็นเพราะเส้นทางการฟื้นฟูที่ทำให้สิ่งมีชีวิตเหล่านี้กลับมาอีกครั้ง เกาะนี้เป็นหนึ่งในต้นแบบด้านอนุรักษ์ของนิวซีแลนด์ที่ได้รับการพูดถึงมากที่สุด โครงการลักษณะนี้ถูกนำไปใช้ทั่วประเทศและได้รับการอ้างอิงในระดับนานาชาติ สำหรับคนที่สนใจประวัติศาสตร์ธรรมชาติของนิวซีแลนด์ ที่นี่เหมือนกับ Rangitoto Island และทางเครือข่ายเครือข่ายเกาะในอ่าว Hauraki เป็นพื้นที่ที่มีความลึกซึ้งไม่น้อยไปกว่าฉากวิว

เบื้องหลังการฟื้นฟูธรรมชาติบนเกาะ

มีร่องรอยชุมชนเมารีบนทิริทิริ มาตังกิตั้งแต่ศตวรรษที่ 14 และเกาะนี้มีความสำคัญต่อบรรพบุรุษอย่างมาก เมื่อชาวยุโรปตั้งรกรากก็เกิดการถางป่าเพื่อทำฟาร์มจนเหลือป่าไม้น้อยในช่วงกลางศตวรรษที่ 20 ในปี 1864 มีการสร้างประภาคาร และจุดไฟใช้ครั้งแรกในปี 1865 ซึ่งปัจจุบันก็ยังคงอยู่ และเป็นหนึ่งในสัญลักษณ์โดดเด่นของเกาะนี้

การเปลี่ยนแปลงที่แท้จริงเริ่มในปี 1984 เมื่อกรมอนุรักษ์ฯ อาสาสมัครกลุ่ม Supporters of Tiritiri Matangi และคนในชุมชนช่วยกันปลูกพืชพื้นถิ่นกลับคืนมา หลายปีถัดมา มีการกำจัดหนูและสัตว์นักล่าออกจนหมด ทำให้เกาะนี้เหมาะแก่การนำวิหคหายากที่ใกล้สูญพันธุ์กลับมาสู่ธรรมชาติได้อีกครั้ง ผลลัพธ์คือทุกวันนี้คุณจะได้ยินเสียงนกหนาแน่น เกินกว่าที่เมืองโอ๊คแลนด์ฝั่งหลักจะหาได้

ที่นี่ไม่ใช่สวนสัตว์หรือธีมปาร์ค สัตว์ที่นี่ใช้ชีวิตตามธรรมชาติ เส้นทางเดินก็ไม่ปรุงแต่ง อะไรจะเจอ ขึ้นอยู่กับฤดู ช่วงเวลาในวันนั้นๆ และความอดทนเล็กน้อย ความไม่แน่นอนนี่แหละคือเสน่ห์จริงๆ

สัตว์ป่าที่จะพบได้บนเกาะ

เกาะนี้เป็นบ้านของสัตว์ป่าระดับชาติจำนวนมาก อย่างตาคาเฮ่ — นกเดินดินตัวใหญ่ที่เคยถูกเข้าใจว่าสูญพันธุ์ ก่อนจะพบใหม่ในฟยอร์ดแลนด์ปี 1948 — ที่นี่มักจะเดินหากินใกล้ศูนย์บริการนักท่องเที่ยวหรือรอบทางเดินหลัก นกกลุ่มนี้แทบไม่กลัวคน ทำให้เข้าใกล้ได้ง่าย นกตีเอก (saddleback) หรือ 'ตีเอก' มีสีน้ำตาลแดงตรงหลังและเสียงร้องสด ใช้ชีวิตตามกิ่งไม้ เจอได้แทบทุกทริป

นกกีวีพันธุ์เล็กมีอยู่บนเกาะแต่จะออกหากินกลางคืน ถ้ามาเที่ยวตอนกลางวันจะไม่เจอพวกมันในธรรมชาติ นอร์ธไอแลนด์โรบิน (toutouwai) ถือเป็นนกที่เป็นมิตรมากที่สุด เพราะชอบเดินตามนักท่องเที่ยว ดูเหมือนสนใจแมลงที่ถูกเท้าเราไล่ นอกจากนี้ยังมีโคคาโค (kōkako), นกเฟิร์น, ไวท์เฮด (pōpokotea), ไรเฟิลแมน (tītipounamu), และกาการิกิหัวแดงที่เจอได้บ่อย ทูอาทาร่า — สัตว์เลื้อยคลานโบราณที่เป็นเอกลักษณ์นิวซีแลนด์ — ก็มักโผล่ตามโขดหินโดยเฉพาะในวันที่อากาศอุ่น

เดินสำรวจเกาะ: เส้นทางและภูมิประเทศ

เกาะนี้มีเครือข่ายเส้นทางเดินที่ดูแลอย่างดี เดินได้ทุกระดับความฟิต แม้อาจมีขึ้นลงเนินบ้าง ทางเดินหลักจะพาขึ้นสันเขาไปยังประภาคาร Tiritiri Matangi (1864) ทางใต้ของเกาะที่สามารถชมวิวอ่าวเฮารากิได้เต็มตาในวันที่อากาศดี ประภาคารนี้ยังใช้การได้จริงและอยู่ในความดูแลของ Maritime New Zealand นับว่าเป็นประภาคารที่เก่าแก่ที่สุดในนิวซีแลนด์ที่ยังใช้งาน และได้รับการขึ้นทะเบียนอนุรักษ์

เส้นทางมีตั้งแต่แบบวงรอบสั้นๆ ใกล้ศูนย์บริการ ไปจนถึงเดินยาวทั่วเกาะ นักท่องเที่ยวส่วนใหญ่เดินเส้นทางหลักหมดภายใน 3–4 ชั่วโมง เผื่อเวลาพักนั่งดูนกหรือกินข้าวกลางวันตามจุดปิกนิกที่ Hobbs Beach ทางใต้ของเกาะ ชายหาดนี้ยังเป็นจุดรับส่งสำหรับเรือส่วนตัวและเรือคายัค เหมาะสำหรับพักจากป่า

มีทัวร์เดินนำโดยอาสาสมัครที่รู้เรื่องธรรมชาติและประวัติเกาะอย่างละเอียด ถ้ามาครั้งแรก แนะนำให้ลองเดินไกด์ซักส่วนหนึ่งของวัน เพราะเขารู้จุดที่จะพบสัตว์แต่ละประเภทอย่างแม่นยำ ความรู้ท้องถิ่นแบบนี้หาเองยาก ช่วยเพิ่มโอกาสเจอสัตว์มากกว่าการเดินเอง ถ้าอยากเข้าใจภาพรวมอ่าวทั้งฝั่งแนะนำให้ดู คู่มือหมู่เกาะ Hauraki Gulf เพื่อได้ข้อมูลเชิงลึกเรื่องเกาะอื่นๆ

การเดินทางและข้อมูลที่ควรรู้

เรือข้ามฟากไปเกาะทิริทิริ มาตังกิ ดำเนินการโดย Explore Group ออกจากสองจุด: Viaduct Harbour ใจกลางโอ๊คแลนด์ และ Gulf Harbour ที่ปลายแหลม Whangaparāoa เส้นทางจาก Viaduct Harbour ใช้เวลาประมาณ 80 นาที ส่วน Gulf Harbour ใกล้กว่า ให้บริการวันพุธ–อาทิตย์ ตารางเปลี่ยนตามฤดู ตรวจสอบเวลาล่าสุดกับผู้ให้บริการและจองล่วงหน้าเสมอ

ถ้าคุณพักแถวใจกลางโอ๊คแลนด์ การขึ้นเรือที่ Viaduct Harbour จะสะดวกที่สุด บริเวณ Wynyard Quarter และรอบท่าเรือมีคาเฟ่ให้หามื้อเช้าก่อนออกเดินทาง ควรเช็คราคาตั๋วก่อนเดินทาง — ค่าเรือคือต้นทุนหลัก เพราะขึ้นฝั่งเกาะไม่มีค่าเข้าเพิ่ม

ผู้มาโดยเรือส่วนตัวหรือคายัคควรเทียบท่าที่ Hobbs Beach ทุกคนต้องปฏิบัติตามข้อกำหนด biosecurity ของ DOC: ตรวจ เช็ด ปิดถุงสัมภาระให้ดี อย่านำศัตรูพืช ดิน หรือเมล็ดเข้ามาบนเกาะ ข้อกำหนดนี้ไม่ใช่เรื่องเอกสาร แต่เป็นหัวใจของการอนุรักษ์ที่นี่

DOC ยังไม่ได้ประกาศข้อมูลความสะดวกสำหรับผู้ใช้วีลแชร์ในแต่ละเส้นทางบนหน้าเว็บนี้ ถ้ามีข้อจำกัดการเคลื่อนไหว แนะนำให้ติดต่อ DOC ก่อนจอง เพื่อเช็คว่าส่วนไหนของเกาะที่เดินทางได้สะดวก

ควรเตรียมอะไรไป และถ่ายรูปสัตว์อย่างไรให้ดี

ควรแต่งตัวแบบพร้อมลมแรง เกาะนี้ตั้งอยู่กลางน้ำ เสียงลมแรงได้แม้วันฟ้าใส ควรพกเสื้อกันลมบางๆ ด้วย ฤดูร้อนควรทาครีมกันแดด สวมหมวก เพราะทางเดินหลายช่วงไม่มีร่มเงา เตรียมน้ำและข้าวเที่ยงแบบพกพาไปด้วย

สำหรับถ่ายภาพ นกบนทิริทิริ มาตังกิเป็นมิตรมากกว่ามาตรฐานสากล โรบินนอร์ธไอแลนด์จะเดินเข้ามาใกล้แค่เมตรสองเมตร เลนส์ซูมปานกลาง (70–200mm) ก็พอสำหรับถ่ายส่วนใหญ่ ปัญหาจริงคือแสงในป่ามืด มากกว่าเรื่องระยะ กล้องที่รับแสงน้อยได้ดีจะได้ผลกว่ากล้องที่ต้องการแสงจ้า งดใช้แฟลชใกล้สัตว์

กล้องมือถือถ่ายรูปได้ดีในพื้นที่สนามหญ้าโล่งใกล้ประภาคารและ Hobbs Beach ส่วนเส้นทางใต้ร่มไม้แสงน้อยกว่าแต่ก็ให้บรรยากาศป่าเหมาะกับแนวภาพอารมณ์ แม้นกจะไม่ชัดก็ยังดูสวย

พูดตรงๆ: ใครคุ้มที่จะไป และใครอาจไม่ชอบ

ทิริทิริ มาตังกิไม่ใช่ทริปวันเดียวที่มาแบบกะทันหันได้ รอบเรือ ขาไป–ขากลับ และเวลาบนเกาะต้องวางแผนล่วงหน้า ถ้าเวลาอยู่โอ๊คแลนด์น้อย อาจเลือกประสบการณ์ที่ใกล้กว่า เช่นเช้าหนึ่งวันเดินบน เส้นทางขึ้นยอดเขา Rangitoto หรือวันนึงบน Waiheke Island จะเหมาะกับตารางเวลามากกว่า

ใครหวังมาเจอกีวีเดินกลางวันรับรองว่าต้องผิดหวัง — ที่นี่เจอแค่เวลากลางคืนเท่านั้น ใครอยากเน้นว่ายน้ำเล่นชายหาดก็อาจไม่ตอบโจทย์ Hobbs Beach แม้จะสวยแต่จุดเด่นของเกาะคือธรรมชาติ ไม่ใช่ชายหาด

สำหรับครอบครัวที่มีเด็กช่างสงสัย คนดูนกทุกระดับ หรือใครอยากฟังเสียงป่าของนิวซีแลนด์ก่อนยุคสัตว์นักล่า กับนักเดินทางที่ยอมแลก 1 วันกับประสบการณ์หายาก เกาะนี้จะไม่ทำให้ผิดหวัง เพลงนกที่นี่ ทั้งปริมาณและความหลากหลาย ล้วนมีอิมแพกต์และตราตรึงไม่เหมือนที่ไหนบนฝั่ง